სპარსეთის მმართველთა სია

Faravahar background

ირანის ისტორია სპარსეთის მეფე ძვ.წ უძველესი ისტორია პროტო ელამი 3200–2800 ელამის დინასტია 2800–550 მითანი 1500–1200 კასიტი 10 საუკუნე. მარლიკი 10 ს–7 ს. მანას სამეფო 10 ს–7 ს. მიდიელების იმპერია 728–550 აქემენიდების იმპერია 550–330 სელევკიდების სახელმწიფო 312–150 პართიის იმპერია 247–ახ.წ 226 ახ.წ სასანიდების იმპერია 226–651 სპარსეთის ხალიფატი 637–651 ომაიანთა ხალიფატი 661–750 აბასიანთა ხალიფატი 750–1258 ტაჰირიდები 821–873 ალავიდების დინასტია 864–928 საჯიდსების დინასტია 889/890–929 საფარიდები 861–1003 სამანიდები 875–999 ზიარიდების დინასტია 928–1043 ბუიდების დინასტია 934–1062 სალარიდები 942–979 მამუნდისები 995-1017 ღაზნევიდების იმპერია 963–1187 ღურიდების დინასტია 1149–1212 სელჯუკთა იმპერია 1037–1194 ხვარაზმელების დინასტია 1077–1231 ილხანელები 1256–1353 მუზაფარიდების დინასტია 1314–1393 ჩობანდის დინასტია 1337–1357 ჯალაირდების დინასტია 1339–1432 თემურიდების იმპერია 1370–1506 ყარა-ყოიუნლუ 1407–1468 აყ-ყოიუნლუ 1378–1508 სეფიანთა იმპერია 1501–1722* ჰოტაკების დინასტია 1722–1729 აფშარიდების იმპერია 1736–1750 ზენდები 1750–1794 ყაჯარების დინასტია 1781–1925 ფეჰლევიანები 1925–1979 ირანის ისლამური რესპუბლიკა 1979 - დღემდე

სტატიაში წარმოდგენილია ირანის მეფეების სია უძველესი დროიდან 1979 წლამდე .

ადრეული წლები

ელამის მეფეები ძვ.წ 3000– ძვ.წ 519

ელამები უძველესი ირანული მოსახლეობა იყო . ისინი ცხოვრობდნენ დღევანდელ ხუზესტანის პროვინციაში და სწორედ აქედან უნდა წარმოდგებოდეს ამ რაიონის თანამედროვე სახელწოდება . ელამის სახელმწიფო არსებობდა IV - III ათასწლეულებში. დედაქალაქი სუსა.

ელამის მმართველები (ძვ.წთ 2700- ძვ.წ 2600)

• უცნობი მმართველები
• ჰამბენ-ჰაბუა I (ჰუმბაბა) (ძვ.წ 2680 წელი ურუქის მეფე)
• ჰამბემ-შუტირი (მეფობის წლები უცნობია)
• ქათირ-ლეკემერი (მეფობის წლები უცნობია)

ავანას დინასტია (ძვ.წ. 2600-2078)

• ავანას დინასტია პირველი ელამების დინასტიაა, რომლის შესახებაც ჩვენამდე ცნობები მოსულია (დინასტია ჩამოყალიბდა ძვ. წ. XXVII საუკუნეში მეფეების დედაქალაქი იყო ურუქი)

• Kur-Ishshak (36 years fl. c. 2550 BC contemporary with Lugal-Anne-Mundu king of Adab & Ur-Nanshe king of Lagash)
• პელი (დაახლოებით ძვ.წ 2500)
• ტატა I (მეფობის წლები უცნობია)
• უკუ ტახიში (მეფობის წლები უცნობია)
• ხიშური (მეფობის წლები უცნობია)
• შუშუნტარანა (მეფობის წლები უცნობია)
• ნაპი ლხუში (მეფობის წლები უცნობია)
• აუტელიმეში (?) (დაახლოებით ძვ.წ 2350)
• კიკუ სივე ტემპტი (მეფობის წლები უცნობია)
• ხიშეპ რატენი I (მეფობის წლები უცნობია)
• ლუხ იშანი (დაახლოებ ძვ.წ 2325) ხიშეპ რატენი I-ის შვილი
• ხიშეპ რატენი II (ძვ.წ 2325-2311) ლუხ იშანი-ის შვილი
• ჰელუ (დაახლოებით. c. 24 საუკუნე)
• ჰიტა (აგრეთვე. აქადის მეფე)
• შიფიგ-ინშუშინაკი (მეფობის წლები უცნობია)
• კუტიკ-ინშუშინაკი (ურ-ნამუს დინასტია აგრეთვე ურის მეფე) შიფიგ-ინშუშინაკი-ის შვილი
• ავანას დინასტიას ბოლო მოუღო კურიტების შემოსევებმას.

ჰამაზის დინასტია (ძვ.წ 2530- ძვ.წ. 2030)

• ჰატენაში (7 წლიანი მმართველობა. ძვ.წ 2530)
• ზიზი (მეფობის წლები უცნობია)
• ურ-ადადი (მეფობის წლები უცნობია)
• ურ-იშკური (ძვ.წ 2041- 2037)
• ვარედ-ნანერი (ძვ.წ 2037 წლიდან)

სამეშქების დინასტია (ძვ.წ 2100- 1928)

• უცნობი სამეშქების მეფეები ( კუტიკ-ინშუშინაკი მეფე ავანას დინასტიიდან)
• გირ-ნემა I (მეფობის წლები უცნობია)
• თაზითა I (მეფობის წლები უცნობია)
• ეპარტი I (მეფობის წლები უცნობია)
• თაზითა II (მეფობის წლები უცნობია)
• გირ-ნემა II (დაახლოებით. 2033)
• ლურექ-ლუჰანი (ძვ.წ 2028 - 2022)
• თან-რუფურათანი I (მეფობის წლები უცნობია)
• კინდეტუ (მეფობის წლები უცნობია) თან-რუფურათანი I-ის შვილი
• ჰუთრანი-თამთი (დაახლოებით. 2006) აგრეთვე ურის მეფე
• პეპი (მეფობის წლები უცნობია)
• ინდეტუ-ინშეშუნეკი I (მეფობდა ასევე ისინში & ბილალანში და ეშნუნენში) პეპი-ის შვილი.
• ტენ-რუჰურეთინი II (მეფობდა ასევე. ისინში) ინდეტუ-ინშეშუნეკი I-ის შვილი.
• ინდუტუ-ინშეშუნეკი II (მეფობდა 3 წელი. მეფობის წლები უცნობია) ინდუტუ-ინშეშუნეკი II-ის შვილი
• ინდუტუ-ნეპერი (მეფობის წლები უცნობია)
• ინდუტუ-თემთი (დაახლოებით ძვ.წ 1928?)

ანშანების დინასტია (ძვ.წ 2350 - 1970)

• The unnamed king of Anshan (until 2305 BC) king of Sherihum & Anshan. Defeated & sent to Akkad.
• Shalabum (before 2068 until 2064 BC) married with a daughter of Shulgi king of Ur
• Libum (from 2064 BC) made some wars against Ur
• The unnamed king of Anshan (c. 2041-2037 BC) married with a daughter of Shu-Sin king of Ur
• The unnamed king of Anshan (until 2017 BC) married with a daughter of Ibbi-Sin king of Ur
• Kutir-Nahhunte I (fl. c. 2006 BC) conqueror of Ur in union with Hutran-Temti king of Simashki. He took statue of Nannar from Ur to Anshan.
• The unnamed king of Anshan (cont. Shu-ilishu king of Isin) restored statue of Nannar to Isin
• Eparti II (cont. Iddin-Dagan king of Isin) (Sukkalmah & king of Anshan & Susa). Married with a daughter of Iddin-Dagan king of Isin in 1973 BC.

ეპარტების დინასტია (ძვ.წ 1970 - 1500)

• ეპარტ II ისინის მეფე ძვ.წ 1973.
• შილჰეჰა (მეფობის წლები უცნობია) ეპარტ II-ის შვილი
• პელერ იშენი (დაახლოებით 1928?)
• ჰუკ სეითი
• ათთა ჰუსშუ (?1928- 1894) შილჰეჰას შვილი
• ტეთეფ მედა (ძვ.წ 1890 წლის შემდეგ)
• ჰუკ კირვაში (მეფობის წლები უცნობია)
• ტამ სენითი (მეფობის წლები უცნობია)ჰუკ კირვაშის შვილი
• ჰუკ-ნაჰუნთი (მეფობის წლები უცნობია) ჰუკ კირვაშის შვილი
• ჰუკ ნასურ I (მეფობის წლები უცნობია)
• შირიქუდუჰი (ასურეთის მეფე) ჰუკ ნასურ I-ის შვილი
• შიმუთ ვართეში I (მეფობის წლები უცნობია)
• სევე პელერ ჰუპაკი (დაახლოებით ძვ.წ 1765) შირიქუდუჰის შვილი
• ჰუდუზიულუჰ I (მეფობის წლები უცნობია) შირიქუდუჰის შვილი
• ჰუთირ ნაჰთე II (მეფობის წლები უცნობია) ჰუდუზიულუჰ I-ის შვილი
• ატა მარა ჰალაკი (მეფობის წლები უცნობია)
• ტეტა II (მეფობის წლები უცნობია) ატა მარა ჰალაკის ძმა
• ლილა ირტეში (მეფობის წლები უცნობია) ჰუდუზიულუჰ I-ის შვილი
• თემთი აგუნი (მეფობის წლები უცნობია) ჰუთირ ნაჰთე II-ის შვილი
• ხუთირ შილჰეჰე (მეფობის წლები უცნობია) თემთი აგუნის შვილი
• ჰუკ ნაშურ II (დაახლოებით . ძვ.წ 1646) ხუთირ შილჰეჰე-ს შვილი
• თემთი რეფთეში (მეფობის წლები უცნობია) ხუთირ შილჰეჰე-ს შვილი
• შიმუთ ვერთეშ II (მეფობის წლები უცნობია) son of Kutir-Shilhaha
• შირთუჰი (მეფობის წლები უცნობია) ჰუკ ნაშურ II-ის შვილი
• ჰუდუზულუჰი II (მეფობის წლები უცნობია) შიმუთ ვერთეშ II-ის შვილი
• თან ული (მეფობის წლები უცნობია)
• თემთი ჰალკი (მეფობის წლები უცნობია) თან ული-ის შვილი
• ხუკ ნაშურ III (მეფობის წლები უცნობია) თან ული-ის შვილი
• ხუთილ მეთლეთი (ძვ.წ 1500) თან ული-ის შვილი

