ჰობიტი (რომანი)

თავისუფალი ქართულენოვანი ენციკლოპედია ვიკიპედიიდან
გადასვლა: ნავიგაცია, ძიება
Disambig-dark.svg ჰობიტი“ ამ გვერდზე გადმოდის. სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ ჰობიტი (მრავალმნიშვნელოვანი).
ჰობიტი, ანუ იქით და აქეთ
The Hobbit
or
There and Back Again
Hobbit1book.jpg
ორიგინალური გამოცემის სუპერყდა
ავტორი

ჯ.რ.რ. ტოლკინი

ილუსტრატორი

ჯ.რ.რ. ტოლკინი (პირველი გამოცემები)

ქვეყანა

ინგლისი

ენა

ინგლისური

თემა

მოგზაურობა, ზღაპრული არსებები, გმირობა

ჟანრი

ფენტეზი

გამომცემელი

George Allen & Unwin (ბრიტანეთი)

გამოცემის თარიღი

1937

მთარგმნელი

ნინო ბარძიმიშვილი / თინათინ გოგოჩაშვილი (2002 წლის გამოცემა)
ნიკა სამუშია (2009 წლის გამოცემა)

ქართულად გამოიცა

2002 (ოთარ ყარალაშვილის გამომცემლობა)
2009 (ბაკურ სულაკაურის გამომცემლობა)

მედია

მაგარი ყდა

გვერდი

272 (ქართული გამოცემა, 2009)

ISBN

9941-403-41-5 (ქართული გამოცემა, 2009)

პირველი გამოცემის ყდა
ჰობიტის პირველი ოფიციალური ქართული გამოცემის ყდა (2002)
ჰობიტის მეორე ოფიციალური ქართული გამოცემის ყდა (2009)

ჰობიტი, ანუ იქით და აქეთ“, ან როგორც მას შემოკლებით უწოდებენ, „ჰობიტი“ (ინგლ. The Hobbit) — ფენტეზის ჟანრის რომანი[1][2][3] და საბავშვო წიგნი, რომლის ავტორია ჯ.რ.რ. ტოლკინი. რომანის თხრობა მიმდინარეობს ზღაპრის სტილში, გამოიყენება ძველი ინგლისური ენისა და ლიტერატურის ფრაგმენტები. წიგნი პირველად გამოიცა 1937 წლის 21 სექტემბერს და დადებითი შეფასება მიიღო. იგი ნომინირებული იყო კარნეგის მედალზე და მიიღო გამოცემის New York Herald Tribune პრიზი წლის საყმაწვილო ნაწარმოებისათვის. უფრო მოგვიანებით, გამოკითხვაში საუკუნის წიგნები ბავშვებისათვის იგი დაასახელეს ყველაზე აუცილებელ წიგნად, რომელიც ადამიანმა შეიძლება ღრმა სიბერემდეც იკითხოს.[4]

„ჰობიტში“ მოქმედება მიმდინარეობს „ჯადოსნური ძალების ამ ქვეყნიდან გაქრობისა და ადამიანების დომინირების ეპოქებს შორის“.[5] მასში მოთხრობილია სახლში ჯდომის მოყვარული ბილბო ბეგინსის ჯუჯებთან ერთად მოგზაურობის ისტორია. მოგზაურობისას იგი ხვდება ჯადოსნურ და ყველაზე საშიშ ადგილებში – ერთ-ერთი ასეთი არის შეხვედრა არსება გოლუმთან. ამ შეხვედრისას ბილბო პოულობს გოლუმის ბეჭედს, რომელიც ჯადოსნური აღმოჩნდება – მას შეუძლია ნებისმიერი არსების გაქრობა, საკმარისია მხოლოდ მისი თითზე გაკეთება. წიგნის დასასრულს, ბილბო ბრუნდება შინ, ჰობიტონში, მაგრამ ბეჭედი მოგვიანებით დამოუკიდებელ როლს თამაშობს, ტოლკინის შემდეგ წიგნში, „ბეჭდების მბრძანებელი“.

პერსონაჟები[რედაქტირება]

  • ბილბო ბეგინსი, მთავარი პერსონაჟი, შუა ხნის ჰობიტი.
  • გენდალფი, ჯადოქარი, რომელიც ბილბოს გააცნობს ცამეტ ჯუჯას, შემდეგ კი, სახიფათო მოგზაურობისას, თან დაჰყვება და ეხმარება მათ.
  • თორინ მუხისფარი, ჯუჯების მეთაური, რომელიც იღუპება წიგნის დასასრულს.
  • სმაუგი, დრაკონი, რომელმაც მიითვისა თორინის განძი.

რომანში ასევე ჩნდებიან სხვადასხვა ხალხები და პერსონაჟები: ელფები, ადამიანები, ტროლები, გობლინები, ობობები, არწივები, ვარგები (დიდი მგლები), ელრონდი, გოლუმი, ბეორნი (რომელსაც შეუძლია დათვად გადაქცევა) და სხვები.

