უეფა-ს ევროპის ლიგა

თავისუფალი ქართულენოვანი ენციკლოპედია ვიკიპედიიდან
გადასვლა: ნავიგაცია, ძიება
Disambig-dark.svg სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ ევროპის ლიგა.
უეფა-ს ევროპის ლიგა
Europa League.png
კონფედერაცია უეფა (ევროპა)
დაარსდა 1971
კლუბ. რაოდენობა 48 (ჯგუფური ეტაპი)
160 (სულ)
მოქ. ჩემპიონი ინგლისის დროშა „ჩელსი“ ლონდონი
(1-ლი ტიტული)
ყველაზე ტიტულოვანი იტალიის დროშა „იუვენტუსი“
იტალიის დროშა „ინტერი“ მილანი
ინგლისის დროშა „ლივერპული“
(3 ტიტული)

უეფა-ს ევროპის ლიგა (ინგლ. UEFA Europa League) — საფეხბურთო ტურნირი ევროპის ქვეყნების კლუბებს შორის, რომლის ორგანიზატორია უეფა. უეფა-ს ევროპის ლიგა ყველაზე პოპულალური საკლუბო საფეხბურთო ტურნირია ევროპაში ჩემპიონთა ლიგის შემდეგ. კლუბების კვალიფიკაცია უეფა-ს ევროპის ლიგაზე დამოკიდებულია მათ შედეგებზე ეროვნული ლიგებისა და ადგილობრივი თასების შეჯიბრებებში.

ტურნირი, უეფა-ს თასის სახელწოდებით, 1971 წელს დაარსდა და მან შეცვალა საქალაქთაშორისო ბაზრობათა თასი, რომელიც 1955 წლიდან თამაშდებოდა. 1999 წელს უეფა-ს თასების მფლობელთა თასი გაუქმდა და გაერთიანდა უეფა-ს თასთან. 2009 წელს ტურნირს სახელი გადაერქვა და ეწოდა უეფა-ს ევროპის ლიგა.

ლონდონის „ჩელსი“ თასის მოქმედი მფლობელია. მან 2013 წლის 15 მაისს, ამსტერდამში, ლისაბონის „ბენფიკა“ დაამარცხა.

ისტორია[რედაქტირება]

უეფა-ს თასმა უფრო ადრე დაარსებული საქალაქთაშორისო ბაზრობათა თასის ადგილი დაიკავა. საქალაქთაშორისო ბაზრობათა თასი 1955 წელს დაარსდა შვეიცარიელი ერნსტ ტომენის, იტალიელი ოტორინო ბარაზისა და ინგლისელი სერ სტენლი როუზის იდეით. შეჯიბრი იმ დიდი ქალაქების გუნდებს შორის იმართებოდა, სადაც იმ დროისთვის დიდი ბაზრობები ტარდებოდა და ფეხბურთის პოპულარიზაციასთან ერთად ბაზრობაზე ხალხის მიზიდვასა და ფინანსურ მოგებას ისახავდა მიზნად.[1] 1960-იანი წლების ბოლოსათვის ბაზრობათა თასი ძალიან პოპულარული გახდა და საჭირო იყო მისი ორგანიზაციულ ჩარჩოში მოქცევა. ეს მისი უეფა-მ ითავა და 1971-1972 წლებში პირველად გაიმართა ტურნირი „უეფა-ს თასის“ სახელით. გათამაშების პირველი გამარჯვებული ინგლისური „ტოტენჰემ ჰოტსპური“ გახდა, რომელმაც თანამემამულე „ვულვერჰემპტონ უონდერერსი“ ორმატჩიან დუელში დაამარცხა.[2]

ტრადიციულად, უეფა-ს თასზე ეროვნული ჩემპიონატების ვიცე-ჩემპიონები მონაწილეობდნენ, თუმცა 1999 წელს, მას შემდეგ რაც უეფა-ს თასების მფლობელთა თასი გაუქმდა, ეროვნულ სათასო პირველობების გამარჯვებული კლუბებმაც უეფა-ს თასზე დაიწყეს ასპარეზობა.[3] დაარსებიდან 2004 წლამდე ტურნირი ოლიმპიური სისტემით ტარდებოდა, 2004-2005 წლების სეზონიდან კი დაემატა ჯგუფური ეტაპიც: ფინალურ ეტაპზე გასული 40 გუნდი 8 5-გუნდიან ჯგუფებად იყოფოდა; ჯგუფების გამარჯვებული მეორე-ადგილოსანი და მესამე-ადგილოსანი კი შემდეგ ეტაპზე განაგრძობდნენ ასპარეზობას.[3]