ხიდინუიდების დინასტია(ძვ.წ 1500 - 1400)

• ხიდინუ (ძვ.წ 15 საუკუნე) ანშანის & სასას მეფე
• ინშუშინაკ სუკიქ ნანიპირი (მეფობის წლები უცნობია) ანშანის & სასას მეფე
• თან რუჰურათინ III (ძვ.წ 15 საუკუნე) ანშანის & სასას მეფე
• შალა (ძვ.წ 2041 - 2037) ანშანის & სასას მეფე
• თემთი აჰარი (მეფობის წლები უცნობია) ანშანის & სასას მეფე

იგეჰელკიდების დინასტია (ძვ.წ 1400 – 1210)

• ატა ჰელკი (მეფობის წლები უცნობია)
• ატა კიტეჰი I (მეფობის წლები უცნობია) ატა ჰელკის შვილი
• იგე ჰალიკი (მეფობის წლები უცნობია)
• პაჰირ იშენი I (ბაბილონის მეფე) იგე ჰალიკის შვილი
• კიდინ ჰუთრანი I (მეფობის წლები უცნობია) პაჰირ იშენი I-ის შვილი
• ატარ კიტეჰი II (მეფობის წლები უცნობია) იგე ჰალიკი-ის შვილი
• ჰუმბან ნუმენე I (ბაბილონის მეფე) ატარ კიტეჰი II-ის შვილი
• უნთეშ ნეპირიშა (მეფობის წლები უცნობია) ჰუმბან ნუმენე I-ის შვილი
• კიდინ ჰუთრანი II (მეფობის წლები უცნობია) უნთეშ ნეპირიშა-ის შვილი
• ნეპირიშა უნთეშ (მეფობის წლები უცნობია) კიდინ ჰუთრანი II-ის შვილი
• პაჰირ იშენი II (მეფობის წლები უცნობია)
• უნთეშ ნეპირიშა (მეფობის წლები უცნობია) პაჰირ იშენი II-ის შვილი
• კიდინ ჰუთრანი III , პაჰირ იშენი II-ის შვილი

შუთრუქიდების დინასტია (ძვ.წ 1210 – 970)

• ჰულუთუშ ინშუშინაქი (დაახლოებით. 1210)
• შუთრუქ ნაჰუნთე I (დაახლოებით. 1158)
• ქუთირ ნაჰუნთე III (დაახლოებით. 1155)
• შილჰაქ ინშუშინაქ I (მეფობის წლები უცნობია)
• ჰუთელუთუშ ინშუშინაქ (დაახლოებით. 1110)
• შილჰინა ჰამრუ ლაკამარა (ძვ.წ 1110 წლის შემდეგ)
• ჰამბან ნიმენა II (ძვ.წ 11 საუკუნის შემდეგ)
• შუთრუქ ნაჰუნთე II (ძვ.წ 11 საუკუნის შემდეგ)
• აქშირ შიმუთი (მეფობის წლები უცნობია)
• აქშირ ნაჰუნთე (მეფობის წლები უცნობია)
• კერა ინდეში (მეფობის წლები უცნობია)
• მარ ბიტ აპლა უსური (ძვ.წ 983- 978 )

Humban-Tahrid (Neo-Elamite) (c. 830–521 BC)

• The unnamed king of Elam (c. 821 BC cont. Shamshi-Adad V king of Assyria)
• Hallushu-Inshushinak I (more than 15 years. precise dates unknown)
• Humban-Tahrah I (until 742 BC)
• Humban-Nikash I (742–717) son of Humban-Tahrah I
• Shutur-Nahhunte I (717–699) son (Ruhushak) of Humban-Nikash I
• Hallushu-Inshushinak II (699–oct. 693) brother of Shutur-Nahhunte I
• Kutir-Nahhunte IV (oct. 693–july 692) son of Hallushu-Inshushinak II
• Humban-Nimena III (july 692–feb. 688) son of Hallushu-Inshushinak II
• Shutur-Nahhunte II ? (from feb. 688) son of Humban-Nimena III
• Humban-Haltash I (until oct. 681)
• Humban-Haltash II (oct. 681–sept. 675) son of Humban-Haltash I
• Urtak-Inshushinak (sept. 675- 663) brother of Humban-Haltash II
• Temti-Humban-Inshushinak I (663–sept. 653) brother of Urtak-Inshushinak
• Humban-Nikash II (sept. 653–651) son of Urtak-Inshushinak
• Tammaritu (652–649 & 647) son of Humban-Nikash son of Humban-Haltash I
• Indabibi (649–after july 648)
• Humban-Haltash III (after july 648–645/4)
• Humban-Nikash III (647) son of Atta-Merra-Halki
• Umhuluma (647)
• Indattu-Inshushinak III (647–after autumn 646)
• Humban-Hapua II (647)
• Pa'e (after autumn 646-645/4)
• Shutur-Nahhunte III (after autumn 646) son of Indattu-Inshushinak III
• Humban-Kitin (precise dates unknown) son of Shutur-Nahhunte III
• Humban-Tahrah II (precise dates unknown)
• Hallutash-Inshushinak (precise dates unknown) son of Humban-Tahrah II
• Ummanunu (precise dates unknown)
• Shilhak-Inshushinak II (precise dates unknown) son of Ummanunu
• Temti-Humban-Inshushinak II (before 550 BC) son of Shilhak-Inshushinak II
• Halkatash (c. 549/8 BC)
• Acina (oct.-10 dec. 522 BC) son of Upadrama
• Humban-Nikash IV or Ummanunu II (Imanish) (dec. 522-feb. 521 BC)
• Atta-hamiti-Inshushinak (until 520/19 BC

ირანის იმპერიები

მიდიის იმპერია, ძვ.წ 728–550

• დაიუკუ, 728–675
• ფრაორტი, 675–653
• მედიუსი, 653–625
• უვახშატრა, 625–585
• ასტიაგე, 585–550

მიდიის იმპერია გაანადგურა აქემენიდების იმპერიამ , ამიტომაც შეწყდა მიდიის მონარქების დინასტია

აქემენიდების იმპერია, ძვ.წ 550–330 پادشاهان هخامنشی

• აქემენი, დინასტიის დამაარსებელი.
• თეისპეს I ,აქემენი-ის შვილი
• კამბისე I ,თეისპეს I-ის შვილი
• კიროს I ანშანელი ,კამბისე I-ის შვილი
• თეისპე II, გარდაიცვალა ძვ.წ 640 წელს.

კიროს დიდის შთამომავლები	არიარამნას შთამომავლები
კიროს I ანშანელი (კიროს II), ტეისპის შვილი , ანშანის მეფე 640–580. კამბისე I (კამბისე II), ანშანის მეფე 580–559. კიროს II დიდი (კიროს III), კამბისე I-ის შვილი . ანშანის მეფე 559–529. დაიპყრო მიდიის იმპერია 550 წელს . შექმნა დიდი სპარსული იმპერია.	არიარამნა, თეისპერის შვილი , სპარსეთის მეფე. მისი მეფობა ეჭვს იწვევს. არშამა, არიარამნას შვილი, სპარსეთის მეფე 550, გარდაიცვალა 520. მისი მეფობა ეჭვს იწვევს. ჰისტასფენი სპარსეთის ერთ-ერთი პროვინციის სატრაპი . მისი შვილია დარიოს I დიდი.

• კიროს II დიდი დააარსა აქემენიდების იმპერია და მეფობდა 550–530 წლებში.
• კამბისე II (კამბისე III), მეფობდა 530–522.
• ბარდია, კიროს II-ის ვაჟი . მეფობდა 522.
• დარიოს I დიდი, ჰისტასფენის შვილი, მეფობდა 521–486.
• ქსერქსე I დიდი, მეფობდა 486–465.
• არტაქსერქსე I, მეფობდა 464–424.
• ქსერქსე II, მეფობდა 424.
• სეკუდიანი, მეფობდა 424–423.
• დარიოს II, მეფობდა 423–404.
• არტაქსერქსე II, მეფობდა 404–358 (ნახეთ ასევე ქსენოფონტი).
• არტაქსერქსე III, მეფობდა 358–338.
• არსეს IV, მეფობდა 338–336.
• დარიოს III, დარიოს II-ის შვილიშვილი, მეფობდა 336–330.
• ართექსერქსე V ბესსი, დარიოს III-ის შვილი. იმპერიის უკანასკნელი ფორმალური მმართველი. მეფობდა 330–329.

აქემენიდების იმპერია გაანადგურა ალექსანდრე მაკედონელმა .

მაკედონიის მმართველები

არგეადების დინასტია, ძვ.წ 330–310

• ალექსანდრე III დიდი (ძვ.წ 330 –323)
• ფილიპე III არიდეოსი (ძვ.წ 323 – 317)
• ალექსანდრე IV მაკედონელი (ძვ.წ 323 – 310)

სელევკიდების დინასტია, ძვ. წ. 305–164

• სელევკე I ნიკატორი (312/305–281)
• ანტიოქე I სოტერი (დაახლოებით 291, მეფობდა 281–261)
• ანტიოქე II თეოსი (261–246)
• სელევკე II კალინიკი (246–225)
• სელევკე III კერეუნუსი (225–223)
• ანტიოქე III დიდი (223–187)
• სელევკეი IV ფილოპატორი (187–175)
• ანტიოქე IV ეპიფანე (175–164)
• ანტიოქე V ევპატორი (164–162)
• დემეტრიუსი I სოტერი (162–150)
• ალექსანდრე ბელესი (150–145)
• დემეტრიუს II ნიკოტორი (145–139)

სელებკიდების დინასტია დასრულდა, მაშინ როდესაც პართიამ დაიპყრო სელევკეიდების სირიის ტერიტორია. სელევკეიდების ტერიტორიას განაგებდნენ პართიის შაჰები არშაკიდების დინასტიიდან.

ირანული იმპერიები ირანში

პართიის იმპერია

კასპიის ზღვის სამხრეთ-აღმოსავლეთით შეიქმნა სახელმწიფო , რომლის სათავეში არშაკიდების დინასტია იყო . პართიის სახელმწიფო სწორედ მაშინ წარმოიქმნა როდესაც ალექსანდრე მაკედონელის უზარმაზარი იმპერია დაინგრა .III საუკუნის დასაწყისისთვის პართია საკმაოდ დასაუსტებული იყო . პართია გაანადგურა სასანიდების იმპერიამ 224 წელს.

