ვილჰელმ რენტგენი

ვილჰელმ რენტგენი
	გერმ. Wilhelm Conrad Röntgen
დაბ. თარიღი	27 მარტი, 1845
დაბ. ადგილი	Lennep, პრუსიის სამეფო, გერმანიის კავშირი
გარდ. თარიღი	10 თებერვალი, 1923 (77 წლის)
გარდ. ადგილი	მიუნხენი, ვაიმარის რესპუბლიკა
დასაფლავებულია	Alter Friedhof Gießen, Friedhofskapelle
მოქალაქეობა	ვაიმარის რესპუბლიკა; გერმანიის იმპერია; პრუსიის სამეფო
საქმიანობა	ფიზიკოსი, პროფესორი, ინჟინერი და მკვლევარი
მუშაობის ადგილი	ლუდვიგ მაქსიმილიანის მიუნხენის უნივერსიტეტი, ვიურცბურგის უნივერსიტეტი, გისენის უნივერსიტეტი, სტრასბურგის უნივერსიტეტი, Universität Hohenheim და ციურიხის უნივერსიტეტი
ალმა-მატერი	ციურიხის შვეიცარიის უმაღლესი ტექნოლოგიური სკოლა , ციურიხის უნივერსიტეტი, უტრეხტის უნივერსიტეტი, სტრასბურგის უნივერსიტეტი და ლუდვიგ მაქსიმილიანის მიუნხენის უნივერსიტეტი
განთქმული მოსწავლეები	Peter Pringsheim და აბრამ იოფე
სამეცნიერო ხარისხი	მეცნიერების დოქტორი
მეუღლე	Bertha Röntgen
მამა	Friedrich Konrad Röntgen
დედა	Constance Charlotte Röntgen
ჯილდოები	ნობელის პრემია ფიზიკაში , ორდენი ხელოვნებისა და მეცნიერების სფეროებში შეტანილი წვლილისათვის, ელიოტ კრესონის მედალი , ჰელმჰოლცის მედალი, რუმფორდის მედალი , მატეუჩის მედალი, ბავარიის მაქსიმიალიანის ორდენი სამეცნიერო და სახელოვნებო მიღწევებისათვის, საპატიო მოქალაქეობა, ბარნარდის მედალი სამეცნიერო დამსახურებისთვის , 2nd Class Order of the Crown, Iron Cross on white ribbon, Luitpold Medal of Bavaria, წმინდა მიქაელის ორდენი, იტალიის გვირგვინის ორდენის კომანდორი და ბავარიის გვირგვინის მოქალაქეობრივი დამსახურების ორდენი
ხელმოწერა
	ვილჰელმ რენტგენი ვიკისაწყობში

ვილჰელმ კონრად რენტგენი (გერმ. Wilhelm Conrad Röntgen; დ. 27 მარტი, 1845, ლენეპი, პრუსიის სამეფო, გერმანიის კავშირი — გ. 10 თებერვალი, 1923, მიუნხენი, ვაიმარის რესპუბლიკა) — გერმანელი ფიზიკოსი, მოღვაწეობდა ვიურცბურგის უნივერსიტეტში (Julius-Maximilians-Universität Würzburg). 1895 წელს აღმოაჩინა X-სხივები (გერმ. X-Strahlen, ინგლ. X-rays), რომლებსაც მოგვიანებით რენტგენის სხივები ეწოდა, რენტგენი იკვლევდა მათ თავისებურებებს, რისთვისაც 1901 წელს ფიზიკის დარგში პირველი ნობელის პრემია დაიმსახურა. ასევე იკვლევდა კრისტალების პიეზოდა პიროელექტრულ თვისებებს, მაგნეტიზმს.

ბიოგრაფია

ვილჰელმ რენტგენი სწავლობდა ქალაქ უტრეხტში, ტექნიკურ სკოლაში. 1865 წელს ის გამორიცხეს სკოლიდან, რადგან დააბრალეს ერთ-ერთი მასწავლების კარიკატურის დახატვა. სკოლის ატესტატის არქონის გამო, რენტგენი უნივერსიტეტში ლექციებს ესწრებოდა ვიზიტორის სტატუსით. 1865 წელს, მან სცადა ჩაებარებინა ამავე ქალაქში მდებარე უნივერსიტეტში, მაგრამ არასაკმარისი აკადემიური მოსწრების გამო, ის სასწავლებელში არ მიიღეს. ამის შემდეგ რენტგენი გამოცდები ჩააბარა ფედერალურ პოლიტექნიკურ ინსტიტუტში (ამჟამინდელი შვეიცარიის ციურიხის უმაღლესი ტექნიკური სკოლა (გერმ. Eidgenössische Technische Hochschule Zürich) და სწავლა დაიწყო მექანიკური ინჟინერიის განხრით. 1869 წელს მან დაიცვა სადოქტორო ხარისხი ციურიხის უნივერსიტეტში.^[21] იყო ა. კუნდტის ასისტენტი ვიურცბურგისა (1870 წლიდან) და სტრასბურგის (1872 წლიდან) უნივერსიტეტებში. უმაღლესი სასოფლო-სამეურნეო სკოლისა (ჰოენჰაიმში, 1875 წლიდან), სტრასბურგის (1876 წლიდან), გისენისა (1879 წლიდან) და ვიურცბურგის (1888 წლიდან) უნივერსიტეტების პროფესორი. 1894 წლიდან ვიურცბურგის უნივერსიტეტის რექტორი. 1900-1920 წლებში მიუნხენის უნივერსიტეტის პროფესორი. რენტგენს ეკუთვნის კრისტალთა პიეზოელექტრული და პიროელექტრული თვისებების კლასიკური გამოკვლევა, (მანვე დაადგინა კრისტალებში ელექტრულ და ოპტიკურ მოვლენათა ურთიერთკავშირი. გამოკვლევები აქვს აგრეთვე მაგნეტიზმში. 1895 წელს აღმოაჩინა გამოსხივება, რომელსაც X-სხივები უწოდა, და შექმნა პირველი რენტგენის მილაკები, რომელთა კონსტრუქცია ძირითადად დლემდე არ შეცვლილა. ამ აღმოჩენისათვის 1901 წელს რენტგენს პირველს მიენიჭა ნობელის პრემია ფიზიკაში. რენტგენული გამოსხივების აღმოჩეენამ და მისმა შემდგომმა გამოკვლევამ დიდი როლი შეასრულა ატომის აგებულიებისა და ნივთიერების სტრუქტურის შესწვავლაში. ამ გამოსხივებას ფართოდ იყენებენ მედიცინაში, მეცნიერებასა და ტექნიკაში.

იხილეთ აგრეთვე

ლიტერატურა

ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, თბ., 1984. — გვ. 360-361.