2009-2010 წლებიდან ტურნირს სახელი გადაერქვა და ეწოდა „უეფა-ს ევროპის ლიგა“.[4] შეიცვალა ფორმატიც: ჯგუფურ ეტაპზე 48 გუნდი მონაწილეობს და 12 4-გუნდიან ჯგუფებად ნაწილდება. ჯგუფების გამარჯვებულები და მეორე-ადგილოსნები შემდეგ ეტაპზე გადიან, სადაც უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგის ჯგუფური ეტაპის მესამე-ადგილოსნები ემატებათ, და ოლიმპიური სისტემით განაგრძობენ ასპარეზობას.[3]

თასი[რედაქტირება]

ეს უბრალო მაგრამ მომხიბლავი ნაკეთობა 65 სმ სიმაღლისაა, სიგანეში 33 სმ, ხოლო სიღრმე - 23 სმ-ია. ფინალურ მატჩში გამარჯვების შემდეგ, ეს თასი შამპანურით ივსება და დაახლოებით 15 კგ-ს იწონის. აღნიშნული ქმნილება 1972 წელს მილანელმა ოსტატმა, ბერტონიმ დაამზადა და მაშინ ეს თასი დღევანდელი 30 ათასი ევროს ეკვივალენტი დაჯდა. მართალია, უეფას თასი ჩემპიონთა თასივით არ ბრწყინავს და სახელურებიც არ აქვს, მაგრამ მაინც ელეგანტურად გამოუყურება.

უეფას თასი გარდამავალია. ტურნირის გამარჯვებული თასს ერთ წელს ინახავს, შემდეგ კი უეფა ამ გუნდს ნამდვილის ასლს, 4/5 ზომის თასს აძლევს და ორიგინალი მორიგ ფინალურ შეხვედრაზე მიაქვს, სადაც მას ახალი გამარჯვებული ჩაიბარებს. სამუდამოდ უეფას თასი მხოლოდ იმ გუნდს ჩაბარდება, რომელიც ტურნირს ზედიზედ სამჯერ მოიგებს, ან ტიტულების რაოდენობას ხუთამდე გაზრდის.

გოლების სტატისტიკა[რედაქტირება]

ადგილი მოთამაშე გოლი
1 შვედეთის დროშა ჰენრიკ ლარსონი 40
2 გერმანიის დროშა იურგენ კლინსმანი 29
3 კოლუმბიის დროშა რადამელ ფალკაო 29
4 საქართველოს დროშა შოთა არველაძე 27
5 იტალიის დროშა ალესანდრო ალტობელი 25
6 ნიდერლანდის დროშა კლას-იან ჰუნტელაარი 25
7 ხორვატიის დროშა მლადენ პეტრიჩი 24
8 პერუს დროშა კლაუდიო პისარო 24
9 გერმანიის დროშა იუპ ჰაინკესი 23
10 ინგლისის დროშა მარტინ ჩივერსი 22
11 გერმანიის დროშა დიტერ მიულერი 22
12 გერმანიის დროშა კარლ-ჰაინც რუმენიგე 22

ფინალები[რედაქტირება]

სეზონი გამარჯვებული ქვეყანა ანგარიში დამარცხებული ქვეყანა
1955-60 ბარსელონას ნაკრები ესპანეთის დროშა ესპანეთი 2:2; 6:0 ლონდონის ნაკრები დროშა: ინგლისი ინგლისი
1958-60 ბარსელონას ნაკრები ესპანეთის დროშა ესპანეთი 0:0; 4:1 ბირმინგემის ნაკრები დროშა: ინგლისი ინგლისი
1960-61 რომა იტალიის დროშა იტალია 2:2; 2:0 ბირმინგემ სიტი დროშა: ინგლისი ინგლისი
1961-62 ვალენსია ესპანეთის დროშა ესპანეთი 6:2; 1:1 ბარსელონა ესპანეთის დროშა ესპანეთი
1962-63 ვალენსია ესპანეთის დროშა ესპანეთი 2:1; 2:0 დინამო ზაგრები ხორვატიის დროშა ხორვატია
1963-64 რეალ სარაგოსა ესპანეთის დროშა ესპანეთი 2:1 ვალენსია ესპანეთის დროშა ესპანეთი
1964-65 ფერენცვაროში დროშა: უნგრეთი უნგრეთი 1:0 იუვენტუსი იტალიის დროშა იტალია
1965-66 ბარსელონა ესპანეთის დროშა ესპანეთი 0:1; 4:2 რეალ სარაგოსა დროშა: ესპანეთი ესპანეთი
1966-67 დინამო ზაგრები ხორვატიის დროშა ხორვატია 2:0; 0:0 ლიდს იუნაიტედი დროშა: ინგლისი ინგლისი
1967-68 ლიდს იუნაიტედი დროშა: ინგლისი ინგლისი 1:0; 0:0 ფერენცვაროში დროშა: უნგრეთი უნგრეთი
1968-69 ნიუკასლ იუნაიტედი დროშა: ინგლისი ინგლისი 3:0; 3:2 უიპეშტი დროშა: უნგრეთი უნგრეთი
1969-70 არსენალი დროშა: ინგლისი ინგლისი 1:3; 3:0 ანდერლეხტი დროშა: ბელგია ბელგია
1970-71 ლიდს იუნაიტედი დროშა: ინგლისი ინგლისი 2:2; 1:1 იუვენტუსი იტალიის დროშა იტალია
1971-72 ტოტენჰემ ჰოტსპური დროშა: ინგლისი ინგლისი 2:1; 1:1 ვულვერჰემპტონი დროშა: ინგლისი ინგლისი
1972-73 ლივერპული დროშა: ინგლისი ინგლისი 3:0; 0:2 ბორუსია მიონხენგლადბახი დროშა: დასავლეთი გერმანია დას. გერმანია
1973-74 ფეიენოორდი დროშა: ნიდერლანდები ნიდერლანდი 2:2; 2:0 ტოტენჰემ ჰოტსპური დროშა: ინგლისი ინგლისი
1974-75 ბორუსია მიონხენგლადბახი დროშა: დასავლეთი გერმანია დას. გერმანია 0:0; 5:1 ტვენტე დროშა: ნიდერლანდები ნიდერლანდი
1975-76 ლივერპული დროშა: ინგლისი ინგლისი 3:2; 1:1 ბრიუგე დროშა: ბელგია ბელგია
1976-77 იუვენტუსი იტალიის დროშა იტალია 1:0; 1:2 ატლეტიკი ბილბაო ესპანეთის დროშა ესპანეთი
1977-78 პსვ დროშა: ნიდერლანდები ნიდერლანდი 0:0; 3:0 ბასტია დროშა: საფრანგეთი საფრანგეთი
1978-79 ბორუსია მიონხენგლადბახი დროშა: დასავლეთი გერმანია დას. გერმანია 1:1; 1:0 ცრვენა ზვეზდა დროშა: სერბეთი სერბეთი
1979-80 აინტრახტი დროშა: დასავლეთი გერმანია დას. გერმანია 2:3; 1:0 ბორუსია მიონხენგლადბახი დროშა: დასავლეთი გერმანია დას. გერმანია
1980-81 იფსვიჩ ტაუნი დროშა: ინგლისი ინგლისი 3:2; 2:4 აზ '67 დროშა: ნიდერლანდები ნიდერლანდი
1981-82 გიოტერბორგი დროშა: შვედეთი შვედეთი 1:0; 3:0 ჰამბურგი დროშა: დასავლეთი გერმანია დას. გერმანია
1982-83 ანდერლეხტი დროშა: ბელგია ბელგია 1:0; 1:1 ბენფიკა დროშა: პორტუგალია პორტუგალია
1983-84 ტოტენჰემ ჰოტსპური დროშა: ინგლისი ინგლისი 1:1; 4:3 პენ. ანდერლეხტი დროშა: ბელგია ბელგია
1984-85 რეალ მადრიდი დროშა: ესპანეთი ესპანეთი 3:2; 0:1 ვიდეოტონი დროშა: უნგრეთი უნგრეთი
1985-86 რეალ მადრიდი დროშა: ესპანეთი ესპანეთი 5:1; 0:2 კიოლნი დროშა: დასავლეთი გერმანია დას. გერმანია
1986-87 გიოტერბორგი დროშა: შვედეთი შვედეთი 1:0; 1:1 დანდი იუნაიტედი დროშა: შოტლანდია შოტლანდია
1987-88 ბაიერი ლევერკუზენი დროშა: დასავლეთი გერმანია დას. გერმანია 0:3; 3:0; 3:2 პენ. ესპანიოლი დროშა: ესპანეთი ესპანეთი
1988-89 ნაპოლი იტალიის დროშა იტალია 2:1; 3:3 შტუტგარტი დროშა: დასავლეთი გერმანია დას. გერმანია
1989-90 იუვენტუსი იტალიის დროშა იტალია 3:1; 0:0 ფიორენტინა იტალიის დროშა იტალია
1990-91 ინტერი იტალიის დროშა იტალია 2:0; 0:1 რომა იტალიის დროშა იტალია
1991-92 აიაქსი დროშა: ნიდერლანდები ნიდერლანდი 2:2; 0:0 ტორინო იტალიის დროშა იტალია
1992-93 იუვენტუსი იტალიის დროშა იტალია 3:1; 3:2 ბორუსია დორტმუნდი დროშა: გერმანია გერმანია
1993-94 ინტერი იტალიის დროშა იტალია 1:0; 1:0 ზალცბურგი დროშა: ავსტრია ავსტრია
1994-95 პარმა იტალიის დროშა იტალია 1:0; 1:1 იუვენტუსი იტალიის დროშა იტალია
1995-96 ბაიერნი დროშა: გერმანია გერმანია 2:0; 3:1 ბორდო დროშა: საფრანგეთი საფრანგეთი
1996-97 შალკე 04 დროშა: გერმანია გერმანია 1:0; 0:1; 4:1 პენ. ინტერი იტალიის დროშა იტალია
1997-98 ინტერი იტალიის დროშა იტალია 3:0 ლაციო იტალიის დროშა იტალია
1998-99 პარმა იტალიის დროშა იტალია 3:0 მარსელი დროშა: საფრანგეთი საფრანგეთი
1999-00 გალათასარაი დროშა: თურქეთი თურქეთი 0:0; 4:1 პენ. არსენალი დროშა: ინგლისი ინგლისი
2000-01 ლივერპული დროშა: ინგლისი ინგლისი 4:4; 5:4 დ.დ. ალავესი დროშა: ესპანეთი ესპანეთი
2001-02 ფეიენოორდი დროშა: ნიდერლანდები ნიდერლანდი 3:2 ბორუსია დორტმუნდი დროშა: გერმანია გერმანია
2002-03 პორტუ დროშა: პორტუგალია პორტუგალია 2:2; 3:2 დ.დ. სელტიკი დროშა: შოტლანდია შოტლანდია
2003-04 ვალენსია დროშა: ესპანეთი ესპანეთი 2:0 მარსელი დროშა: საფრანგეთი საფრანგეთი
2004-05 ცსკა მოსკოვი დროშა: რუსეთი რუსეთი 3:1 სპორტინგი დროშა: პორტუგალია პორტუგალია
2005-06 სევილია დროშა: ესპანეთი ესპანეთი 4:0 მიდლსბრო დროშა: ინგლისი ინგლისი
2006-07 სევილია დროშა: ესპანეთი ესპანეთი 2:2; 3:1 პენ. ესპანიოლი დროშა: ესპანეთი ესპანეთი
2007-08 ზენიტი დროშა: რუსეთი რუსეთი 2:0 რეინჯერსი დროშა: შოტლანდია შოტლანდია
2008-09 შახტარი დროშა: უკრაინა უკრაინა 2:1 (დ.დ.) ვერდერი დროშა: გერმანია გერმანია
2009-10 ატლეტიკო მადრიდი დროშა: ესპანეთი ესპანეთი 1:0 ფულჰემი დროშა: ინგლისი ინგლისი
2010-11 პორტუ დროშა: პორტუგალია პორტუგალია 2:1 (დ.დ.) ბრაგა დროშა: პორტუგალია პორტუგალია
2011-12 ატლეტიკო მადრიდი დროშა: ესპანეთი ესპანეთი 3:0 ატლეტიკი დროშა: ესპანეთი ესპანეთი
2012-13 ჩელსი დროშა: ინგლისი ინგლისი 2:1 ბენფიკა დროშა: პორტუგალია პორტუგალია