შინაარსი[რედაქტირება]

ჯადოსანი გენდალფი და ცამეტი ჯუჯა, თორინ მუხისფარის მეთაურობით, ეწვევიან ჰობიტ ბილბო ბეგინსს. ბილბო დაინტერესდება მარტოსული მთის ამბით, რომელშიც დრაკონ სმაუგის მიერ მიტაცებული ჯუჯათა განძი ინახება. გენდალფისგან ცნობილი ხდება, რომ მთას საიდუმლო კარი აქვს და იმედს გამოთქვამს, რომ ბილბო დაეხმარება მათ ამ კარით შეღწევაში - ვინაიდან სმაუგი კარგად გრძნობს მხოლოდ ჩვეულებრივ ჯუჯას და არა ჰობიტს. ბილბოს საზღაურის სახით განძის ერთ ნაწილსაც სთავაზობენ მიუხედავად ბევრი ყოყმანისა, ბილბო მეორე დილით უერთდება მოგზაურებს.

ველურმიწეთში მოგზაურობისას გენდალფი გადაარჩენს ჯუჯებს ტროლებისგან. მათი სამალავიდან ბილბოს თან მიაქვს პატარა ხმალი. ისინი რივენდელში, ელფ ელრონდთან სტუმრად მიდიან. ელრონდი ამოიკითხავს მთვარის რუნებს თრორის რუკაზე, სადაც ახსნილია, რომ კარი ჩნდება წელიწადში ერთხელ, შუაწლის ღამით.

ნისლიან მთებში მოგზაურობისას მგზავრებს იჭერენ გობლინები. გენდალფი კვლავ საშველად მოდის, მაგრამ ბილბო იკარგება და აღმოჩნდება გოლუმის გამოქვაბულში. ის პოულობს გოლუმის დაკარგულ ბეჭედს, რომლის ნამდვილი ძალის შესახებ ჯერ არაფერი იცის. მშიერი გოლუმი სთავაზობს გამოცანებით თამაშს. იგი წაგების შემთხვევაში აპირებს ბილბოს შეჭმას, ხოლო მოგების შემთხვევაში მას გამოქვაბულებიდან გამოყვანას ჰპირდება. მას შემდეგ, რაც იმედამოწურული ბილბო მას ეკითხება, თუ რა აქვს დამალული ჯიბეში, გოლუმი მიხვდება, რომ საუბარია ბეჭედზე, რომელიც მან დაკარგა. გოლუმისგან გაქცევისას ბილბო აღმოაჩენს, რომ ბეჭედს მისი მფლობელის გაქრობის თვისება აქვს. ასე იგი გაექცევა გოლუმს და უბრუნდება ჯუჯებს, რომლებიც ამასობაში გარეთ, მთასთან არიან დაბანაკებულნი. მოგზაურებს მისდევენ გობლინები და ვარგები, მაგრამ მათ გადაარჩენენ არწივები. შემდეგ ყველა ბეორნს სტუმრობს, რომელიც ხოლმე დათვად იქცევა და ახლომდებარე ადგილების დასაზვერად დადის. იგი თავდაპირველად ეჭვის თვალით უყურებს მოგზაურებს, მაგრამ დარწმუნდება, რომ ისინი ნამდვილად გაურბიან საერთო მტერს და მათ მასპინძლობას გაუწევს.

გენდალფი დროებით ტოვებს მოგზაურებს. ჯუჯები და ჰობიტი მოგზაურობენ ბნელტევრში. ღამით ბილბო მეგობრებს გადაარჩენს ობობებისგან და თავის ხმალს ამიერიდან „ნესტარს“ უწოდებს. ტყეში უცხოებით შეწუხებული ადგილობრივი ელფები მოგზაურებს იჭერენ და ტყის ელფთა მეფესთან მიჰყავთ. ბილბო ბეჭდის დახმარებით იმალება. იგი მეგობრებს ელფთა ტყვეობიდან გადაარჩენს. მოგზაურები მდინარეს გაყოლილი ღვინის ცარიელი კასრებით იპარებიან და მოხვდებიან ესგაროთში, ტბისპირა ქალაქში, სადაც დადის ლეგენდებზე იმაზე, რომ ოდესმე ჯუჯები დაბრუნდებიან და მთისქვეშეთის სამეფო კვლავ აღდგება. ამიტომ მათ ჩინებულ მასპინძლობას გაუწევენ და მარტოსული მთისკენ გაამგზავრებენ.

მოგზაურები პოულობენ მთის კარს და იქ ბილბო შედის. იგი იპარავს სასმისს, რათა დაუმტკიცოს ჯუჯებს, რომ ნამდვილად სტუმრობდა დრაკონის გამოქვაბულს. დანაკარგით განრისხებული დრაკონი ეჭვობს, რომ მას შეუგზავნეს ვინმე ტბისპირა ქალაქიდან. ამას ემატება მისი ბილბოსთან დიალოგი, რაც ეჭვებს გაუღვივებს. იგი თავს ესხმის ქალაქს და ანადგურებს მას, თუმცა მას სასიკვდილოდ ჭრის მშვილდოსანი ბარდი.