სქოლიო

↑ ^1.0 ^1.1 Deutsche Nationalbibliothek Record #118745743 // Gemeinsame Normdatei — 2012—2016.
<a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q27302"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q36578"></a>
↑ ^2.0 ^2.1 Find a Grave — 1996.
<a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q63056"></a>
↑ ^3.0 ^3.1 RKDartists
<a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q17299517"></a>
↑ ^4.0 ^4.1 SNAC — 2010.
<a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q29861311"></a>
↑ ^5.0 ^5.1 KNAW Past Members
<a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q21491701"></a>
↑ ^6.0 ^6.1 ბროკჰაუზის ენციკლოპედია
<a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q237227"></a>
↑ ^7.0 ^7.1 Bibliothèque nationale de France BnF authorities: პლატფორმა ღია მონაცემები — 2011.
<a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q19938912"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q54837"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q193563"></a>
↑ ^8.0 ^8.1 Gran Enciclopèdia Catalana — Grup Enciclopèdia, 1968.
<a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q18696256"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q2664168"></a>
↑ ^9.0 ^9.1 ^9.2 ^9.3 www.accademiadellescienze.it
<a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q107212659"></a>
↑ ^10.0 ^10.1 Académie nationale de médecine
<a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q107213173"></a>
↑ ^11.0 ^11.1 Base biographique — BIU Santé.
<a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q867925"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q105958830"></a>
↑ ^12.0 ^12.1 Рентген Вильгельм Конрад // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] — 3-е изд. — Москва: Советская энциклопедия, 1969.
<a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q17378135"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q649"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q5061737"></a>
↑ https://www.library.ethz.ch/Ressourcen/Digitale-Bibliothek/Kurzportraets/Wilhelm-Conrad-Roentgen-1845-1923
↑ ^14.0 ^14.1 Pas L. v. Genealogics — 2003.
<a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q19847329"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q19847326"></a>
↑ The Nobel Prize in Physics 1901 — Nobel Foundation.
<a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q1781959"></a>
↑ https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/about/amounts/
↑ https://web.archive.org/web/20090201034538/http://www.fi.edu/winners/show_results.faw?gs=&ln=&fn=&keyword=&subject=&award=CRESS&sy=&ey=&max=300&name=Submit
↑ https://www.fi.edu/en/laureates/wilhelm-conrad-rontgen
↑ https://royalsociety.org/grants-schemes-awards/awards/rumford-medal/
↑ https://spectatorarchive.library.columbia.edu/cgi-bin/columbia?a=d&d=cs19000523-01.2.13&e=-------en-20--1--txt-txIN-------
↑ Trevert, Edward (1988). Something About X-Rays for Everybody. Madison, WI: Medical Physics Publishing Corporation, გვ. 4. ISBN 0-944838-05-7.

[<span_class="wikidata_cite_citetype_Q36524"_data-entity-id="Q36578"><i_class="wef_low_priority_links">[[:გერმანიის_ეროვნული_ბიბლიოთეკა|Deutsche_Nationalbibliothek]]</i>_[http://d-nb.info/gnd/118745743/_Record_#118745743]_//_[[:Integrated_Authority_File|Gemeinsame_Normdatei]]<span_class="wef_low_priority_links">_—_2012—2016.</span></span><div_style="display:none"><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q27302"></a><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q36578"></a></div>-1] 1.0 ^1.1 Deutsche Nationalbibliothek Record #118745743 // Gemeinsame Normdatei — 2012—2016.
<a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q27302"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q36578"></a>

[<span_class="wikidata_cite_citetype_Q7094076_citetype_Q5535082_citetype_Q33270056_citetype_Q43229_citetype_Q107553922"_data-entity-id="Q63056">[http://www.findagrave.com/cgi-bin/fg.cgi?page=gr&GRid=6266_Find_a_Grave]<span_class="wef_low_priority_links">_—_1996.</span></span><div_style="display:none"><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q63056"></a></div>-2] 2.0 ^2.1 Find a Grave — 1996.
<a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q63056"></a>

[<span_class="wikidata_cite_citetype_Q36570165"_data-entity-id="Q17299517">RKDartists<span_class="wef_low_priority_links"></span></span><div_style="display:none"><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q17299517"></a></div>-3] 3.0 ^3.1 RKDartists
<a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q17299517"></a>

[<span_class="wikidata_cite_citetype_Q8513_citetype_Q35127_citetype_Q36524_citetype_Q194166"_data-entity-id="Q29861311">SNAC<span_class="wef_low_priority_links">_—_2010.</span></span><div_style="display:none"><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q29861311"></a></div>-4] 4.0 ^4.1 SNAC — 2010.
<a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q29861311"></a>

[<span_class="wikidata_cite_citetype_Q7094076"_data-entity-id="Q21491701">KNAW_Past_Members<span_class="wef_low_priority_links"></span></span><div_style="display:none"><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q21491701"></a></div>-5] 5.0 ^5.1 KNAW Past Members
<a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q21491701"></a>