• არშაკ I ძვ.წ 247 ძვ.წ — 211, პართიის პირველი მეფე.
• არშაკ II ძვ.წ 211—191 . არშაკ I-ის ძმა .
• პიაპატი ძვ.წ 191  — 176
• ფრაატ I ძვ.წ 176 . — 171
• მირდატე I ძვ.წ 171  — 138
• ფრაატ II ძვ.წ 138  — 128
• არტაბან I ძვ.წ 128 — 123
• მითრიდატე II ძვ.წ 123  — 88
• გოტაზრ I ძვ.წ 95  — 90
• ოროდ I ძვ.წ 90  — 87
• ფრაატ III ძვ.წ 70 — 57
• ოროდ II ძვ.წ 57 — 37
• მითრიდატე III ძვ.წ 56 — 55
• ფრაატ IV ძვ.წ 38 — ძვ.წ 2
• ფრაატ V ძვ.წ 2 — ახ.წ 4 .
  • მუზა პართიელი — ფრაატ V, მეორე პირი ქვეყანაში.
• ოროდ III 4  — 7 .
• ვონონ I 7  — 12 .
• არტაბან III 12  — 38 .
• ვარდანი I 39  — 48 .
• გოტარზ II 39  — 51 .
• ვონონ II 51 .
• ვოლოგეზ I 51  — 78 .
• ვორდან I 55  — 54 .
• ვოლოგეზ II 77  — 80 .
• პაკორ II 78  — 109 .
• არტაბან III 80  — 81 .
• ვოლოგეზ II 105 . — 147 .
• ოროზი 109 . — 128 .
• პარტამეზპატი 116 .
• მითრიდატე IV 128 . — 147 .
• ვოლოგეზ III 148 . — 192 .
• ოროზი II ок. 190 .
• ვოლოგეზ IV 191 . — 208 .
• ვოლოგეზ VI 208 . — 228 .
• არტაბან IV 212 . — 224 .

სასანიდების იმპერია, 224–651

• არდაშირ I, 224 - 241
• შაფურ I, 241–272, მეფე ირანის და ანირანის
• ჰორმიზდ I, 272–273
• ბაჰრამ I, 273–276
• ბაჰრამ II, 276–293
• მაჰრამ III 293
• ნარსე, 293–302
• ჰორმიზდ II, 302–310
• შაპურ II, 310–379
• არტაშირ II, 379–383
• შაპურ III, 383–388
• ბაჰრამ IV, 388–399
• იეზდიგერდ I, 399–420
• ბაჰრამ V, 420–438
• იეზდიგერდ II, 438–457
• ჰორმიზდ III, 457–459
• პეროზ I, 457–484
• ბალაში, 484–488
• კავად I, 488–531
  • ზამასპა, 496–498
• ხოსრო I, 531–579
• ჰორმიზდ IV, 579–590
• ხოსრო II, 590–628
  • ბაჰრამ VI, 590–591
  • ბისტამი, 591–592
  • ჰორმიზდ V 593
• კავად II, 628
• არტაშირ III, 628–630
  • პეროზ II, 629
• ფარუხან შაჰრავაზარ, 630
• ბორანდუხტი 630–631
• ჰორმიზდ VI, 631–632
• იეზდიგერდ III, 632–651

არაბთა ხალიფატი

661 და 867 წლებში სპარსეთის ყველა პროვინციას განაგებდნენ არაბთა ხალიფები.

• ომაიანების დინასტია, 661–750
• აბასიანების დინასტია, 750–867

გამოეყო, 867–1029 წლებში

პოსტ-ისლამური სპარსეთის მეფეები

თეირანი და ხორესანი, 821–872

• თეჰირ I, ემირი 821–822
• თელჰეთი, 822–828
• აბდულაჰ ებნე თეჰირი, 828–844
• თეჰირ II, 844–862
• მუჰამედი, 862–872

ალავიდი, 864–928

• ჰასან იბნ ზეიდ ჰასანი, ემირი 864–884
• მუჰამედ იბნ ზეიდი, 884–900
• მუჰამედ იბნ ალი ჰუსეინი, 913–916
• ჰასან იბნ ჰგეშენ ჰასანი, 916–928

ზიარიდები, 928–1043

• მერდოვიჰი, ემირი 928–934
• ვოშმეგერი, 934–967
• ბისუთუნი, 967–976
• ქაბუსი, 976–1012
• მანუჩეჰრი, 1012–1031
• ანუშირვანი, 1031–1043
• კეიკავოსი
• გილანშეჰრი

ბუიდები, 932–1056 آل بویه

ფარსების დინასტია دیلمیان

• ემედ ოდოვლეჰ აბოლ ჰასანი, ემირი 932–939
• აზად ოდოვლეჰი, 939–982
• შარაჰ ოდოვლეჰი, 982–989
• სამსამ ოდოვლეჰი, 989–998
• ბაჰა ოდოვლეჰი, 998–1012
• სულთან ოდოვლეჰი, 1012–1024
• ემედ ოდოვლეჰ აბუ ქალიჯერი, 1024–1048
• მელიქ აბუ ნასრ ხოსრავ ფირუზი, 1048–1055

ხუზისტანის და ქერმენის დინასტია

• მოეზ ოდოვლეჰი, 932–966
• აზად ოდოვლეჰი, 966–977
• აზადო ოდოვლეჰი , 977–982
• ბაჰა ოდოვლეჰი, 989–1012
• სულთან ოდოვლეჰი, 1012–1021
• აბუ ქელიჯარ მარზბანი, 1043–1048
• გავანი ოდოვლეჰი, 1012–1028
• აბუ მანსურ ფულედ სოტონი, 1048–1056