ჯუჯები ეუფლებიან მთაში შენახულ განძს, თორინი კი ეძებს ყველაზე სანატრელ განძს - არკენსტოუნს, ძვირფას ქვას, რომელიც მის წინაპრებს ეკუთვნოდა. ბილბოს მობეზრებული აქვს მოგზაურობა. იგი შემთხვევით პოულობს არკენსტოუნს და ვინაიდან შეთანხმების მიხედვით უფლება აქვს, აიღოს ნებისმიერი ნივთი, მასთან ერთად იპარება ადამიანებთან, რომლებიც მთასთან ბანაკდებიან. ისინი თვლიან, რომ ქალაქის დანგრევა მოჰყვა ჯუჯების მიერ დრაკონის გამოღვიძებას და ამიტომ განძის ნაწილი მათ უნდა ერგოს. ბილბო ბარდს გადასცემს არკენსტოუნს, ჰპირდება რა, რომ თორინის მის სანაცვლოდ ნებისმიერ თხოვნას აუსრულებს. ბანაკის დატოვებისას იგი ხვდება გენდალფს, რომელიც დაბრუნდა მოგზაურობიდან.

დილით ბარდი თორინს სთავაზობს არკენსტოუნს მთის დატოვების სანაცვლოდ. ბილბოზე განრისხებული თორინის განწყობა იცვლება, იგი ჰობიტს მთიდან აძევებს და არავის უთმობს განძს. ორ ბანაკს შორის მოქმედება იძაბება, მაგრამ ამ დროს გენდალფი მათ აფრთხილებს, რომ სინამდვილეში მათკენ მოემართებიან ვარგები და გობლინები. ადამიანები და ელფები, ასევე ჯუჯები (რომლებსაც ეხმარებიან რკინის გორებიდან მოსული ჯუჯები) მათ უპირისპირდებიან. დიდ ბრძოლაში, რომელსაც „ხუთი ლაშქრის ბრძოლა“ ეწოდა მტერი მარცხდება. მაგრამ თორინს სასიკვდილოდ ჭრის გობლინი ბოლგი, რომელსაც თავის მხრივ მოკლავს გიგანტურ დათვად ქცეული ბეორნი. იღუპებიან თორინის დისშვილებიც, კილი და ფილი. თორინი ბილბოს სიკვდილის წინ ყველაფერს ჰპატიობს.

ბრძოლის დასრულების შემდეგ ბილბო შინ ბრუნდება. შეთანხმების მიუხედავად, იგი უარს ამბობს განძეულობის წილზე. თუმცა, მას რჩება ტროლების განძი (სამალავიდან), მითრილის პერანგი და ბეჭედი.

ეკრანიზაციები[რედაქტირება]

Searchtool-80%.png მთავარი სტატია : ჰობიტი (ფილმების სერია).

დღეისათვის არსებობს „ჰობიტის“ დასრულებული ანიმაციური ეკრანიზაცია, „ჰობიტი“ (1977).

პიტერ ჯექსონის კინოტრილოგიის პირველი ნაწილი, „ჰობიტი: მოულოდნელი მოგზაურობა“ გამოვიდა 2012 წლის დეკემბერში, ხოლო მეორე და მესამე ნაწილები ეკრანებზე გამოვა 2013-2014 წელს.

ქართული გამოცემები[რედაქტირება]

2002 წლის გამოცემა[რედაქტირება]

ოთარ ყარალაშვილის გამომცემლობამ თბილისში გამოსცა ჰობიტის პირველი ოფიციალური ქართული ვერსია. წიგნის მთარგმნელები არიან ნინო ბარძიმიშვილი (ძირითადი ტექსტი) და თინათინ გოგოჩაშვილი (ლექსები). წიგნის ყდაზე გამოსახულია ესგაროთი, ტბისპირა ქალაქი.

2008 წლის გამოცემა[რედაქტირება]

2009 წლის თებერვალში ბაკურ სულაკაურის გამომცემლობამ გაყიდვაში გამოუშვა წიგნის ახალი თარგმანი. თარგმანის ავტორია ნიკა სამუშია. წიგნის ყდაზე გამოტანილია ჯონ ჰაუს ცნობილი ილუსტრაცია, რომელიც აღწერს გენდალფის სტუმრობას ბეგ-ენდში.

იხილეთ აგრეთვე[რედაქტირება]

რესურსები ინტერნეტში[რედაქტირება]

სქოლიო[რედაქტირება]

  1. Houghton Mifflin - Children's Books. Houghton Mifflin. წაკითხვის თარიღი: 2007-09-29.
  2. Auden, W.H. “The Hero is a Hobbit“, The New York Times, 1954-10-31. წაკითხვის თარიღი: 2007-07-28. 
  3. Mythopoeic Fantasy Award for Children’s Literature. ციტატა: „[...] honors books for younger readers (from “Young Adults” to picture books for beginning readers), in the tradition of The Hobbit or The Chronicles of Narnia.“ წაკითხვის თარიღი: 2007-09-29.
  4. [1]
  5. Eaton, Anne T.. “A Delightfully Imaginative Journey“, The New York Times, 1938-03-13.