საქართველოს ისტორიის ძირითადი ქრონოლოგიური ცხრილები

მასალა ვიკიპედიიდან — თავისუფალი ენციკლოპედია
Wikitext-ka.svg ამ სტატიას ან სექციას ვიკიფიცირება სჭირდება ქართული ვიკიპედიის ხარისხის სტანდარტების დასაკმაყოფილებლად.
იმ შემთხვევაში, თუ არ იცით, თუ რა არის ვიკიფიცირება, იხ. დახმარების გვერდი.
სასურველია ამის შესახებ აცნობოთ იმ მომხმარებლებსაც, რომელთაც მნიშვნელოვანი წვლილი მიუძღვით სტატიის შექმნაში. გამოიყენეთ: {{subst:ვიკიფიცირება/info|საქართველოს ისტორიის ძირითადი ქრონოლოგიური ცხრილები}}

საქართველოს ისტორიის ძირითადი მოვლენები[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

  • 30-28 მლნ. წ. წინ — გაჩნდა კავკასიის ყელი.
  • 2.5 მლნ. წ. წინ — წარმოიშვა ადამიანი.
  • I მლნ. წ.-35 ათასი წლის წინ — ქვედა/ადრეული/პალეოლითი.
  • 35-12 ათასი წწ. — ზედა/გვიანდელი/პალეოლითი. გვაროვნული საზოგადოების ჩამოყალიბება.
  • 12-8 ათასი წწ. — მეზოლითი (შუა ქვის ხანა).
  • 8-6 ათასი წწ. — ნეოლითი (ახალი ქვის ხანა).
  • 6-4 ათასი წწ. — ენეოლითი (სპილენძ-ქვის ხანა).

ძველი წელთაღრიცხვით (ქრისტეს შობამდე)[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

ახალი წელთაღრიცხვით (ქრისტეს შობით)[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

  • 63 — ზავი რომსა და პართიას შორის/იმპერატორი ნერონი 54-68/
  • 69 — ანიკეტის აჯანყება/იმპერატორი ვერპასიაანე 69-79/
  • 128 — ფარსმან II რომის იმპერატორმა ადრიანემ/117-138/მიიწვია
  • 138—139 — ფარსმან II-ს სტუმრობა რომში/იმპერატორი ანტონინე პიუსი — „ღვთისმოსავი“/138-141/
  • 325 — ნიკეის I მსოფლიო საეკლესიო კრება
  • 326 — ქართლის მეფე მირიან III ქრისტიანობას აცხადებს სახელმწიფო რელიგიად
  • IV ს. ბოლო — თბილისში ჯდება სასანიანთა ირანის მოხელე მარზპანი
  • 428 — ირანელები აუქმებენ მეფობას სომხეთში
  • 451 — ქალკედონის IV მსოფლიო საეკლესიო კრება — იკრძალება მონოფიზიტობა
  • 459—484 — ირანის შაჰი პეროზი
  • 483—484 — ქართველ-სომეხთა აჯანყება ირანის წინააღმდეგ
  • 479—493 — ბოლნისის სიონის მშენებლობა
  • 488—531 — ირანის შაჰი კავადი
  • 523 — გურგენის აჯანყება ქართლში ირანის წინააღმდეგ/იმპ. იუსტინე 518—527/
  • 532 — „საუკუნო ზავი“ ბიზანტია-ირანს შორის
  • 523 — მეფობის გაუქმება ქართლში
  • 542—562 — „დიდი ომიანობა“ ეგრისში
  • 550 — ბიზანტიელები ამარცხებენ აბაზგებს
  • 554 — მეფე გუბაზის მკვლელობა მდინარე ხობისწყალთან
  • 555 — ბიზანტიელთა მიერ მისიმიელთა დამარცხება
  • 562 — ირანელთა განდევნა ეგრისიდან
  • VI ს.70-იანი წლები — აჯანყება ქართლში ირანის წინააღმდეგ
  • 591 — ქართლის განთავისუფლება ირანელთა ბატონობისაგან
  • 608 — საეკლესიო განხეთქილება ქართველ-სომეხთა შორის
  • 610—641 — ბიზანტიის იმპერატორი ჰერაკლე
  • 627 — ხაზარ-ბიზანტიელთა პირველი ლაშქრობა თბილისზე
  • 628 — ხაზარ-ბიზანტიელთა მეორე ლაშქრომა, თბილისის დაცემა
  • 630 — ისლამის სახელმწიფო რელიგიად გამოცხადება არაბეთში
  • 632 — მუჰამედის გარდაცვალება (დ. 570 წ.)
  • 642 — არაბთა გამოჩენა ამიერკავკასიაში
  • 654 — არაბები ამარცხებენ ბიზანტიელებს სომხეთში
  • 686 — ქართველები ნერსე I-ის მეთაურობით ამარცხებენ ქ. დვინთან არაბთა სარდალს ბარაბას
  • 697 — ეგრისის მართველის სერგი ბარნუკის ძის აკანყება ბიზანტიელთა წინააღმდეგ არაბთა სასარგებლოდ
  • VIII ს.20-იანი წწ. — „დაცვის სიგელის“ პირობების აღდგენა
  • 735—737 — მურვან იბნ-მუჰამედის /მურმან ყრუს/ ლაშქრობა საქართველოში
  • 786 8 იანვარი — აბო თბილელის წამება
  • 846—837 — აჯანყება ალბანეთში არაბთა წინააღმდეგ ბაბექის მეთაურობით
  • 853 5 აგვისტო — ბუღა-თურქის მიერ თბილისის აოხრება და ამირა საჰაკის სიკვდილით დასჯა
  • 853 26 აგვისტოს — სარდალ ზირაქის მიერ კოსტანტი-კახის და მისი ძის თარხუჯის დატყვევება
  • 914 — აბულ-კასიმის ლაშქრობა
  • 914 17 იანვარი მიქელ-გობრონის წამება
  • 951—961 — ოშკის ტაძრის მშენებლობა
  • IX ს. — არაბი ისტორიკოსი ტაბარი
  • X ს. — არაბი გეოგრაფი და მოგზაური იბნ-ჰაუქალი
  • 979 — ბარდა სკლიაროსის აჯანყება ბიზანტიაში
  • 1010—1029 — სვეტიცხოვლის მშენებლობა
  • 1014 — ერთიან საქართველოს გამოეყო ჰერეთ-კახეთი
  • 1016 — გიორგი I იბრუნებს ტაოს
  • 1023 — ზავი ბიზანტია-საქართველოს შორის
  • 1030 — ბაგრატ IV-ს დედის მარიამის ბიზანტიას, ბაგრატს ცოლად რთავენ იმპერატორ რომანოზ III-ს ძმისშვილს ელენეს, რომელიც იმავე წელს გარდაიცვალა
  • 1031 — ბაგრატ IV ცოლად ირთავს ოვსთა მეფის ასულს ბორენას