ისპაჰანის და ჰამადანის დინასტია

• როკნი ოდოვლეჰი, Sultan 932–976
• მოაიედი ოდოვლეჰი, 976–983
• ფაქჰრი ოდოვლეჰი, 976–997
• მეჯდი ოდოვლეჰი, 997–1029
• შამსი ოდოვლეჰი, 997–1021
• სამა ოდოვლეჰი, 1021–1023

სეფარიდები 861–1002, صفاریان

• იაგუბ სეფარი
• აბუ იუსუფ იაკობ იბნ ლაისი, ემირი 861–878
• ემრ ოებნ ლაისი, 878–900
• აბოლ ჰასან თეჰერ იბნ მუჰამედ იბნ ამრო იბნ ლაისი, 900–908
• ლაის იბნ ალი იბნ ლაისი, 908–910
• აბუ ალი მუჰამედ იბნ ალი იბნ ლაისი, 910–910
• აბუ ჯაფარ აჰმად იბნ მუჰამედ იბნ ქელფი, 923–963
• აბუ აჰმედ ქელიფ იბნ აჰმედი, 963–1002

სამანიდები , 892–998 سامانیان

• ისმაილ I, ემირი 892–907
• აჰმადი, 907–913
• ნესრ II, 913–942
• ნუჰ I, 942–954
• ადოლმალეჰი I, 954–961
• მანსორი I, 961–976
• ნუჰ II, 976–996
• მანსორი II, 996–998
• ადოლმალეჰი II, 998–998
• ისმაილ II

ღაზნევიდები, 997–1186 غزنویان

• მაჰმუდი, სულთანი 997–1030
• ჯალალ ოდველეჰ აბუ აჰმად მუჰამედ იბნ მაჰმუდი, 1030–1030
• შაჰაბ ოდველეჰ აბუ მასუდ იბნ მუჰამედი, 1030–1040
• შაჰაბ ოდველეჰ აბოლფაზ მოდუდ იბნ მასუდი, 1040–1049
• ბაჰა ო დოვლეჰ აბოლ ჰასან ალი იბნ მასუდი, 1049–1049
• აზად ოდველეჰ აბუ მანსუდ აბოლ რაშიდ იბნ მაჰმუდ იბნ საბოქთიენი, 1049–1052
• ჯამალ ოდველეჰ აბოლფაზ ფაროქჰაზად იბნ მასუდ იბნ მაჰმუდ, 1052–1059
• ზაჰერ ოდველეჰ აბოლ მაზაფარ იბრაჰიმი, 1059–1098
• ალა ოდველეჰ აბუ საიდ მასუდ იბნ იბრაჰიმი, 1098–1115
• სულთან ოდველეჰ აბოლ ფაზ არსალან შაჰი, 1115–1117
• იემენ ოდველეჰ აბოლ მაზაფარ ბაჰრამ შაჰ იბნ მასუდ, 1117–1153
• ტაჯ ოდველეჰ აბოლ შოჯა ხოსრო საჰ იბნ ბაჰრა შაჰ, 1153–1160
• სარაჯა ოდვალეჰ აბოლმოლოქ ზოსრო მელიქ იბნ ხოსრო შაჰ, 1160–1186

სელჯუკები, 1029–1194 سلجوقیان

• თოღრული (თოღრულ ბეგი), სულთანი 1037–1063
• ალფ არსლანი 1063–1072
• მელიქ-შაჰი 1072–1092
• ნასარ ად დინი მაჰმუდ I 1092–1094
• რუქნ ად დინი ბერქიყარუქი 1094–1105
• მუიზ ად დინი მელიქ შაჰ II 1105
• გიეზ ად დინი მუჰამედ I (მუჰამედი) 1105–1118
• მუიზ ად დინი აჰმედ სელჯუკი 1097–1157
• მუჰამედ II 1118–1131
• დაუდი (დავიდი) 1131–1132
• თოღრულ II (თოღრულ ბეგი) 1132–1134
• მესუდ I 1134–1152
• მელიქ შაჰ III 1152–1153
• მეჰმედ II (მუჰამედ II) 1153–1160
• სულეიმან შაჰი 1160–1161
• არსლან შაჰი 1161–1176
• თოღრულ III (ღოღრულ ბეგ III) 1176–1194

დაიყო, 1194–1256 წლებში

ხვარაზმელები, 1096–1230 خوارزمشاهیان

ხვარაზმელების იმპერია , წარმოიშვა ზერბაიჯანში . ხვარაზმელებმა დაიპყრეს ირანი და ცენტრალური აზია.

• გოთბ ალ დინი მუჰამედ I , შაჰი (1096–1128)
• ალალ ალ დინ აბულ მოზაფარი აზიზ იბნ გოთბ ალ დინ იბნ მუჰამედი (1128–1156)
• თაჯ ალ დინ აბოლფაზ I ილ არსალნი (1156–1171)
• თალაჯ ად დინ მაჰმუდ სულთანშაჰ იბნ I არსლანი (1171–1172)
• მუჰამედ II (ალა ად დინ თექეშ იბნ I არსლანი) (1172–1199)
• სულთანი ჯალალ ედ დინ მუჰამედ იბნ ალედინ თექეში, (1199–1220)
• ჯალალ ედ დინ მანგუბერნი იბნ ალ დინ მუჰამედი (1220–1230)

ხვარაზმელთა სახელმწიფო დაიპყრო მონღოლების იმპერიამ.

ილხანატი, 1256–1380 ایلخانان

მონღოლთა იმპერიის დაშლის შემდეგ ჩამოყალიბდა , რამდენიმე მონღოლური სახელმწიფო რომელთაგანაც ერთ-ერთი იყო ილხანთა სახელმწიფო .

• ჰულუგუ ,დიდი ყაენის ძმა, 1256–1265
• აბაქა ხანი , 1265–1282
• სულთან აჰმედ თექუდერ იბნ ჰულუგუ, 1282–1284
• არღუნ ნოინ იბნ აბექა, 1284-1291
• გაუხათუ იბნ აბექა, 1291–1295
• ბაუდუ, 1295
• ჰასან ხან იბნ არღუნი, 1295–1304
• ოლჯაითუ ხოდა ბენდეჰ იბნ არღუნი, 1304–1316
• აბუ საიდი ბაჰადორ ხან იბნ ოლჯაითუ, 1316–1335 (last of Chinggisid il-khans)
• არფა ქეუდი, 1335–1336
• მუსა, 1336–1353
• მაჰმუდი, 1337–1338
• სეთი ბეგი, ოლჯაითუს ქალიშვილი, 1338–1340
• ჯაჰან თემური, 1338–1339
• სულეიმან ხანი, 1340–1344
• თოღრუ თემური, 1335–1352
• ანუშირვანი, 1343–1355

ილხანთა სახელმწიფოს დაშლის შემდეგ , წარმოიშვა ახალი სახელმწიფოები , მათგან ერთ-ერთი იყო ახალი მონღოლური სახელმწიფო თემურიდების იმპერია . იმპერიის დამაარსებელი იყო თემურლენგი.

მუზაფარიდების დინასტია, 1314–1393 مظفریان

• მუბერიზ ად დინ მუჰამედ იბნ ალ მუზაფარი, ემირი 1314–1358
• აბულ ფავარის ჯამალ ად დინ შაჰ სუჯა, 1335–1364
• ქუთბ ალ დინ შაჰ მაჰმუდ (ისპაჰანი) , 1358–1366 (გარდაიცვალა. 1375)
• აბულ ფავარის ჯამალ ად დინ შაჰ სუკა , 1366–1384 (მეორედ გამეფება)
• მუჯაჰიდ ად დინ ზაინ ალ აბადინ ალი, 1384–1387

1387 წელს თემურ ლენგმა დაიპყრო მუზაფარიდების დედაქალაქი ისპაჰანი.

• იმად ად დინ სულთან აჰმედი (მხოლოდ ქერმენში), 1387–1391
• მუბარიზ ად დინ შაჰ იაჰია (მხოლოდ შირაზში), 1387–1391
• სულთან აბუ იშაქი (მხოლოდ სარაჯანში), 1387–1391
• შაჰ მანსური (მხოლოდ ისპაჰანში), 1391–1393

თემურიდების დინასტია, 1380–1507

• თემური ("თემურლენგი"), 1369–1405, ნომინალურად მართავდა ჩაღათას ხანატი

თემურ ლენგის გარდაცვალების შემდეგ იმპერია დასუსტდა.

• პირ მუჰამედი, თემურ ლენგის შვილიშვილი, 1392-1407, მართავდა კანდაგარს
• მირან შაჰი, თემურ ლენგის შვილი, 1405–1408, მართავდა აზერბაიჯანს
• რუსთემი, 1405–1409, მართავდა არაბეთს
• ქალილ სულთანი, მირან შაჰის შვილი, 1405–1409, მართავდა სამარყანდს
• შაჰ რუჰი, თემურ ლენგის შვილი, 1405–1447,მართავდა მარევარნახს
  • აიალი, 1414, წინააღმდეგობა გაუწია შაჰ რუჰიმ
  • აილანკარი, 1414–1415, წინააღმდეგობა გაუწია შაჰ რუჰიმ
• ბაიქარი, 1409–1412, მართავდა ფარსს
• ისკანდარი, 1412–1414, მართავდა ფარსს, აზერბაიჯანს & არაბეთს

1410 წელს თურქმანულმა ურდომ ყარა-ყოიუნლუმ (შავბატკნიანელები) დაიპყრეს ბაღდადი და იქ დააარსეს , მათი დედაქალაქი . თემურიდების დინასტია პრაქტიკულად დაშლილი იყო სხვადასხვა ნაწილად .

• ულუგუ ბეგი, შაჰ რუჰის შვილი, 1447–1449

მარევარახნის მმართველები:

• ადბ ალ ლატიფი, ულუგუ ბეგის შვილი, 1449–1450
• აბდულა მირზა, შაჰ რუჰის შვილიშვილი, 1450–1451
• აბუ საიდ იბნ მუჰამედი, შაჰ რუჰის შვილიშვილი, 1451–1469, მართავდა ასევე ხორასანს 1459 წელს

ხორასანის მმართველები:

• ბაბურ იბნ ბაისუნკური, შაჰ რუჰის შვილიშვილი, 1449–1457
• შაჰ მაჰმუდი, ბაბურის შვილი, 1457
• იბრაჰიმი, 1457
• ჯაჰან შაჰი, შავ ბატკნიანი თურქმანების ლიდერი, 1457–1458

აბუ საიდი, შავ ბატკნიანი თურქმანების ლიდერი.

სამარყანდის მმართველები:

• სულთან აჰმადი, აბუ საიდის შვილი, 1469–1494
• სულთან მუჰამედი, აბუ საიდის შვილი, 1494–1495
• მასუდი, 1495
• სულთან ბეისუნგური, 1495–1497
• სულთან ალი მირზა 1495–1500

დაიპყრო უზბეკებმა

ჰერათის მმართველები:

• სულთან მუჰამედი, აბუ საიდის შვილი, 1469
• ჰუსეინ ბეიქარეჰი, 1469–1506
• ბედი ალ ზამანი, ჰუსეინის შვილი, 1506–1507

დაიპყრო უზბეკებმა

თანამედროვე ირანის შაჰები

თანამედროვე ირანის მონარქების მმართველობა იწყება 1502 წლიდან როდესაც ქვეყნის სათავეში მოდიან სეფიანელები.

სეფიანთა დინასტია, 1502–1736 صفویه

სეფიანთა გვარი

• ისმაილ I 1501–1524
• თამაზ I 1524–1576
• ისმაილ II 1576–1578
• მუჰამად ხუდაბანდა 1578–1587
• აბას I 1587–1629
• სეფი I 1629–1642
• აბას II 1642–1666
• სულეიმან I 1666–1694
• ჰუსეინ I 1694–1722
• თამაზ II 1722–1726 პირველი მეფობა

მარაშ-სეფიანთა გვარი

• შაჰ აჰმედ მერაში 1726–1728

სეფიანთა გვარი

• თამაზ II 1728–1732
• აბას III 1732–1736

სეფიანთა გვარი

• სულეიმან II 1749–1750

სულთნები სეფიანთა გვარიდან

• ისმაილ III 1750 პირველი მეფობა

უცნობი გვარი

• მუჰამედ ჰუსეინ შაჰი III 1750 –1757 მხოლოდ მაზანდარანში. გადააყენეს 1757.

სულთნები სეფიანთა გვარიდან

• ისმაილ III 1752–1761 მეორედ მეფობა

უცნობი სულთნები სეფიანთა გვარიდან

• მუჰამედ შაჰი 1786 წელს ის დაქორწინდა ისმაილ III-ის ქალიშვილზე.

ჰოტაკების დინასტია , 1722-1729

• მირ მაჰმუდ ჰოტაკი 1722–1725
• აშრაფ ხან ჰოტაკი 1725–1729

აფშარიდების დინასტია, 1736–1797 دودمان افشار

• ნადირ შაჰი, 1736–1747
• ადილ-შაჰი, 1747–1748
• იბრაჰიმ აფშარი, 1748
• შაჰ რუჰ აფშარი, 1748–1797,

ზენდების დინასტია, 1750–1794 دودمان زند

ირანში არეულობით და ქაოსით ისარგებლა , ზენდების დინასტიამ და ქვეყნის სათავეში მოექცა .

• ქერიმ ხანი, 1750–1779
• აბოლ ფაზ ხანი, 1779
• მუჰამედ ალი ხანი, 1779
• სადიქ ხანი, 1779–1782
• ალი მურად ხანი, 1782–1785
• ჯაფარ ხანი, 1785–1789
• ლოთბ ალი ხანი, 1789–1794

ყაჯარების დინასტია, 1794–1925 دودمان قاجار

პორტრეტი	სახელი	მმართველობის დასაწყისი	მმართველობის დასასრული	კავშირი წინამორბედთან
	აღა მაჰმად ხან ყაჯარი	1794	1797	• ყაჯართა დინასტიის დამაარსებელი
	ფათალი-შაჰი	1797 წლის 17 ივნისი	1834 წლის 23 ოქტომბერი	• ჰუსეინ ყული ხანის შვილი
	მუჰამედ-შაჰ ყაჯარი	1834	1848	• აბას მირზას შვილი
	ნასერ ალ-დინ შაჰი	1848	1896	•
	მოზაფარ ალ-დინ შაჰი	1896	1907	• ნოსერ ალი დინ-ის შვილი
	მუჰამედ ალი შაჰი	1907	1909	• მოზაფარ ალ დინ შაჰი-ის შვილი
	სულთან აჰმედ შაჰ ყაჯარი	1909	1925	• ყაჯართა დინასტიის უკანასკნელი წარმომადგენელი

ფეჰლევიანთა დინასტია, 1925–1979 دودمان پهلوی

პორტრეტი	სახელი	მმართველობის დასაწყისი	მმართველობის დასასრული	კავშირი წინამორბედთან
align="center"	align="center"|რეზა ფეჰლევი	1925 წლის 15 დეკემბერი	1941 წლის 16 სექტემბერი	• ფეჰლევიანთა დინასტიის დამაარსებელი
align="center"	align="center"|მოჰამედ რეზა ფეჰლევი'	1941 წლის 16 სექტემბერი	1979 წლის 11 თებერვალი	• ირანის უკანასკნელი შაჰი .

1979 წლის რევოლუციის შედეგად. ირანში დაემხო შაჰის ხელისუფლება და ქვეყანაში დამყარდა ისლამური რესპუბლიკა

იხილეთ აგრეთვე

• ირანის ისტორია
• დიდი სპარსული იმპერია