გურიელები

თავისუფალი ქართულენოვანი ენციკლოპედია ვიკიპედიიდან
გადასვლა: ნავიგაცია, ძიება
Disambig-dark.svg სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ გურიელი.
გურიელები
Princes of Guria COA (National Museum of Georgia).jpg
ტიტული

ერისთავთერისთავი, მთავარი

დამფუძნებელი

კახაბერ I გურიელი

პერიოდი

1462-1826

ქვეშევრდომობა

იმერეთის სამეფო, ოსმალეთი

სამფლობელოები

გურია, აჭარა, საჯავახო, ჭანეთი

სასახლეები

გურიელების სასახლე

სამოქალაქო საქმიანობა

გურიის მთავრები


გურიელებიგურიის საერისთავოს, შემდეგ სამთავროს გამგებლები.

XI საუკუნიდან გურიის ერისთავებად ისხდნენ ვარდანისძეთა წარმომადგენლები.

ვიკიციტატა
„ხოლო გურიელი ვარდანისძეობასა იტყვის“

ვახუშტის ცნობას ადასტურებს გურიის ეკლესიებში დაცული მრავალი ხატის წარწერა, სადაც გურიელები საკუთარ თავს ვარდანისძეებად, მანდატურთუხუცესებად სვანთა ერისთავებად მოიხსენიებენ. პირველი ვარდანისძე, რომლის სახლიც შემორჩენილია გურიაში, არის ვარდან ვარდანისძე, რომელსაც მოუჭედინებია ჯუმათის ეკლესიის წმინდა გიორგის XI საუკუნის ხატი. ლიხაურის ეკლესიის წმინდა იაკობის ხატის წარწერა XII საუკუნის მოღვაწე მარუშიან ვარდანისძეს იხსენიებს. ჯუმათის მონასტრის სხვა ხატზე მოხსენიებულია ივანე ვარდანისძე. ვარდან ვარდანისძის შეწირულ წმინდა გიორგის ხატზე ბეშქენ და მიქელ გურიელებია მოხსენიებული. იგივე ბეშქენ გურიელი გამოსახულია ბაღლების ეკლესიის კედელზე. ვარდანისძეებმა გურია საერისთაოდ მიიღეს 1361 წლის შემდეგ, როცა აჯანყებულ სვანთა ერისთავს ბაგრატ V-მ სვანეთი ჩამოართვა და გურია უბოძა. XIII-XV საუკუნეებში გურიის ერისთავები ერისთავთ-ერისთავები იყვნენ. გურიის ერთ-ერთი პირველი ერისთავი უნდა ყოფილიყო სიმონ I გურიელი. ის გურიის ერისთავის იყო დაახლოებით XIV საუკუნის 60-იან წლებში. გურიელი პოლიტიკურ საქმიანობას ჩამოსცილებია და ბერად აღკვეცილა. სიმონ I გურიელი მოიხსენიება როგორც „ერისთავთერისთავი, მსახურთუხუცესი , სვანთა ერისთავი სუიმეონ გურიელი“.

XV საუკუნეში გიორგი გურიელისა და დედოფალ ელენეს ინიციატივით დაარსდა შემოქმედის ეპარქია.სავარაუდოდ მათვე დააარსეს ჯუმათის საეპისკოპოსო და ხინოწმინდის საეპისკოპოსო. მათ მრავალი ხატი შესწირეს ჯუმათის ეკლესიას, ააგეს ლიხაურის ეკლესიის სამრეკლო. გიორგის ძე ლომა და მისი მეუღლე ადასუჯანი განსაკუთრებულ მზრუნველობას იჩენდნენ იერუსალიმის ჯვრის მონასტრისადმი. მათი სახელები არაერთხელაა მოხსენიებული მონასტრის აღაპებში.

გურიელები დამოუკიდებელი მთავრები XVI საუკუნეში გახდნენ. გურიელად იწოდებოდა გურიის გამგებელი, ფეოდალური სახლის უფროსი, სახლის სხვა წევრები - ბატონიშვილებად. გურიელების ძირითადი რეზიდენცია იყო ოზურგეთი, საგვარეულო საძვალე - შემოქმედის ეკლესია. XVII საუკუნის II ნახევრიდან სამთავრო ტახტზე გურიელებს ოსმალეთის სულთანი ამტკიცებდა. XVIII საუკუნის 70-იანი წლებიდან გურიელები ფაქტობრივად გათავისუფლდნენ ოსმალეთზე დამოკიდებულებიდან. გურიელების ხელისუფლება რუსეთის მთავრობამ ოფიციალურად 1828 წელს გააუქმა, ხოლო 1850 წელს გურიის ბატონიშვილთა 4 ოჯახს უწარჩინებულეს თავადთა ხარისხი დაუმტკიცა. ამის შემდეგ „გურიელი“ მათ გვარად იქცა.

ლიტერატურა[რედაქტირება]

Commons-logo.svg
ვიკისაწყობში? არის გვერდი თემაზე: