ერნესტ ლოურენსი

მასალა ვიკიპედიიდან — თავისუფალი ენციკლოპედია
Jump to navigation Jump to search
ერნესტ ლოურენსი
ინგლ. Ernest Orlando Lawrence
Ernest Lawrence.jpg
დაბ. თარიღი 8 აგვისტო 1901(1901-08-08)[1] [2]
დაბ. ადგილი კანტონი[3] [4] [5]
გარდ. თარიღი 27 აგვისტო 1958(1958-08-27)[6] [7] [8] [9] [1] [2] (57 წლის)
გარდ. ადგილი პალო-ალტო, კალიფორნია, აშშ[10] [11] [12] [13]
მოქალაქეობა აშშ[14] [15] [16]
სამეცნიერო სფერო ფიზიკა
მუშაობის ადგილი კალიფორნიის უნივერსიტეტი
ალმა-მატერი იელის უნივერსიტეტი, ჩიკაგოს უნივერსიტეტი, მინესოტის უნივერსიტეტი, სამხრეთ დაკოტის უნივერსიტეტი და წმინდა ოლაფას კოლეჯი
ჯილდოები ნობელის პრემია ფიზიკაში[17] [18], ელიოტ კრესონის მედალი, უილიამ პროქტერის პრემია სამეცნიერო მიღწევებისთვის, ფარადეის მედალი, ჰიუზის მედალი, ენრიკო ფერმის პრემია, ეროვნულ გამომგონებელთა დიდების დარბაზი, ჰოლის მედალი, ამერიკის ფიზიკის საზოგადოების წევრი, კომსტოკის პრემია ფიზიკაში[19] და ამერიკის ხელოვნებისა და მეცნიერების აკადემიის წევრი
ხელმოწერა Ernest O Lawrence signature.svg

ერნესტ ლოურენსი (ინგლ. Ernest Orlando Lawrence; დ. 8 აგვისტო, 1901, კანტონი — გ. 27 აგვისტო, 1958, პალო-ალტო) — ამერიკელი ბირთვული ფიზიკოსი, რომელიც გახდა 1939 წლის ნობელის პრემიის ლაურეატი ციკლოტრონის გამოგონებისათვის.

ბიოგრაფია[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

ადრეული წლები[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

ერნესტ ორლანდო ლოურენსი დაიბადა 1901 წლის 8 აგვისტოს კანტონში. მისი მშობლები იყვნენ კარლ გუსტავ და გუნდა ლოურენსები, რომლებიც იყვნენ ნორვეგიელი ემიგრანტების შთამომავლები. ერნესტს ჰყავდა უმცროსი ძმა, სახელად ჯონი. აღზრდის პერიოდში ერნესტის საუკეთესო მეგობარი იყო მერლე ტუვე, რომელსაც აგრეთვე სურდა გამხდარიყო ფიზიკოსი.[20]

ერნესტი ესწრებოდა კანტონისა და პირის დაწყებითი სკოლების გაკვეთილებს, შემდგომ მან სწავლა განაგრძო ნორტფილდში მდებარე ერთ-ერთ კოლეჯში, თუმცა ერთი წლის შემდგომ იგი გადავიდა სამხრეთ დაკოტას უნივერსიტეტში, ვერმილიონში.[21] ერნესტმა 1922 წელს აიღო ბაკალავრის ხარისხი ქიმიაში,[22] ხოლო მაგისტრის ხარისხი მან მოიპოვა 1923 წელს მინესოტას უნივერსიტეტში უილიამ ფრანცის გრეი სვანის ზედამხედველობის ქვეშ.

ლოურენსი უილიამ სვანს გაჰყვა ჯერ ჩიკაგოს უნივერსიტეტში, ხოლო შემდგომ იელის უნივერსიტეტში ნიუ-ჰეივენი, სადაც ლოურენსმა 1925 წელს დაიცვა სადოქტორო დისერტაცია ფილოსოფიაში.[23]. ამ პერიოდში ლოურენსი აირჩიეს „სიგმა Xi“ წევრად და სვანის რეკომენტაციით მან მიიღო ეროვნული სამეცნიერო საბჭოს სტიპენდია. იმის ნაცვლად, რომ მას ეს შანსი გამოეყენებინა და ემოგზაურა ევროპაში, იგი დარჩა იელეს უნივერსიტეტში უილიამ სვანთან როგორც მკვლევარად.[24]

შემდგომ ერნესტი ვირჯინიის უნივერსიტეტის ყოფილ სტუდენტთან, ჯესი ბიმსთან ერთად კვლავ აწარმოებდა ფოტოელექტრულ ეფექტებზე დაკვირვებებს.

ჯილდოები[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

ერნესტ ლოურენსის ჯილდოებიდან გამორჩეული ადგილი უჭირავს ნობელის პრემიას, რომელიც მან მოიპოვა 1939 წელს ცილკოტრონის შექმნისათვის. ლოურენსის სხვა ჯილდოებიდან აღსანიშნავია: ელიოტ კრესონის მედალი და ჰუგეს მედალი (1937), „კონსტოკის“ პრემია ფიზიკაში (1938), დენის გაბორის მედალი და პრიზი ფიზიკაში (1940), ჰოლის მედალი (1942), მერიტის მედალი (1946), უილიამ პროქტერის პრიზი მეცნიერული მიღწევისათვის (1951), ფარადეის მედალი (1952),[25] და ენრიკო ფერმის ჯილდო (1957).[26] იგი აგრეთვე იყო სილვანუსა ტეიერის ჯილდოს პირველი მიმღები, რომელიც გადასცა შეერთებული შტატების სამხედრო აკადემიამ 1958 წელს.[27]

ერნესტ ლოურენსი გარდაიცვალა 1958 წლის 27 აგვისტოს, პალო ალტოს საავადმყოფოში.[28] სიკვდილიდან 23 დღის შემდეგ კალიფორნიის უნივერსიტეტის რეგენტებმა მხარი დაუჭირეს სახელი შეცვლოდა ორ დაწესებულებას, რომელსაც შემდგომში ეწოდა ლოურენსის ლივერმორის ეროვნული ლაბორატორია და ლოურენსის ბერკლის ეროვნული ლაბორატორია.[29] აგრეთვე ერნესტ ორლანდო ლოურენსის სახელობის ჯოლდო დაარსდა 1959 წელს.[30] ქიმიური ელემენტი ნომრით 103 1961 წელს აღმოაჩინეს ლოურენსის ბერკლის უნივერსიტეტში და მისივე პატივსაცემად ელემენტს ეწოდა ლოურენსიუმი.[31] 1968 ლოურენსის პატივსაცემად დაარსდა ლოურენსის სახელობის სახელმწიფო სამეცნიერო განათლების ცენტრი (Lawrence Hall of Science).[32] მისი ნაშრომები ინახება კალიფორნიის უნივერსიტეტის ბანკროფტის ბიბლიოთეკაში (ბერკლში)

ლიტერატურა[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

რესურსები ინტერნეტში[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

სქოლიო[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

  1. 1.0 1.1 Encyclopædia Britannica
  2. 2.0 2.1 SNAC — 2010.
  3. http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/physics/laureates/1939/press.html
  4. http://connection.ebscohost.com/tag/HICKOK%252C%2BWild%2BBill%252C%2B1837-1876
  5. http://prezi.com/2nudtny9p4vc/south-dakota/
  6. Лоуренс Эрнест Орландо // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — Москва: Советская энциклопедия, 1969.
  7. http://www.britannica.com/EBchecked/topic/332920/Ernest-Orlando-Lawrence
  8. http://www.nndb.com/company/251/000044119/
  9. http://www.brainyquote.com/quotes/authors/e/ernest_lawrence.html
  10. Лоуренс Эрнест Орландо // Лоуренс Эрнест Орландо / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — Москва: Советская энциклопедия, 1969.
  11. http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/physics/laureates/1939/lawrence-bio.html
  12. http://www.atomicheritage.org/mediawiki/index.php/Ernest_O._Lawrence
  13. http://www.atomicarchive.com/Bios/Lawrence.shtml
  14. http://www.britannica.com/EBchecked/topic/148211/cyclotron
  15. http://www.bbc.co.uk/news/magazine-29274491
  16. https://www.facebook.com/eet.div.lbnl/posts/913320572062733
  17. http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/physics/laureates/1939/
  18. https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/about/amounts/
  19. http://www.nasonline.org/programs/awards/comstock-prize-in-physics.html
  20. Childs 1968, გვ. 23–30.
  21. Childs 1968, გვ. 47–49.
  22. Childs 1968, გვ. 61.
  23. Alvarez 1970, გვ. 253–254.
  24. Childs 1968, გვ. 93.
  25. Alvarez 1970, გვ. 285–286.
  26. Childs 1968, გვ. 508–510.
  27. Childs 1968, გვ. 517–518.
  28. Alvarez 1970, გვ. 283.
  29. Photo of the Week: Inside the 60-Inch Cyclotron. United States Department of Energy. წაკითხვის თარიღი: August 24, 2013.
  30. Ernest Orlando Lawrence Award. United States Department of Energy. წაკითხვის თარიღი: August 24, 2013.
  31. 100 Years of Scholarship. Cal Alumni. წაკითხვის თარიღი: August 24, 2013.
  32. Alvarez 1970, გვ. 284.