ქართლის საერისმთავრო

მასალა ვიკიპედიიდან — თავისუფალი ენციკლოპედია
Jump to navigation Jump to search

ქართლის საერისმთავრო — საქართველოში არსებული ფეოდალური სახელმწიფო 588 - 888 წლებში. ამ პერიოდში ქართლში ხელისუფლებას ახორციელებდნენ ერისმთავრები, ეს სტატუსი კი მემკვიდრეობით გადადიოდა. 588 წელს ადგილობრივმა არისტოკრატიამ მოახერხა სასანიდური უღლისაგან ქვეყნის სრული დახსნა და აქ ახალი სახელმწიფოებრივი ერთეულის, საერისმთავროს შექმნა. ქვეყანამ ამ პოლიტიკური სისტემის სახით იარსება 888 წლამდე, ვიდრე ქართველთა სამეფოს შექმნამდე. სახელმწიფოს ცენტრალური ნაწილი იყო დღევანდელი აღმოსავლეთ საქართველოს ტერიტორია — ქართლის ისტორიულ-გეოგრაფიული რეგიონი, ყოფილი იბერიის სამეფოს ძირითადი ნაწილი. საერისმთავრო არსებობის მთელი პერიოდის მანძილზე მრავალი დამპყრობლის შემოსევის მომსწრე გახდა. ქართლის მთავრებს სხვადასხვა ეპოქაში უწევდათ ბრძოლა სპარსელების, ბიზანტიელების, ხაზარების, არაბების და მეზობელი კავკასიელი ხალხების წინააღმდეგ, შედეგად ქართლის საერისმთავროს ტერიტორია ხშირად იცვლებოდა.

ქართლის საერისმთავრო მისი არსებობის მანძილზე მოესწრო მრავალ ისტორიული მნიშვნელობის მქონე მოვლენას. მათში აღნიშვნის ღირსია საქართველოს ავტოკეფალური ქრისტიანული ეკლესიის საბოლოო ფორმაცია, ქართული სალიტერატურო ენის ჩამოყალიბება, ბაგრატიონთა დინასტიის აღზევება მთელი საქართველოს მასშტაბით და ფეოდალური გაერთიანების დასაწყისი — დაგვირგვინებული 1008 წლით.

ქართლის ერისმთავრები[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

ქართლის ერისმთავრები
სახელი ერისმთავრობის წლები ტიტული
კირილ თუმანოვის მიერ წარმოდგენილი ქართლის ერისმთავრების სია
გუარამ I 588590 ქართლის კურაპალატი (575 – 600) და ჯავახეთის ერისმთავარი
სტეფანოზ I 590627 ქართლის მთავარი (600 – 619) და ჯავახეთის ერისმთავარი
ადარნასე I 627637 ქართლის მთავარი (619 – 639) და კახეთის ერისმთავარი
სტეფანოზ II 637650 ქართლის მთავარი (639 – 663) და კახეთის ერისმთავარი
ადარნასე II 650685 ქართლ-კახეთის ერისმთავარი
გუარამ II 685693 კლარჯეთ (619 - 678)–ჯავახეთის (627 – 693) კურაპალატი
გუარამ III 693748 ქართლის ერისმთავარი და ჯავახეთის კურაპალატი
ადარნასე III 748760 ქართლის კურაპალატი
ნერსე ნერსიანი 760780 ქართლის ერისმთავარი
სტეფანოზ III 780786 ქართლის და ჯავახეთის ერისმთავარი
786 წელს აბასიანთა სახალიფომ გაანადგურა ქართლის საერისმთავრო, ანექსირებულ იქნა კავკასიის რეგიონი. 813 წელს ქართლის საერისმთავრო აღდგენილ იქნა ბიზანტიის იმპერიის ხელშეწყობით, ტიტულით – კურაპალატი.
აშოტ დიდი 813826 ჯავახეთის ერისმთავარი და ტაო–კლარჯეთის კურაპალატი
ბაგრატ I 826876 სამცხე–ჯავახეთის ერისმთავარი და ტაო–კლარჯეთის კურაპალატი
დავით I 876881 ტაო-კლარჯეთის მეფე კურაპალატი
გურგენ I 881888 ტაო-კლარჯეთის კურაპალატი. არტაანის და შავშეთის ერისმთავარი 888891 წლებში.

ლიტერატურა[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]