ქართლის საერისმთავრო

მასალა ვიკიპედიიდან — თავისუფალი ენციკლოპედია
Jump to navigation Jump to search

ქართლის საერისმთავრო (იბერიის საერისმთავრო) — საქართველოში არსებული ფეოდალური სახელმწიფო 588888 წლებში. ამ პერიოდში ქართლში ხელისუფლებას ახორციელებდნენ ერისმთავრები, ეს სტატუსი კი მემკვიდრეობით გადადიოდა. 588 წელს ადგილობრივმა არისტოკრატიამ მოახერხა სასანიდური უღლისაგან ქვეყნის სრული დახსნა და აქ ახალი სახელმწიფოებრივი ერთეულის, საერისმთავროს შექმნა. ქვეყანამ ამ პოლიტიკური სისტემის სახით იარსება 888 წლამდე, ვიდრე ქართველთა სამეფოს შექმნამდე. სახელმწიფოს ცენტრალური ნაწილი იყო დღევანდელი აღმოსავლეთ საქართველოს ტერიტორია — ქართლის ისტორიულ-გეოგრაფიული რეგიონი, ყოფილი იბერიის სამეფოს ძირითადი ნაწილი. საერისმთავრო არსებობის მთელი პერიოდის მანძილზე მრავალი დამპყრობლის შემოსევის მომსწრე გახდა. ქართლის მთავრებს სხვადასხვა ეპოქაში უწევდათ ბრძოლა სპარსელების, ბიზანტიელების, ხაზარების, არაბების და მეზობელი კავკასიელი ხალხების წინააღმდეგ, შედეგად ქართლის საერისმთავროს ტერიტორია ხშირად იცვლებოდა.

ქართლის საერისმთავრო მისი არსებობის მანძილზე მოესწრო მრავალ ისტორიული მნიშვნელობის მქონე მოვლენას. მათში აღნიშვნის ღირსია საქართველოს ავტოკეფალური ქრისტიანული ეკლესიის საბოლოო ფორმაცია, ქართული სალიტერატურო ენის ჩამოყალიბება, ბაგრატიონთა დინასტიის აღზევება მთელი საქართველოს მასშტაბით და ფეოდალური გაერთიანების დასაწყისი — დაგვირგვინებული 1008 წლით.

იბერიის ერისმთავრები[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

იბერიის ერისმთავრები
სახელი ერისმთავრობის წლები ტიტული
კირილ თუმანოვის მიერ წარმოდგენილი იბერიის ერისმთავრების სია
გუარამ I კურაპალატი 588590 იბერიის და ჯავახეთის ერისმთავარი
სტეფანოზ I 590627 იბერიის და ჯავახეთის ერისმთავარი
ადარნასე I 627637 იბერიის და კახეთის ერისმთავარი
სტეფანოზ II 637650 იბერიის და კახეთის ერისმთავარი
ადარნასე II 650685 იბერიის და კახეთის ერისმთავარი
გუარამ II კურაპალატი 685693 იბერიის, კლარჯეთის (619678) და ჯავახეთის (627693) ერისმთავარი
გუარამ III კურაპალატი 693748 იბერიის და ჯავახეთის ერისმთავარი
ადარნასე III კურაპალატი 748760 იბერიის ერისმთავარი
ნერსე ნერსიანი 760780 იბერიის ერისმთავარი
სტეფანოზ III 780786 იბერიის და ჯავახეთის ერისმთავარი
786 წელს აბასიანთა სახალიფომ გააუქმა იბერიის საერისმთავრო და მოახდინა კავკასიის ანექსია. მხოლოდ 813 წელს, ბიზანტიის ხელშეწყობით, აღდგენილ იქნა იბერიის საერისმთავრო და კურაპალატის უმაღლესი ტიტული ხელახლა მიენიჭათ იბერიის ერისმთავრებს.
აშოტ I კურაპალატი 813826 იბერიის ერისთავი (786809);
იბერიის მეფე (809813);
ჯავახეთის ერისმთავარი (807826);
იბერიის ერისმთავარი და ტაო-კლარჯეთის მეფე კურაპალატი (813826).
ბაგრატ I კურაპალატი 826876 იბერიის და სამცხე-ჯავახეთის ერისმთავარი. ტაო-კლარჯეთის მეფე კურაპალატი.
დავით I კურაპალატი 876881 იბერიის ერისმთავარი და ტაო-კლარჯეთის მეფე კურაპალატი
გურგენ I კურაპალატი 881888 იბერიის ერისმთავარი. ადარნასე II-ის რეგენტი.
კლარჯეთის ერისთავთ ერისთავი (867881), კურაპალატი 881 წლიდან.
არტაანის და შავშეთის ერისმთავარი (888891).

ლიტერატურა[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]