[<span_class="wikidata_cite_citetype_Q13136"_data-entity-id="Q237227">[https://brockhaus.de/ecs/julex/article/röntgen-wilhelm-conrad_ბროკჰაუზის_ენციკლოპედია]<span_class="wef_low_priority_links"></span></span><div_style="display:none"><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q237227"></a></div>-6] 6.0 ^6.1 ბროკჰაუზის ენციკლოპედია
<a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q237227"></a>

[<span_class="wikidata_cite_citetype_Q36524_citetype_Q7094076_citetype_Q27031827_citetype_Q595971"_data-entity-id="Q19938912"><i_class="wef_low_priority_links">[[:საფრანგეთის_ეროვნული_ბიბლიოთეკა|Bibliothèque_nationale_de_France]]</i>_BnF_authorities:_პლატფორმა_ღია_მონაცემები<span_class="wef_low_priority_links">_—_2011.</span></span><div_style="display:none"><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q19938912"></a><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q54837"></a><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q193563"></a></div>-7] 7.0 ^7.1 Bibliothèque nationale de France BnF authorities: პლატფორმა ღია მონაცემები — 2011.
<a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q19938912"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q54837"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q193563"></a>

[<span_class="wikidata_cite_citetype_Q13136"_data-entity-id="Q2664168">[http://www.enciclopedia.cat/enciclop%C3%A8dies/gran-enciclop%C3%A8dia-catalana/EC-GEC-0056729.xml_Gran_Enciclopèdia_Catalana]<span_class="wef_low_priority_links">_—_[[:ca:Grup_Enciclopèdia|Grup_Enciclopèdia]],_1968.</span></span><div_style="display:none"><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q18696256"></a><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q2664168"></a></div>-8] 8.0 ^8.1 Gran Enciclopèdia Catalana — Grup Enciclopèdia, 1968.
<a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q18696256"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q2664168"></a>

[<span_class="wikidata_cite_citetype_Q35127"_data-entity-id="Q107212659">www.accademiadellescienze.it<span_class="wef_low_priority_links"></span></span><div_style="display:none"><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q107212659"></a></div>-9] 9.0 ^9.1 ^9.2 ^9.3 www.accademiadellescienze.it
<a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q107212659"></a>

[<span_class="wikidata_cite_citetype_Q35127"_data-entity-id="Q107213173">[[:d:Q107213173|Académie_nationale_de_médecine]]<span_class="wef_low_priority_links"></span></span><div_style="display:none"><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q107213173"></a></div>-10] 10.0 ^10.1 Académie nationale de médecine
<a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q107213173"></a>

[<span_class="wikidata_cite_citetype_Q7094076"_data-entity-id="Q105958830">Base_biographique<span_class="wef_low_priority_links">_—_[[:fr:Bibliothèque_interuniversitaire_de_santé|BIU_Santé]].</span></span><div_style="display:none"><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q867925"></a><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q105958830"></a></div>-11] 11.0 ^11.1 Base biographique — BIU Santé.
<a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q867925"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q105958830"></a>

[<span_class="wikidata_cite_citetype_Q3331189"_data-entity-id="Q17378135">Рентген_Вильгельм_Конрад_//_[[:ru:Большая_советская_энциклопедия_(третье_издание)|Большая_советская_энциклопедия]]:_[в_30_т.]<span_class="wef_low_priority_links">_—_3-е_изд._—_[[:მოსკოვი|Москва]]:_[[:ru:Большая_российская_энциклопедия_(издательство)|Советская_энциклопедия]],_1969.</span></span><div_style="display:none"><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q17378135"></a><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q649"></a><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q5061737"></a></div>-12] 12.0 ^12.1 Рентген Вильгельм Конрад // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] — 3-е изд. — Москва: Советская энциклопедия, 1969.
<a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q17378135"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q649"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q5061737"></a>

