პეტერ იოზეფ ვილჰელმ დებაი

მასალა ვიკიპედიიდან — თავისუფალი ენციკლოპედია
Jump to navigation Jump to search
პეტერ იოზეფ ვილჰელმ დებაი
ნიდერლ. Peter Debije[1]
Debye100.jpg
დაბ. თარიღი 24 მარტი 1884(1884-03-24)[2] [3] [4] [5] [6] [1] [7] [8] [9]
დაბ. ადგილი მაასტრიხტი[10] [11] [12]
გარდ. თარიღი 2 ნოემბერი 1966(1966-11-02)[2] [13] [14] [3] [4] [5] [6] [1] [7] [8] [9] (82 წლის)
გარდ. ადგილი ითაკა[10] [13] [11] [1]
მოქალაქეობა Flag of the Netherlands.svg ნიდერლანდების სამეფო[1]
აშშ[15] [16]
სამეცნიერო სფერო ფიზიკა და ფიზიკური ქიმია
მუშაობის ადგილი ლაიფციგის უნივერსიტეტი, გეტინგენის უნივერსიტეტი, ციურიხის უნივერსიტეტი, კორნელის უნივერსიტეტი, უტრეხტის უნივერსიტეტი[1] , ჰუმბოლდტის უნივერსიტეტი, ლუდვიგ მაქსიმილიანის მიუნხენის უნივერსიტეტი, ციურიხის შვეიცარიის უმაღლესი ტექნოლოგიური სკოლა და Q48753512?
ალმა-მატერი აახენის რაინ-ვესტფალიის ტექნიკური უნივერსიტეტი და ლუდვიგ მაქსიმილიანის მიუნხენის უნივერსიტეტი
განთქმული მოსწავლეები Lars Onsager და Oskar Georg Harnapp[17]
სამეცნიერო ხარისხი ფილოსოფიის დოქტორი
ჯილდოები ფარადეის ლექციის პრიზი, ნობელის პრემია ქიმიაში[18] [19], მაქს პლანკის მედალი, უილარდ გიბსის ჯილდო, ფრანკლინის მედალი, რუმფორდის მედალი, პრისტლის მედალი[20] , ლორენცის მედალი, მეცნიერების ეროვნული მედალი, მენდელის მედალი, Order of Leopold II[21] , ნიდერლანდების ლომის ორდენი, ამერიკის ფიზიკის საზოგადოების წევრი, გატრის ლექცია და სამეფო საზოგადოების უცხოელი წევრი

პეტერ იოზეფ ვილჰელმ დებაი (ნიდერლ. Peter Joseph Wilhelm Debye; დ. 24 მარტი, 1884 — გ. 2 ნოემბერი, 1966) — ჰოლანდიელი ამერიკელი ფიზიკოსი, ფიზიკური ქიმიკოსი და ნობელის პრემიის ლაურეატი ქიმიის დარგში.

ბიოგრაფია[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

პეტერ დებაი[22] 1884 წლის 24 მარტს დაიბადა მაასტრიხტში, ნიდერლანდებში. 1901 წელს შევიდა აახენის ტექნოლოგიის უნივერსიტეტში, 1905 წელს მიიღო ელექტრონული ინჟინერიის პირველი ხარისხი. აახენის უნივერსიტეტში სწავლობდა თეორეტიკოს ფიზიკოსის, არნოლდ ზომერფელდის მეთვალყურეობის ქვეშ, რომელმაც მოგვიანებით აღნიშნა რომ მისი ყველაზე მნიშვნელოვანი აღმოჩენა პეტერ დებაი იყო.

1906 წელს ზომერფილდი მიუნხენის უნივერსიტეტში დაინიშნა ფიზიკის პროფესორად, სადაც მისი ასისტენტი დებაი იყო. 1908 წელს დებაიმ აიღო დოქტრორანტურის წოდება.

1914 წლის მაისში გახდა „ნიდერლანდის სამხატვრო და სამეცნიერო სამეფო აკადემიის“ წევრი.[23]

1934 წლიდან 1939 წლამდე იყო „კაიზერ ვილჰელმ ინსტიტუტის“ დირექტორი, 1936 წლიდან თეორიული ფიზიკის პროფესორად მუშაობდა „ფრედერიკ უილიამის უნივერსიტეტში“.

1939 წელს დებაი საცხოვრებლად გადავიდა ამერიკის შეერთებულ შტატებში, მოგვიანებით გახდა კორნელის უნივერსიტეტის პროფესორი და ალფა-სიგმას წევრი. 1946 წელს მიიღო ამერიკის მოქალაქეობა. მისი ცხოვრების ევროპული ფაზისგან განსხვავებით, სადაც ის ქალაქიდან ქალაქში გადადიოდა ყოველ რამდენიმე წელიწადში ერთხელ, ამერიკის შეერთებულ შტატებში დებაი კარიერის დასასრულამდე დარჩა. პენსიაზე გავიდა 1952 წელს, თუმცა მან სამეცნიერო კვლევების ჩატარება კვლავ გააგრძელა.

1966 წლის აპრილში გარდაიცვალა გულის მეორე შეტევით.

სქოლიო[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

  1. 1.0 1.1 1.2 1.3 1.4 1.5 1.6 Catalogus Professorum Academiae Rheno-Traiectinae
  2. 2.0 2.1 Bibliothèque nationale de France BnF authorities: პლატფორმა ღია მონაცემები — 2011.
  3. 3.0 3.1 Petrus Josephus Wilhelmus Debije — 2009.
  4. 4.0 4.1 SNAC — 2010.
  5. 5.0 5.1 Find a Grave — 1995.
  6. 6.0 6.1 KNAW Past Members
  7. 7.0 7.1 ბროკჰაუზის ენციკლოპედია
  8. 8.0 8.1 Store norske leksikon — 1978.
  9. 9.0 9.1 Gran Enciclopèdia CatalanaGrup Enciclopèdia Catalana, 1968.
  10. 10.0 10.1 გერმანიის ეროვნული ბიბლიოთეკა, ბერლინის სახელმწიფო ბიბლიოთეკა, ბავარიის სახელმწიფო ბიბლიოთეკა და სხვ. Record #116042621 // ინტეგრირებული ნორმატიული ფაილი — 2012—2016.
  11. 11.0 11.1 Peter DebyeAmerican Institute of Physics.
  12. Crease R. P. Physics: Science under the Nazis // Nature / P. Campbell, M. SkipperNPG, 2013. — Vol. 502, Iss. 7472. — P. 441–442. — 2 p. — ISSN 1476-4687; 0028-0836doi:10.1038/502441A
  13. 13.0 13.1 E. Arunan Peter Debye // Resonance - Journal of Science EducationSpringer Science+Business Media, Indian Acad of Sciences, Springer, 2010. — Vol. 15, Iss. 12. — P. 1056–1059. — ISSN 0971-8044; 0973-712Xdoi:10.1007/S12045-010-0117-2
  14. Courtens E. Peter Debye--A Life for Science // Ferroelectrics — 2002. — ტ. 267, გამ. 1. — გვ. 43–60. — ISSN 0015-0193; 1563-5112doi:10.1080/00150190211019
  15. Debye V. P. Die Winkelverteilung der kritischen Opaleszenz und die Messung molekularer Wechselwirkung // Die Makromolekulare Chemie — 1960. — ტ. 35, გამ. 1. — გვ. 1–11. — ISSN 0025-116Xdoi:10.1002/MACP.1960.020350114
  16. Moore M. Great Solid-State Physicists of the 20th Century, edited by Julio A. Gonzalo and Carmen Aragó López // Crystallogr. Rev.Taylor & Francis, 2012. — Vol. 18, Iss. 1. — P. 23–31. — ISSN 0889-311X; 1476-3508doi:10.1080/0889311X.2011.641540
  17. Mathematics Genealogy Project — 1997.
  18. http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/chemistry/laureates/1936/
  19. https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/about/amounts/
  20. Priestley MedalAmerican Chemical Society.
  21. Nobelprize.orgNobel Foundation.
  22. For Dutch use of "y" and "ij", see IJ (digraph)
  23. Peter Joseph Wilhelm Debije (1884 - 1966). Royal Netherlands Academy of Arts and Sciences. ციტირების თარიღი: 27 July 2015.

რესურსები ინტერნეტში[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]