შინაარსზე გადასვლა

ჯორჯ გორდონ ბაირონი

ბმულების რედაქტირება
მასალა ვიკიპედიიდან — თავისუფალი ენციკლოპედია
ჯორჯ გორდონ ბაირონი
ინგლ. George Gordon Byron[1]
დაბადების თარიღი 22 იანვარი, 1788(1788-01-22)[2] [3] [4] [5] [1]
დაბადების ადგილი უესტმინსტერი (ლონდონის ბორო)[2] [4] [3] [1]
გარდაცვალების თარიღი 19 აპრილი, 1824(1824-04-19)[4] [6] [5] [1] (36 წლის)
გარდაცვალების ადგილი მისოლონგი[7] [8] [9] [1]
დასაფლავებულია ნოტინგემშირი
საქმიანობა პოეტი[10] [1] , ლირიკოსი, პოლიტიკოსი[11] , ავტობიოგრაფი, მთარგმნელი, დღიურის ავტორი, მწერალი[8] [12] [9] [13] , ლიბრეტისტი[9] , არისტოკრატი და philhellene[1]
ენა ინგლისური ენა
მოქალაქეობა  დიდი ბრიტანეთის და ირლანდიის გაერთიანებული სამეფო
 დიდი ბრიტანეთის სამეფო
ალმა-მატერი ჰეროუს სკოლა[14] , ტრინიტის კოლეჯი, კემბრიჯის უნივერსიტეტი და აბერდინის საშუალო სკოლა
ჟანრი narrative poetry და გოთიკური ლიტერატურა
Magnum opus ჩაილდ ჰაროლდის მოგზაურობა, დონ ჟუანი და მანფრედი
ჯილდოები სამეფო საზოგადოების წევრი
მეუღლე ანა იზაბელა ბაირონი[3] [15] და კლერ კლერმონი[15]
პარტნიორ(ებ)ი კლერ კლერმონი, Augusta Leigh, Margarita Cogni და Teresa Gamba Guiccioli
შვილ(ებ)ი ადა ლავლეისი[14] [15] , ელიზაბეთ მედორა ლეი, ალეგრა ბაირონი[16] [15] და უილიამ მარშალი
გავლენა მოახდინეს
ხელმოწერა

ჯორჯ გორდონ ბაირონი, მე-6 ბარონი ბაირონი (ინგლ. George Gordon Byron, 6th Baron Byron; დ. 22 იანვარი, 1788 — გ. 19 აპრილი, 1824), იყო ბრიტანელი პოეტი.[19][20] იგი რომანტიზმის ერთ-ერთი წამყვანი ფიგურა იყო[21][22][23] და მიიჩნევა ერთ-ერთ უდიდეს ბრიტანელ პოეტად.[24] მის ყველაზე ცნობილ ნაწარმოებებს შორისაა ვრცელი პოემები დონ ჟუანი და ჩაილდ ჰაროლდის მომლოცველობა; ასევე პოპულარული გახდა მისი მრავალი მოკლე ლირიკული ლექსი კრებულიდან ებრაული მელოდიები.

ბაირონმა განათლება კემბრიჯის უნივერსიტეტის ტრინიტი-კოლეჯში მიიღო. სწავლის დასრულების შემდეგ მან ბევრი იმოგზაურა ევროპაში, შვიდი წელი გაატარა იტალიაში — ვენეციაში, რავენაში, პიზასა და გენუაში, რის შემდეგაც იძულებული გახდა ინგლისიდან გაქცეულიყო ლინჩის წესით გასამართლების მუქარის გამო.[25] იტალიაში ყოფნისას იგი ხშირად სტუმრობდა თავის მეგობარსა და კოლეგა პოეტს, პერსი ბიში შელის.[26] მოგვიანებით ბაირონი შეუერთდა საბერძნეთის დამოუკიდებლობისათვის ომს ოსმალეთის იმპერიის წინააღმდეგ, რის გამოც ბერძნები მას სახალხო გმირად მიიჩნევენ.[27] იგი გარდაიცვალა 1824 წელს, 36 წლის ასაკში, მისოლონგის პირველი და მეორე ალყის შემდეგ შეყრილი ციებ-ცხელებით.

ადრეული წლები

[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]
ბაირონის მამის, კაპიტან ჯონ „გიჟი ჯეკ“ ბაირონის გრავიურა, თარიღი უცნობია

ოჯახი

[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

ჯორჯ გორდონ ბაირონი დაიბადა 1788 წლის 22 იანვარს, ლონდონში, ჰოლის-სტრიტზე;[19] სავარაუდოდ, მისი დაბადების ადგილას ახლა უნივერმაღ John Lewis-ის ფილიალი მდებარეობს.[28][29] მისი ოჯახის ისტორია ინგლისის მიდლენდსში უწყვეტად მიდის რალფ დე ბურანამდე, რომელიც ინგლისში უილიამ დამპყრობელთან ერთად XI საუკუნეში ჩავიდა.[30] მისი მიწათმფლობელობა დაფიქსირებულია 1086 წლის საშინელი სამსჯავროს წიგნში.[31]

ბაირონი იყო კაპიტან ჯონ „ჯეკ“ ბაირონისა და მისი მეორე ცოლის, ქეთრინ გორდონის (გორდონების კლანიდან), შოტლანდიის აბერდინშირში მდებარე გაიტის მამულის მემკვიდრის, ერთადერთი შვილი. ბაირონის პაპა-ბებია მამის მხრიდან იყვნენ ვიცე-ადმირალი ჯონ ბაირონი და სოფია ტრევანიონი.[32] მას შემდეგ, რაც მოზარდობისას გემის დაღუპვას გადაურჩა, ბაირონის პაპამ დედამიწის გარშემო ცურვის სიჩქარის ახალი რეკორდი დაამყარა. ამერიკის დამოუკიდებლობისათვის ომის დროს ქარიშხლიან მოგზაურობაში მოხვედრის გამო, პრესამ მას მეტსახელად „ავდარის ჯეკი“ (Foul-Weather Jack) შეარქვა.[33]

ბაირონის მამა მანამდე სკანდალურად იყო დაქორწინებული ამელია ოსბორნზე, რომელთანაც მანამდე რომანი ჰქონდა — ქორწილი მისი ქმართან განქორწინებიდან სულ რამდენიმე კვირაში შედგა, როდესაც ის დაახლოებით რვა თვის ორსული იყო.[34] ქორწინება არ ყოფილა ბედნიერი და მათი პირველი ორი შვილი — სოფია ჯორჯინა და უსახელო ბიჭი — ჩვილობაშივე გარდაიცვალა.[35] თავად ამელია 1784 წელს გარდაიცვალა, მათი მესამე შვილის, პოეტის ნახევარდის, ოგასტა მერის დაბადებიდან თითქმის ზუსტად ერთ წელიწადში.[36] მიუხედავად იმისა, რომ ამელია დამაუძლურებელი სენით, სავარაუდოდ ტუბერკულოზით გარდაიცვალა, პრესა წერდა, რომ მას გული გაუტყდა ქმრის მიტოვების გამო გამოწვეული სინანულისგან. XIX საუკუნის წყაროები სიკვდილს ჯეკის მხრიდან მის „სასტიკ და ბოროტ“ მოპყრობას აბრალებდნენ.[37]

შემდეგ ჯეკმა 1785 წლის 13 მაისს ცოლად შეირთო ქეთრინ გორდონ გაიტელი, როგორც ამბობდნენ, მხოლოდ მისი ქონების გამო.[38] შოტლანდიაში მეორე ცოლის მამულზე უფლების მოსაპოვებლად, ბაირონის მამამ დამატებითი გვარი „გორდონი“ მიიღო და გახდა „ჯონ ბაირონ გორდონი“, ხანდახან კი თავს „ჯონ ბაირონ გორდონ გაიტელს“ უწოდებდა. ბაირონის დედას მოუწია მიწისა და ტიტულის გაყიდვა ახალი ქმრის ვალების დასაფარად. ორ წელიწადში დიდი ქონება, რომელიც დაახლოებით 23 500 ფუნტს შეადგენდა (NaN), გაიფლანგა, რის შედეგადაც ყოფილ მემკვიდრეს წლიური ნდობით აღჭურვილი შემოსავლის სახით მხოლოდ 150 ფუნტი დარჩა (NaN).[37] კრედიტორებისთვის თავის არიდების მიზნით, ქეთრინი 1786 წელს ქმარს საფრანგეთში გაჰყვა, მაგრამ 1787 წლის ბოლოს ინგლისში დაბრუნდა ვაჟის გასაჩენად.[39]

დაბადება

[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

ბაირონი დაიბადა 1788 წლის იანვარში და მოინათლა წმინდა მერილებონის სამრევლო ეკლესიაში.[19] მამამისს, როგორც ჩანს, სურდა შვილისთვის „უილიამი“ დაერქმია, მაგრამ რადგან ის ადგილზე არ იმყოფებოდა, ბაირონის დედამ მას საკუთარი მამის, გაიტელი ჯორჯ გორდონის პატივსაცემად დაარქვა სახელი.[40] ეს უკანასკნელი შოტლანდიის მეფე ჯეიმზ I-ის შთამომავალი იყო და სიცოცხლე თვითმკვლელობით დაასრულა რამდენიმე წლით ადრე, 1779 წელს.[41]

ქეთრინ გორდონი, ბაირონის დედა, თომას სტიუარდსონის ნახატი

ბაირონის დედა 1790 წელს აბერდინშირში დაბრუნდა და ბაირონმა ბავშვობის ნაწილი იქ გაატარა.[41] მალე მათ მამაც შეუერთდათ აბერდინში, ქუინ-სტრიტზე მდებარე ნაქირავებ ბინაში,[42] თუმცა წყვილი მალევე დაცილდა. ქეთრინს ხშირად აწუხებდა ხასიათის ცვალებადობა და მელანქოლია,[41] რაც ნაწილობრივ იმით აიხსნებოდა, რომ ქმარი მისგან მუდმივად ფულს სესხულობდა. შედეგად, იგი კიდევ უფრო მეტად ჩაეფლო ვალებში ქმრის მოთხოვნების დასაკმაყოფილებლად. ერთ-ერთი ასეთი სესხით ჯეკმა საფრანგეთში, ვალანსიენში გამგზავრება შეძლო, სადაც 1791 წელს გარდაიცვალა „ხანგრძლივი და მტანჯველი ავადმყოფობით“ — სავარაუდოდ, ტუბერკულოზით.[43]

როდესაც ბაირონის პაპის ძმა, რომელსაც სიკვდილის შემდეგ „ბოროტი“ ლორდი ბაირონი შეარქვეს, 1798 წლის 21 მაისს გარდაიცვალა, 10 წლის ბიჭი როჩდეილის მეექვსე ბარონი ბაირონი გახდა და მემკვიდრეობით მიიღო საგვარეულო სახლი — ნიუსტედის სააბატო ნოტინგემშირში. დედამ იგი ინგლისში წაიყვანა, მაგრამ სააბატო სავალალო მდგომარეობაში იყო და იქ ცხოვრების ნაცვლად, ქეთრინმა გადაწყვიტა იგი ბაირონის მოზარდობის პერიოდში იჯარით გაეცა, მათ შორის ლორდ გრეი დე რუთინზე.[44][45]

ზოგიერთი ბიოგრაფის მიერ დახასიათებული, როგორც „ქალი განსჯის უნარისა და თავშეკავების გარეშე“, ქეთრინი, გავრცელებული ინფორმაციით, ან მეტისმეტად ანებივრებდა შვილს, ან თავისი კაპრიზული სიჯიუტით აბრაზებდა მას. დედის სმა ბაირონს ზიზღს გვრიდა და ხშირად დასცინოდა მას დაბალი სიმაღლისა და სიმსუქნის გამო, რის გამოც ქეთრინს უჭირდა მისი დაჭერა დასასჯელად. ბაირონი მარჯვენა ფეხის დეფორმაციით დაიბადა; ერთხელ დედამ მრისხანებისას მას „კოჭლი ნაბიჭვარი“ უწოდა.[46] თუმცა, ბაირონის ბიოგრაფი დორის ლენგლი მური, თავის 1974 წლის წიგნში Accounts Rendered, უფრო თანაგრძნობით აღწერს მისის ბაირონს, როგორც შვილის ერთგულ მხარდამჭერს, რომელმაც საკუთარი მყიფე ფინანსები გაიღო, რათა შვილს ჰეროუსა და კემბრიჯში ფუფუნებაში ეცხოვრა. ლენგლი-მური ეჭვქვეშ აყენებს XIX საუკუნის ბიოგრაფის, ჯონ გალტის მტკიცებას, თითქოს ის ალკოჰოლს ჭარბად მოიხმარდა.[47]

ბაირონის სიდედრი, ჯუდით ნოელი, პატივცემული ლედი მილბანკი, 1822 წელს გარდაიცვალა. მისი ანდერძის თანახმად, ბაირონს გვარი „ნოელით“ უნდა შეეცვალა, რათა მისი ქონების ნახევარი მიეღო. მან მიიღო შესაბამისი სამეფო ნებართვა, რაც საშუალებას აძლევდა „ეტარებინა მხოლოდ გვარი ნოელი“ და „მოეწერა ხელი, როგორც ნოელს, ყველა საპატიო ტიტულის წინ“. ამ მომენტიდან იგი ხელს აწერდა, როგორც „ნოელ ბაირონი“. ზოგი ვარაუდობს, რომ მან ეს იმიტომ გააკეთა, რომ მისი ინიციალები ყოფილიყო „N.B.“, რაც მისი კუმირის, ნაპოლეონის ინიციალების ანალოგიური იქნებოდა. ლედი ბაირონმა საბოლოოდ მიიღო ვენტვორტის ბარონესას ტიტული.[48]

განათლება

[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

ბაირონმა პირველადი ფორმალური განათლება აბერდინის გრამატიკის სკოლაში მიიღო 1795 წლის იანვრიდან[49] 10 წლის ასაკში ინგლისში დაბრუნებამდე. 1799 წლის აგვისტოში იგი შევიდა დოქტორ უილიამ გლენის სკოლაში, დალიჩში.[50] დოქტორ ბეილის მეთვალყურეობის ქვეშ მყოფ ბაირონს ურჩევდნენ ზომიერ ფიზიკურ დატვირთვას, თუმცა იგი თავს ვერ იკავებდა აქტივობის „მძაფრი“ გამოვლინებებისგან, რითაც ცდილობდა დეფორმირებული ფეხის კომპენსირებას. დედამისი ხშირად ერეოდა მის სწავლაში და გამოჰყავდა სკოლიდან, რამაც, სავარაუდოდ, ხელი შეუწყო ბაირონის მხრიდან თვითდისციპლინის ნაკლებობასა და კლასიკური განათლების უგულებელყოფას.[51]

1801 წელს ბაირონი ჰეროუს სკოლაში გაგზავნეს, სადაც 1805 წლის ივლისამდე დარჩა.[52][41] როგორც არაფრით გამორჩეულმა სტუდენტმა და გამოუცდელმა კრიკეტისტმა, მან მაინც წარადგინა სკოლა 1805 წელს ლორდსზე გამართულ პირველ იტონისა და ჰეროუს კრიკეტის მატჩზე.[53]

ზომიერების ნაკლებობა მხოლოდ ფიზიკური ვარჯიშით არ შემოიფარგლებოდა. სკოლაში ყოფნისას ბაირონს შეუყვარდა მერი ჩავორთი,[41] რის გამოც მან 1803 წლის სექტემბერში ჰეროუში დაბრუნებაზე უარი თქვა. დედამისი წერდა: „მას სხვა არაფერი სჭირს, გარდა სიყვარულისა, თავგანწირული სიყვარულისა, რაც, ჩემი აზრით, ყველა სენზე უარესია. მოკლედ, ბიჭი მის ჩავორთზე გიჟურადაა შეყვარებული“.[41] ბაირონის გვიანდელ მემუარებში „მერი ჩავორთი აღწერილია, როგორც მისი ზრდასრული სექსუალური გრძნობების პირველი ობიექტი“.[54]

ჯონ ფიცგიბონი, კლერის მე-2 გრაფი

ბაირონი საბოლოოდ დაბრუნდა სკოლაში 1804 წლის იანვარში.[41] ეს პერიოდი უფრო მშვიდი აღმოჩნდა და ჰეროუელ ბიჭებთან ემოციური კავშირების წრე ჩამოუყალიბდა, რასაც იგი დიდი სიცხადით იხსენებდა: „ჩემი სასკოლო მეგობრობა ჩემთვის თარგი:Em იყო (რადგან ყოველთვის მძაფრი ვიყავი)“.[55] მათ შორის ყველაზე ხანგრძლივი იყო კავშირი ჯონ ფიცგიბონთან, კლერის მე-2 გრაფთან — ბაირონზე ოთხი წლით უმცროსთან — რომელსაც იგი მოულოდნელად მრავალი წლის შემდეგ, 1821 წელს, იტალიაში შეხვდა.[56] ჰეროუში მეგობრობის შესახებ დაწერილი მისი ნოსტალგიური ლექსები, „ბავშვობის მოგონებები“ (Childish Recollections, 1806), გამოხატავს წინასწარგრძნობას იმ „სექსუალური განსხვავებულობის შესახებ, რამაც საბოლოოდ ინგლისში დარჩენა შეიძლება შეუძლებელი გახადოს მისთვის“.[57] ჯონ მარის არქივში დაცული ბაირონისადმი მიწერილი წერილები შეიცავს ცნობებს მანამდე შეუმჩნეველი (თუმცა ხანმოკლე) რომანტიკული ურთიერთობის შესახებ ჰეროუელ უმცროს ბიჭთან, ჯონ თომას კლარიჯთან.[58]

მომდევნო შემოდგომაზე იგი შევიდა კემბრიჯის ტრინიტი-კოლეჯში,[59] სადაც გაიცნო და დაუმეგობრდა უმცროს ჯონ ედლსტონს. თავისი „პროტეჟეს“ შესახებ იგი წერდა: „ის იყო ჩემი თითქმის განუყრელი თანამგზავრი 1805 წლის ოქტომბრიდან, როდესაც ტრინიტი-კოლეჯში შევედი. პირველად მისმა ხმამ მიიპყრო ჩემი ყურადღება, მისმა გამოხედვამ განამტკიცა იგი, ხოლო მისმა მანერებმა სამუდამოდ მიმიჯაჭვა მასზე“. ედლსტონის გარდაცვალების შემდეგ, ბაირონმა მის ხსოვნას მიუძღვნა ელეგიების სერია „თირზა“ (Thyrza).[60]

მოგვიანებით მან ეს კავშირი დაახასიათა, როგორც „მძაფრი, თუმცა თარგი:Em სიყვარული და ვნება“. თუმცა, ეს განცხადება უნდა წავიკითხოთ იმ კონტექსტში, რომ იმ პერიოდის ინგლისში საზოგადოების დამოკიდებულება ჰომოსექსუალობის მიმართ მკაცრდებოდა და არსებობდა სანქციები, მათ შორის საჯარო ჩამოხრჩობა, მსჯავრდებულთა ან თუნდაც ეჭვმიტანილთა მიმართ.[61] მეორე მხრივ, ეს კავშირი შესაძლოა მართლაც „წმინდა“ იყო ედლსტონის უმანკოებისადმი პატივისცემის გამო, ჰეროუს სკოლაში გამოვლილი უფრო აშკარა სექსუალური ურთიერთობებისგან განსხვავებით.[62] ლექსი „კორნელიანი“ (The Cornelian) დაიწერა იმ სერდოლიკის (კორნელიანის) შესახებ, რომელიც ბაირონმა საჩუქრად ედლსტონისგან მიიღო.[63]

ბაირონმა სამი წელი გაატარა ტრინიტი-კოლეჯში, სადაც დაკავებული იყო კრივით, ცხენოსნობით, აზარტული თამაშებითა და სექსუალური თავგადასავლებით. კემბრიჯის უნივერსიტეტში ყოფნისას მან შეიძინა სამუდამო მეგობრები, როგორებიც იყვნენ ჯონ კემ ჰობჰაუსი, რომელმაც იგი კემბრიჯის ვიგების კლუბში გააწევრიანა (რომელიც ლიბერალურ პოლიტიკას უჭერდა მხარს), და ფრენსის ჰოჯსონი, კემბრიჯის კინგს-კოლეჯის წევრი, რომელთანაც ლიტერატურულ და სხვა საკითხებზე სიცოცხლის ბოლომდე მიმოწერას აწარმოებდა.[64]

ლიტერატურა

[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

რესურსები

[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

სქოლიო

[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]
  1. 1 2 3 4 5 6 7 Λεξικό Νεοελληνικής Λογοτεχνίας: Πρόσωπα, Έργα, Ρεύµατα, Όροι — Αθήνα: 2007. — გვ. 341–342. — ISBN 978-960-16-2237-8
  2. 1 2 L. S. Byron, George Gordon // Dictionary of National Biography / L. Stephen, S. Lee — London: Smith, Elder & Co., 1885. — Vol. 8. — P. 132–155.
  3. 1 2 3 Байрон, Джордж-Ноэль-Гордон // Энциклопедический словарь / под ред. И. Е. Андреевский — СПб: Брокгауз — Ефрон, 1891. — Т. IIа. — С. 726–730.
  4. 1 2 3 E. H. C. Byron, George Gordon Byron, 6th Baron // Encyclopædia Britannica: a dictionary of arts, sciences, literature and general information / H. Chisholm — 11 — New York, Cambridge, England: University Press, 1911. — Vol. 4. — P. 897–905.
  5. 1 2 Bibliothèque nationale de France BnF authorities: პლატფორმა ღია მონაცემები — 2011.
  6. ↑ Find a Grave — 1996.
  7. ↑ Байрон // Краткая литературная энциклопедия — Москва: Советская энциклопедия, 1962. — Т. 1.
  8. 1 2 Archivio Storico Ricordi — 1808.
  9. 1 2 3 Catalog of the German National Library
  10. ↑ abART
  11. ↑ Hansard 1803–2005
  12. ↑ Library of the World's Best Literature / C. D. Warner — 1897.
  13. ↑ Λεξικό Νεοελληνικής Λογοτεχνίας: Πρόσωπα, Έργα, Ρεύµατα, Όροι — Αθήνα: 2007. — გვ. 341. — ISBN 978-960-16-2237-8
  14. 1 2 Oxford Dictionary of National Biography / C. Matthew, D. Cannadine — Oxford: OUP, 2004.
  15. 1 2 3 4 Kindred Britain
  16. ↑ Lundy D. R. The Peerage
  17. 1 2 Internet Archive — 1996.
  18. ↑ JSTOR — 1995.
  19. 1 2 3 თარგი:Cite ODNB
  20. ↑ Lord Byron. The British Library. ციტირების თარიღი: 17 October 2020
  21. ↑ Marchand, Leslie A. (15 April 2019). „Lord Byron“. Lord Byron | Biography, Poems, Don Juan, Daughter, & Facts. Encyclopædia Britannica. London: Encyclopædia Britannica, Inc.
  22. ↑ Byron and Scotland. Robert Morrison.com.
  23. ↑ Lord Byron (George Gordon). Poetry Foundation (30 December 2018). ციტირების თარიღი: 30 December 2018
  24. ↑ „The Nation's Favourite Poet Result – TS Eliot is your winner!“. BBC. ციტირების თარიღი: 25 May 2019.
  25. ↑ Poets, Academy of American. About George Gordon Byron | Academy of American Poets. ციტირების თარიღი: 5 November 2022
  26. ↑ Perrottet, Tony (29 May 2011). „Lake Geneva as Shelley and Byron Knew It“. The New York Times.
  27. ↑ "Byron had yet to die to make philhellenism generally acceptable." – თარგი:Harvp.
  28. ↑ Seargeant, Philip; Packard, Selina. Commemorating Lord Byron on the streets of London (22 April 2024). ციტირების თარიღი: 2024-09-26
  29. ↑ Lord Byron's Birthplace (2021-03-17). ციტირების თარიღი: 2024-09-26
  30. ↑ Bygone Byrons: The Weird and Wonderful Characters from Lord Byron's Family Tree (21 March 2020). ციტირების თარიღი: 2024-09-26
  31. ↑ BYRON ASSOCIATIONS.. ციტირების თარიღი: 2024-09-26
  32. ↑ თარგი:Harvp.
  33. ↑ Brand 2020, p. 183.
  34. ↑ Brand 2020, p. 181.
  35. ↑ Brand 2020, pp. 189, 200.
  36. ↑ Brand 2020, p. 212.
  37. 1 2 თარგი:Harvp.
  38. ↑ Brand 2020, p. 221.
  39. ↑ Elze 1872, p. 11.
  40. ↑ Brand 2020, p. 236.
  41. 1 2 3 4 5 6 7 „Byron as a Boy; His Mother's Influence – His School Days and Mary Chaworth“ (PDF). The New York Times. 26 February 1898. ციტირების თარიღი: 11 July 2008.
  42. ↑ Scotland Magazine. (15 January 2020) Aberdeen's secret son: Lord Byron's life in Scotland. ციტირების თარიღი: 21 August 2025
  43. ↑ Brand 2020, p. 254.
  44. ↑ Grosskurth 1997, p. 34.
  45. ↑ Gross, Jonathan (31 October 2019). „Early Years“, Byron in Context. Cambridge University Press, გვ. 15–22. DOI:10.1017/9781316850435.002. ISBN 978-1-316-85043-5. 
  46. ↑ თარგი:Harvp.
  47. ↑ George Gordon Byron ru (22 January 2023). ციტირების თარიღი: 30 September 2023
  48. ↑ George Gordon Byron's Poems with Analysis – KeyToPoetry.com. ციტირების თარიღი: 30 September 2023
  49. ↑ Eisler 1999, p. 24.
  50. ↑ თარგი:Harvp.
  51. ↑ Galt 1830, p. 36.
  52. ↑ Cousin 1910, p. 67.
  53. ↑ Williamson, Martin (18 June 2005). „The oldest fixture of them all: the annual Eton vs Harrow match“. Cricinfo Magazine. London: Wisden Group. ციტირების თარიღი: 23 July 2008.[მუდმივი მკვდარი ბმული]
  54. ↑ MacCarthy 2002, p. 33.
  55. ↑ MacCarthy 2002, p. 37.
  56. ↑ MacCarthy 2002, p. 404.
  57. ↑ MacCarthy 2002, p. 40.
  58. ↑ MacCarthy 2002, p. 5.
  59. ↑ „Byron [post Noel], George (Gordon), Baron Byron (BRN805G)“. A Cambridge Alumni Database. University of Cambridge.
  60. ↑ თარგი:Harvp.
  61. ↑ MacCarthy 2002, p. 61.
  62. ↑ MacCarthy 2002, p. 39.
  63. ↑ Fone, Byrne (1998). The Columbia Anthology of Gay Literature: Readings from Western Antiquity to the Present Day. New York City: Columbia University Press, გვ. 219. ISBN 978-0-231-09670-6. 
  64. ↑ Lord Byron Biography. A&E Television Networks (2016).
მოძიებულია „https://ka.wikipedia.org/w/index.php?title=ჯორჯ_გორდონ_ბაირონი&oldid=5351219“-დან