[[https://www.library.ethz.ch/Ressourcen/Digitale-Bibliothek/Kurzportraets/Wilhelm-Conrad-Roentgen-1845-1923_https://www.library.ethz.ch/Ressourcen/Digitale-Bibliothek/Kurzportraets/Wilhelm-Conrad-Roentgen-1845-1923]<span_class="wef_low_priority_links"></span><div_style="display:none"></div>-13] ttps://www.library.ethz.ch/Ressourcen/Digitale-Bibliothek/Kurzportraets/Wilhelm-Conrad-Roentgen-1845-1923

[<span_class="wikidata_cite_citetype_Q35127_citetype_Q7094076_citetype_Q33270056_citetype_Q130719186"_data-entity-id="Q19847326"><i_class="wef_low_priority_links">[[:en:Leo_van_de_Pas|Pas&nbsp;L.&nbsp;v.]]</i>_Genealogics<span_class="wef_low_priority_links">_—_2003.</span></span><div_style="display:none"><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q19847329"></a><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q19847326"></a></div>-14] 14.0 ^14.1 Pas L. v. Genealogics — 2003.
<a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q19847329"></a><a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q19847326"></a>

[[http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/physics/laureates/1901/index.html_The_Nobel_Prize_in_Physics_1901]<span_class="wef_low_priority_links">_—_[[:ნობელის_ფონდი|Nobel_Foundation]].</span><div_style="display:none"><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q1781959"></a></div>-15] The Nobel Prize in Physics 1901 — Nobel Foundation.
<a href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q1781959"></a>

[[https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/about/amounts/_https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/about/amounts/]<span_class="wef_low_priority_links"></span><div_style="display:none"></div>-16] ttps://www.nobelprize.org/nobel_prizes/about/amounts/

[[https://web.archive.org/web/20090201034538/http://www.fi.edu/winners/show_results.faw?gs=&ln=&fn=&keyword=&subject=&award=CRESS&sy=&ey=&max=300&name=Submit_https://web.archive.org/web/20090201034538/http://www.fi.edu/winners/show_results.faw?gs=&ln=&fn=&keyword=&subject=&award=CRESS&sy=&ey=&max=300&name=Submit]<span_class="wef_low_priority_links"></span><div_style="display:none"></div>-17] ttps://web.archive.org/web/20090201034538/http://www.fi.edu/winners/show_results.faw?gs=&ln=&fn=&keyword=&subject=&award=CRESS&sy=&ey=&max=300&name=Submit

[[https://www.fi.edu/en/laureates/wilhelm-conrad-rontgen_https://www.fi.edu/en/laureates/wilhelm-conrad-rontgen]<span_class="wef_low_priority_links"></span><div_style="display:none"></div>-18] ttps://www.fi.edu/en/laureates/wilhelm-conrad-rontgen

[[https://royalsociety.org/grants-schemes-awards/awards/rumford-medal/_https://royalsociety.org/grants-schemes-awards/awards/rumford-medal/]<span_class="wef_low_priority_links"></span><div_style="display:none"></div>-19] ttps://royalsociety.org/grants-schemes-awards/awards/rumford-medal/

[[https://spectatorarchive.library.columbia.edu/cgi-bin/columbia?a=d&d=cs19000523-01.2.13&e=-------en-20--1--txt-txIN-------_https://spectatorarchive.library.columbia.edu/cgi-bin/columbia?a=d&d=cs19000523-01.2.13&e=-------en-20--1--txt-txIN-------]<span_class="wef_low_priority_links"></span><div_style="display:none"></div>-20] ttps://spectatorarchive.library.columbia.edu/cgi-bin/columbia?a=d&d=cs19000523-01.2.13&e=-------en-20--1--txt-txIN-------

[21] Trevert, Edward (1988). Something About X-Rays for Everybody. Madison, WI: Medical Physics Publishing Corporation, გვ. 4. ISBN 0-944838-05-7.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]

[13]

[14]

[15]

[16]

[17]

[18]

[19]

[20]

[21]