საქართველოს ხელისუფალნი[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

იბერია-ქართლის მეფეები[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

ეგრის-აფხაზეთის (ლაზიკის) მეფეები[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

  • II ს. შუა წლები — ბაკური
  • 455—510 — გუბაზ I
  • 510—530 — წათე I გუბაზის ძე
  • 530—554 — გუბაზ II წათეს ძე
  • 554-? — წათე II
  • 755—800 — ლეონII, ლეონ I-ის ძმისწული
  • 800—825 — თეოდოსი I, ლეონის ძე, აშოტ I-ის სიძე
  • 825—861- დემეთრე II ლეონის ძე
  • 861—868 — გიორგი I ლეონის ძე
  • 864—880 — იოვანე შავლიანი
  • 880—887 — ადარნესე იოვანეს ძე შავლიანი
  • 887—893 — ბაგრატ დემეტრე II-ს ძე
  • 893—922 — კონსტანტინე ბაგრატის ძე
  • 922—957 — გიორგი II
  • 957—967 — ლეონ III
  • 967—975 — დემეტრე III
  • 975—978 — თეოდოსიე II „უსინათლო“

ქართლის ერისმთავარნი[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

  • 571—591 — გუარამ ბაგრატიონი
  • 591—603 — სტეფანოზ I
  • 628—639 — ადარნესე
  • 639—663 — სტეფანოზ II ადარნესეს ძე
  • VII ს.80-90 -იანი წლები — ნერსე I
  • VIII ს.30-40-იანი წლები — სტეფანოზ III
  • VIII ს.30-იანი წლების ბოლო — მირი, სტეფანოზის ძე
  • VIII ს.40-60-იანი წლები — არჩილი, სტეფანოზის ძე
  • VIII ს.60-იანი წლები — ჯუანშერ არჩილის ძე VIII ს
  • VIII ს.70-იანი წლები — ნერსე II
  • 776—786 — სტეფანოზ IV
  • 786—813 — აშოტ I დიდი

კახეთის ქორიკოზები (ქორეპისკოპოსები)[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

  • 787—827 — გრიგოლი
  • 827—839 — ვაჩე / დაჩე /
  • 839—861 — სამოელ დონაური
  • 861—881 — გაბრიელ დონაური
  • 881—893 — ფალდა I არევმანელი
  • 893—918 — კვირიკე I
  • 918—929 — ფალანდა II კვირიკეს ძე
  • 929—976 — კვირიკე II
  • 976—1010 — დავითი
  • 1010—1029 — კვირიკე III დავითის ძე
  • 1029—1058 — გაგიკ
  • 1058—1084 — აღსართან I გაგიკის ძე
  • 1084—1102 — კვირიკე IV
  • 1102—1103 — აღსართან II

ტაო-კლარჯეთის ანუ ქართველთა სამეფოს მეფეები[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

  • 813—826 — აშოტ I დიდი კურაპალატი
  • 826—876 — ბაგრატ I კურაპალატი, აშოტის შუათანა ძე
  • 876—881 — დავით I, კურაპალატი, ბაგრატის ძე
  • 881—891 — გურგენ I, კურაპალატი, აშოტის უფროსი ვაჟის — ადარნესეს ძე / კლარჯეთის შტო/
  • 888—923 — ადარნესე II, ქარტველთა მეფე, კურაპალატი, დავით I-ის ძე
  • 923—937 — დავით II, ქართველთა მეფე, მაგისტროსი, ადარნესეს ძე
  • 937—945 — ბაგრატ II, მაგისტროსი, იგივე ბაგრათ I ქართველთა მეფე
  • 937—994 — ბაგრატ III, იგივე ბაგრატ II „რეგვენი“, ქარტველთა მეფე, ადარნესე II-ს უმცროსი ვაჟის სუმბატის ძე
  • 958—961 — ადარნესე III, კურაპალატი, ტაო-კლარჯეთის მეფე, ბაგრატის ძე
  • 978—1101 — დავით III დიდი, კურაპალატი, ადარნესეს უმცროსი ძე
  • 994—1008 — გურგენ მეფეთა-მეფე, ბაგრატ III-ს უმცროსი ძე

ერთიანი საქართველოს მეფეები[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

  • ბაგრატ III (975-1014)
  • გიორგი I (1014-1027)
  • ბაგრატ IV (1027-1072)
  • გიორგი II (1072-1089)
  • დავით IV აღმაშენებელი (1089-1125)
  • დემეტრე I (1125-1155/1156)
  • დავით V (1155-1156)
  • გიორგი III (1156-1184)
  • თამარ მეფე (1184-1213)
  • გიორგი IV ლაშა (1213-1223)
  • რუსუდანი (1223-1245)
  • გიორგი V ბრწყინვალე (1299/1318-1346)
  • დავით IX (1346-1360)
  • ბაგრატ V (1360-1393)
  • გიორგი VII (1393-1407)
  • კონსტანტინე I (1407-1412)
  • ალექსანდრე I დიდი (1412-1442)
  • ვახტანგ IV (1442-1446)
  • გიორგი VIII (1446-1466)

კახეთის მეფეები[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

  • ალექსანდრე I – 1476–1511
  • გიორგი II (ავ–გიორგი) – 1511–1513
  • ლევანი – 1520–1574
  • ალექსანდრე II – 1574–1605
  • დავით I – 1601–1602
  • თეიმურაზ I – 1606–1648
  • დავით ბატონიშვილი
  • ერეკლე I ქართლის მეფე (ნაზარალიხანი) – 1703–1709
  • დავით II – 1703–1722
  • კონსტანტინე II – 1722–1733
  • თეიმურაზ II ქართლის მეფე – 1744–1762
  • ერეკლე II კახეთში – 1744–1762, ქართლ–კახ. – 1762–1798

ქართლის მეფეები[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

ქართლ-კახეთის მეფეები[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

  • 1762—1798 — ერეკლე II, თეიმურაზ II-ს ძე
  • 1798—1800 — გიორგი XII, ერეკლეს ძე
  • 1800—1801 — დავითი, გამგებელი, გიორგი XII-ს ძე

იმერეთის მეფეები[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

სამცხის მეფეები[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

სამეგრელოს (ოდიშის) მთავრები[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

  • გარდ. 1323 — გიორგი ბედანის ძე
  • 1323-? — მამია I დადიანი
  • 1386—1396 — ვამეყ I გიორგის ძე
  • 1397-? — მამია II ვამეყის
  • ?-1470 — ლიპარტ I ბედიანი
  • 1470—1474 — შემადავლე
  • 1474—1482 — ვამეყ II
  • 1482—1512 — ლიპარიტ II
  • 1512—1532 — მამია III
  • 1532—1572 — მევან I
  • 1572—1590 — მამია IV
  • 1590—1610 — მანუჩარ I
  • 1610—1657 — ლევან II დიდი
  • 1657—1658 — ლიპარტ III
  • 1658—1661 - ვამეყ III
  • 1661—1680 — ლევან III
  • 1680—1683 — კაცია ჩიქვანი, მმართველი
  • 1683—1694 — ლევან IV
  • 1694—1704 — გიორგი კაციას ძე, მმართველი
  • 1704—1710 — კაცია I გიორგის ძე
  • 1710—1715 — კაცია ჩიქვანი, მმართველი
  • 1715—1758 — ბეჟან გიორგის ძე
  • 1758—1788 — ოტია ბეჟანის ძე
  • 1788—1804 — გრიგოლ კაციას ძე
  • 1804—1840 — ლევან V კაციას ძე
  • 1840—1853 — დავით ლევანის ძე
  • 1853—1867 — ნიკო დავითის ძე

წმინდანად შერაცხილი ბაგრატიონები[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

  • აშოტ დიდი კურაპალატი — ქართლის ერისმთავარი 786—813 წლებში.
ტაო-კლარქეთის მეფე 813—826 წლებში.
მოსახსენებელი დღე 2 თებერვალი (ახ. სტ.)
  • დავით IV აღმაშენებელი — საქართველოს მეფე 1089—1125 წლებში.
მოსახსენებელი დღე 8 თებერვალი (ახ. სტ.)
  • დემეტრე|- ბაგრატიონი. საქართველოს მეფე 1125-1156 წლებში.

ბერობაში "დამიანე". "შენ ხარ ვენახი"-ს ავტორი.

  • თამარი — საქართველოს მეფე 1184—1213 წლებში.
მოსახსენებელი დღე 14 მაისი (ახ. სტ.)
  • დემეტრე II თავდადებული — აღმოსავლეთ საქართველოს მეფე 1270—1289 წლებში.
მოსახსენებელი დღე 25 მარტი (ახ. სტ.)
  • ლუარსაბ II — ქართლის მეფე 1606—1614 წლებში.
მოსახსენებელი დღე 4 ივლისი (ახ. სტ.)
  • ქეთევან წამებული — ბაგრატიონი, კახეთის მეფის დავით I-ის მეუღლე,
თეიმურაზ I-ის დედა, ასული აშოთან მუხრან-ბატონისა.
მოსახსენებელი დღე 26 სექტემბერი (ახ. სტ.)
  • სოლომონ || – ბაგრატიონი,იმერეთის მეფე 1789-1810 წლებში.

საქართველოს უკანასკნელი მეფე. მოსახსენებელი დღე 20 თებერვალი(ახ. სტ.).

საქართველოს ეკლესიის მეთაურები[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

მთავარეპისკოპოსები[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

  • 337—363 — იოანე I
  • 363—375 — იაკობი
  • 375—390 — იობი
  • 390—400 — ელია
  • 400—410 — სვიმონ I
  • 410—425 — მოსე
  • 425—429 — იონა
  • 429—433 — იერემია
  • 434 — გროგოლ I
  • 434—436 — ბასილი I
  • 436—448 — მობიდანი
  • 448—452 — იოველ I
  • 452—467 — მიქაელ I

კათალიკოს–მთავარეპისკოპოსები[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

კათოლიკოს-პატრიარქები[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

ეგზარხოსები[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

კათოლიკოს-პატრიარქები[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

რუსული მართველობა[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

საქართველოს მთავარმართებლები[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

კავკასიის მეფისნაცვლები[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

კავკასიის მთავარმართებლები[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

მეფისნაცვლები[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

ქართული სამეფო-სამთავროების დაპყრობა რუსეთის მიერ[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

  • 1801 — ქართლ-კახეთის სამეფო.
  • 1810 — იმერეთის სამეფო.
  • 1829 — გურიის სამთავრო.
  • 1829 — მესხეთი.
  • 1830 — რაჭა.
  • 1840 — სამურზაყანო.
  • 1857 — სამეგრელოს სამთავრო.
  • 1859 — სვანეთის სამთავრო.
  • 1864 — აფხაზეთის სამთავრო.

საგლეხო რეფორმა[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

  • 1861. 19. II. — რუსეთის იმპერიაში.
  • 1864. 13. X. — აღმოსავლეთ საქართველოში.
  • 1865 — იმერეთში.
  • 1867 — სამეგრელოში.
  • 1870 — აფხაზეთში.
  • 1871 — სვანეთში.

რესურსები ინტერნეტში[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]