რუნები

თავისუფალი ქართულენოვანი ენციკლოპედია ვიკიპედიიდან
გადასვლა: ნავიგაცია, ძიება
რუნები
ტიპი: ანბანი
ენები: გერმანიკული ენები
დროის პერიოდი: II - VIII საუკუნეები
ISO 15924 კოდი: Runr
Runes futhark old.png

რუნები, რუნიკული წარწერები, — უძველესი გერმანული ანბანი, იხმარებოდა II საუკუნიდან გვიანდელ შუა საუკუნეებამდე. გავრცელებული იყო სკანდინავიაში, ისლანდიაში, გრენლანდიაში, ინგლისში, ჩრდილოეთ ევროპაში, ჩრდილოეთ შავიზღვისპირეთში, ძველ ლადოგასა და ნოვგოროდში. დალარნის პროვინციაში კი XIX საუკუნემდეც. ზოგიერთი სპეციალისტი რუნებს ჩრდილოეთ იტალიური ანბანის მოდიფიკაციად მიიჩნევს. ცნობილია რუნებით შესრულებული წარწერები ქვაზე, ლითონზე, ხეზე; მოგვიანებით სასულიერო და საერო ტექსტები — ქაღალდზე.

პერიოდიზაცია[რედაქტირება]

რუნების განვითარებაში გამოიყოფა ორი პერიოდი:

  • ძველი — III-VIII სს — ფუთარქი;
  • ახალი — VIII-XI სს — ანუ დანიური რუნები.

ახალმა რუნებმა განდევნა ფუთარქი; VIII საუკუნის ბოლოს გავრცელდა სკანდინავიაში. მოგვიანებით წარმოიშვა რუნების ლოკალური ვარიანტები: ანგლო-საქსური, შეკვეცილი რუნები (შვედეთსა და ნორვეგიაში); წერტილებიანი რუნები (XII-XIII სს). ძველი რუნიკული წარწერები საერთო გერმანული ლიტერატურული კოინეს არსებობაზე მიუთითებს.

ლიტერატურა[რედაქტირება]

  • ქსე, ტ. 8, გვ. 477. თბ. 1984.
Commons-logo.svg
ვიკისაწყობში? არის გვერდი თემაზე: