მარია ლეშჩინსკა

მასალა ვიკიპედიიდან — თავისუფალი ენციკლოპედია
გადასვლა: ნავიგაცია, ძიება
მარია ლეშჩინსკა
Marie Leszczyńska by Jean-Baptiste van Loo.jpg
საფრანგეთის დედოფალი
მმართ. დასაწყისი: 4 სექტემბერი 1725
მმართ. დასასრული: 24 ივნისი 1768
წინამორბედი: მარია ტერეზა ესპანელი
მემკვიდრე: მარია ანტუანეტა ავსტრიელი
პირადი ცხოვრება
დაბ. თარიღი: 23 ივნისი 1703
დაბ. ადგილი: სილეზია, პოლონეთი
გარდ. თარიღი: 24 ივნისი 1768 (65 წლის)
გარდ. ადგილი: ვერსალი, საფრანგეთი
მეუღლე: ლუი XV
შვილები: ლუიზა ელიზაბეტა ბურბონი
ანრიეტა
მარია ლუიზა
ლუი
ფილიპე
მარია ადელაიდა ბურბონი
ვიქტორია
სოფია ბურბონი
ტერეზა
ლუიზა
სრული სახელი: მარია კაროლინა სოფია ფელიჩა ლეშჩინსკა
დინასტია: ლეშჩინსკი
მამა: სტანისლავ ლეშჩინსკი
დედა: კეტრინ ოპელინსკა

მარია ლეშჩინსკა (დაბ. მარია კაროლინა სოფია ფელიჩა ლეშჩინსკა; პოლ. Maria Karolina Zofia Felicja Leszczinska; ფრანგ. Marie Caroline Sophie Felice Leszczyńska) (დ. 23 ივნისი 1703, სილეზია, პოლონეთი — გ. 24 ივნისი 1768, ვერსალი, საფრანგეთი) — პოლონეთისა და ლიტვის პრინცესა. მეფე სტანისლავ I-ის ქალიშვილი. ლეშჩინსკების დინასტიის წარმომადგენელი. 1725 წლიდან საფრანგეთის დედოფალი, როგორც ლუი XV-ის მეუღლე. საფრანგეთის მეფე ლუი XVI-ის ბებია.

ბიოგრაფია[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

მარია ლეშჩინსკა დაიბადა პოლონეთის მეფე სტანისლავ I-ის და დედოფალ კეტრინ ოპელინსკას ოჯახში, იგი მათი მეორე ქალიშვილი იყო. მას ჰყავდა ერთი უფროსი და - ანა ლეშჩინსკა, რომელიც 1717 წელს პნევმონიით გარდაიცვალა.

მამამისის პოლიტიკური კარიერიდან გამომდინარე მარია ღრმა ბავშვობიდანვე დანიშნეს საფრანგეთის მეფე ლუი XV დე ბურბონზე. საფრანგეთთან ალიანსი მამამისს დაეხმარა ევროპაში თავისი პოზიციების გამყარებაში.

1704 წელს პოლონეთში შვედეთის მეფე კარლ XII შეიჭრა. კარლმა გაანადგურა ავგუსტ II, დაიკავა ვარშავა და პოლონეთის ტახტზე დაამტკიცა სტანისლავ ლეშჩინსკი. თითქოს, ბრუნდებოდა „წარღვნის “ ეპოქა. 1709 წელს პეტრე I თავის მხრივ აძევებს შვედებს და მათ მიერ დასმულ მეფეს პოლონეთიდან, და აღადგინა ტახტზე ავგუსტ ძლიერი; რა თქმა ამის შემდეგ უკვე ლივენიაზე უკვე ფიქრიც არ შეიძლებოდა. ქვეყანა, რომელსაც არ გააჩნდა შიდა რესურსები, საგადასახადო სამსახური, საბაჟო და რეგულარლი არმია, უმოქმედ-უუნარო ცენტრალურ მთავრობით — განწირულია იყოს სათამაშო თავის ძლევამოსილ მეზობლების ხელში. ავგუსტ ძლიერის სიკვდილის შემდეგ 1733 წელს გაჩაღდა ომი პოლონეთის მემკვიდრეობისათვის, რომლის დროსაც საქსონელები და რუსები ქვეყნიდან აძევებენ სტანისლავ ლეშჩინსკის, რომელსაც ფრანგები უჭერდნენ მხარს და მეფედ სვამენ მას. თუმცა ტახტზე ავგუსტ III ავიდა.  1733 წელს საფრანგეთის დახმარებით კვლავ სტანისლავი აიყვანეს პოლონეთის ტახტზე. იგი პოლონური მემკვიდრეობისათვის ომის (1733-1735) დროს გააძევეს პოლონეთიდან. ვენის ზავით სტანისლავმა უარი თქვა თავის პრეტენზიებზე და მემკვიდრეობით სამფლობელოდ მიიღო ლოთარინგია. ამ პირობებში პოზიციების გასამყარებლად მარია საფრანგეთის მეფეს მიათხოვეს.

1725 წლის თებერვალში საფრანგეთის მეფე ლუი XV და მარია ლეშჩინსკი დაქორწინდნენ. ამავე წლის 4 სექტემბერს შედგა მარიას კორონაცია საფრანგეთის დედოფლად. ფრანგებს არ მოსწონდათ პოლონელი ქალი მათ დედოფლად, ამიტომაც მას უამრავი ამაზრზენი ჭორი აუგორეს. მაგალითად ამბობდნენ რომ მახინჯი იყო, იყო ლუიზე უფროსი (ეს სიმართლე იყო), ასევე ამბობდნენ რომ ჰქონდა ნევროზი, ჰქონდა სტრიები, მშრალი და უგემოვნო. თუმცა რეალურად მარია იდეალური დედოფალი იყო : საუბრობდა ექვს ენაზე, იყო ლამაზი, ჰქონდა დახვეწილი გემოვნება, სასიამოვნოდ შეეძლო ცეკვა და საუბარი, აგრეთვე ჰქონდა სრული განათლება. მიუხედავად ამისა, 23 წლის ლუი XV-ს დიდად არ მოსწონდა მეუღლე, ამიტომაც მან გაიჩინა სამეფო საყვარელი, ყველასათვის კარგად ცნობილი მარკიზა პომპადურის სახით. მან დიდი უფლებები მოიპოვა, ერეოდა პოლიტიკაში და მეფეს ის ძალიან უყვარდა. 1726 წელს მარკიზამ იმდენი მოახერხა, რომ ბურბონის ჰერცოგი ლუის დაასჯევინა, ვინაიდან ის მას ცუდ ინფორმაციას უვრცელებდა. თუმცა ლუის მარკიზაზე წარმოდგენა მალევე შეეცვალა და დედოფალი მარია ლეშჩინსკი გულწრფელად შეუყვარდა.

მარია ლეშჩინსკას გერბი

მარია ლეშჩინსკა გათხოვების დღიდან, თავის ოჯახთან ერთად ვერსალის სასახლეში ცხოვრობდა. მარიას ბრძანებით უამრავი ოთახი მოაპირკეთეს ოქროთი და მარმარილოთი. ასევე დიდი ცვლილებები შეიტანა ვერსალის შიდა ინტერიერში. მას ძლიერ უყვარდა მუსიკა და ფერწერა, იგი თავადაც კი ხატავდა წყლის საღებავებით. დედოფლის ნამუშევრები გამოფენილია ვერსალის სასახლის კედლებზე.იგი საფრანგეთში ნერგავდა და ხელს უწყობდა ხელოვნების განვითარებას. ამასთან იგი მეუღლის დიდი ყურადღებისა და სიყვარულით სარგებლობდა. მარიას მშობლები ხშირად სტუმრობდნენ. მას ვერსალში მოწყობილი ჰქონდა სამხატვრო სახელოსნო, რომელშიც იგი თავს ძალიან კომფორტულად გრძნობდა. იგი მგზნებარე მუსიკის მოყვარული იყო, ასევე თავის ქალიშვილებს ხატვასაც ასწავლიდა.

უბრალო ხალხში მარია დიდი სიყვარულით სარგებლობდა, ვინაიდან იგი ძალზედ კეთილი და ხალხზე მზრუნველი დედოფალი იყო, ხალხს უყვარდა მარია და მან ეს იცოდა კიდეც. ასევე ცნობილია მისი ასეთი ფრაზა: „მე არ მჭირდება გვირგვინები და ძვირფასი კაბები, მაშინ როცა ხალხს არ აქვს უბრალო მაისურები“, რაც განასხვავებს მისი შემდგომი გულქვა ავსტრიელი დედოფალ მარია ანტუანეტისგან. 1764 წელს დედოფალმა ვერსალში მოიწვია ვოლფგანგ ამადეუს მოცარტი რათა ფრანგი მუსიკოსებისათვის მისნაირად დაკვრა ესწავლებინა. მოცარტმა აღნიშნა, რომ დედოფალი ძალიან მოეწონა მისი გულკეთილობისა და დახვეწილობის გამო. მარია სამეფო კარზე ყველაფერს იდეალურად არეგულირებდა და აკონტროლებდა. იგი სამეფო ოჯახის წევრებს შორის შუღლს არ უშვებდა, კარგად ეპყრობოდა თვით მისი მეუღლის საყვარელსაც კი. ასევე სასახლეში მისი უბადლო გემოვნებით აწესრიგებდა, თუმცა მოულოდნელად 1768 წლის 24 ივნისს, 65 წლის მარია ლეშჩინსკა გარდაიცვალა.

შვილები[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

მარიამ ლუი XV-ს 10 შვილი გაუჩინა:

პორტრეტი სახელი დაიბადა გარდაიცვალა ტიტული მეუღლე
Louise Elisabeth of France Parma.jpg მარია ლუიზა ელიზაბეტა

დე ბურბონი

14 აგვისტო 1727

ვერსალის სასახლე,

პარიზი,

საფრანგეთი

6 დეკემბერი 1759

ვერსალის სასახლე

პარიზი

საფრანგეთი

პარმისა და პიაჩენცის

ჰერცოგინია

ფილიპე I
Anne Henriette de France.jpg ანა ანრიეტა დე ბურბონი 10 თებერვალი 1752

ვერსალის სასახლე

პარიზი

საფრანგეთი

საფრანგეთის პრინცესა არ ჰყოლია
Anne-Baptiste Nivelon, Louis de France, dauphin (1764).jpg ლუი დე ბურბონი 4 სექტემბერი 1729

ვერსალის სასახლე

პარიზი

საფრანგეთი

20 დეკემბერი 1765

ფონტენბლოს სასახლე

პარიზი

საფრანგეთი

საფრანგეთის დოფინი მარია

ტერეზა

რაფაელა

ესპანელი

Philippe of France, Duke of Anjou by Juste d'Egmont.jpg ფილიპ დე ბურბონი 30 აგვისტო 1730

ვერსალის სასახლე

პარიზი

საფრანგეთი

7 აპრილი 1733

ვერსალის სასახლე

პარიზი

საფრანგეთი

ანჟუს ჰერცოგი არ ჰყოლია
Madame Adélaïde de France (1749) by Jean-Marc Nattier.jpg მარია ადელაიდა დე

ბურბონი

23 მარტი 1732

ვერსალის სასახლე

პარიზი

საფრანგეთი

27 თებერვალი 1800

ტრიესტი

იტალია

ლუვუას ჰერცოგინია არ ჰყოლია
Victoire Louise Marie Thérèse of France, called Madame Victoire (1733-1799) painted in 1748 by Nattier.jpg ვიქტორია დე ბურბონი 11 მაისი 1733

ვერსალის სასახლე

პარიზი

საფრანგეთი

7 ივნისი 1799

ტრიესტი

იტალია

საფრანგეთის პრინცესა არ ჰყოლია
Jean Etienne Liotard - Prinzessin Sophie Philippine Élisabeth Justine de France (1734 - 1782) (Sammlung Rau).jpg სოფია ფილიპინა

ელიზაბეტა იუსტინა

დე ბურბონი

27 ივლისი 1734

ვერსალის სასახლე

პარიზი

საფრანგეთი

2 მარტი 1782

ვერსალის სასახლე

პარიზი

საფრანგეთი

საფრანგეთის პრინცესა არ ჰყოლია
Louise Marie de France by Barrière.jpg ტერეზა დე ბურბონი 16 მაისი 1736

ვერსალის სასახლე

პარიზი

საფრანგეთი

28 სექტემბერი 1744

ფონტენბლოს სასახლე

პარიზი

საფრანგეთი

საფრანგეთის პრინცესა არ ჰყოლია
Madame Louise de France (1748) by Jean-Marc Nattier.jpg ლუიზა დე ბურბონი 15 ივლისი 1737

ვერსალის სასახლე

პარიზი

საფრანგეთი

23 დეკემბერი 1787

სენ დენი

საფრანგეთი

საფრანგეთის პრინცესა არ ჰყოლია

გალერეა[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

რესურსები ინტერნეტში[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]