სტატისტიკა[რედაქტირება]

ქვეყნების მიხედვით[რედაქტირება]

ქვეყნების მიხედვით ყველაზე მეტი გამარჯვებული ესპანეთს ჰყავს. ესპანურმა გუნდებმა 13-ჯერ მოახერხეს უეფას თასის აღება და 8-ჯერ ფინალში გასულები დამარცხდნენ. მეორე ადგილზე ინგლისია 11 გამარჯვებით, მესამეზე კი იტალია 10 გამარჯვებით. სულ 13 ქვეყნის გუნდმა მოახერხა უეფას თასის მოპოვება.

ქვეყანა ჩემპიონი მეორე ადგილი
დროშა: ესპანეთი ესპანეთი 13 8
დროშა: ინგლისი ინგლისი 11 9
იტალიის დროშა იტალია 10 8
დროშა: გერმანია გერმანია 6 8
დროშა: ნიდერლანდები ნიდერლანდი 4 2
დროშა: პორტუგალია პორტუგალია 2 4
დროშა: რუსეთი რუსეთი 2 0
დროშა: შვედეთი შვედეთი 2 0
დროშა: ბელგია ბელგია 1 3
დროშა: უნგრეთი უნგრეთი 1 3
ხორვატიის დროშა ხორვატია 1 1
დროშა: თურქეთი თურქეთი 1 0
დროშა: უკრაინა უკრაინა 1 0
დროშა: საფრანგეთი საფრანგეთი 0 4
დროშა: შოტლანდია შოტლანდია 0 3
დროშა: ავსტრია ავსტრია 0 1
დროშა: სერბეთი სერბეთი 0 1

კლუბების მიხედვით[რედაქტირება]

გუნდი გამარჯვებული მეორე ადგილი წელი წელი
1 იუვენტუსი 3 3 (1977, 1990, 1993) (1965, 1971, 1995)
2 ბარსელონა 3 1 (1958, 1960, 1966) (1962)
3 ინტერი 3 1 (1991, 1994, 1998) (1997)
4 ვალენსია 3 1 (1962, 1963, 2004) (1964)
5 ლივერპული 3 0 (1973, 1976, 2001) -
6 ბორუსია 2 2 (1975, 1979) (1973, 1980)
7 ლიდსი 2 1 (1968, 1971) (1967)
8 ტოტენჰემი 2 1 (1972, 1984) (1974)
9 რეალი 2 0 (1985, 1986) -
10 გიოტებორგი 2 0 (1982, 1987) -
11 პარმა 2 0 (1995, 1999) -
12 ფეიენოორდი 2 0 (1974, 2002) -
13 სევილია 2 0 (2006, 2007) -
14 პორტო 2 0 (2003, 2011) -
15 ატლეტიკო 2 0 (2010, 2012) -
16 ანდერლეხტი 1 2 (1983) (1979, 1984)
17 რომა 1 1 (1961) (1991)
18 სარაგოსა 1 1 (1964) (1966)
19 ფერენცვაროში 1 1 (1965) (1968)
20 ზაგრების დინამო 1 1 (1967) (1963)
21 არსენალი 1 1 (1970) (2000)
22 ნიუკასლი 1 0 (1969) -
23 პსვ 1 0 (1978) -
24 აინტრახტი 1 0 (1980) -
25 იფსვიჩი 1 0 (1981) -
26 ბაიერი 1 0 (1988) -
27 ნაპოლი 1 0 (1989) -
28 აიაქსი 1 0 (1992) -
29 ბაიერნი 1 0 (1996) -
30 შალკე 1 0 (1997) -
31 გალათასარაი 1 0 (2000) -
32 ცსკა 1 0 (2005) -
33 ზენიტი 1 0 (2008) -
34 შახტარი 1 0 (2009) -
35 ჩელსი 1 0 (2013) -
36 ბირმინგემი 0 2 - (1960, 1961)
37 დორტმუნდის ბორუსია 0 2 - (1993, 2002)
38 მარსელის ოლიმპიკი 0 2 - (1999, 2004)
39 ესპანიოლი 0 2 - (1988, 2007)
40 ატლეტიკი 0 2 - (1977, 2012)
41 ბენფიკა 0 2 - (1983, 2013)
42 ლონდონის ნაკრები 0 1 - (1958)
43 იუპეშტი 0 1 - (1969)
44 ვულვერჰემპტონი 0 1 - (1972)
45 ტვენტე 0 1 - (1975)
46 ბრიუგე 0 1 - (1976)
47 ბასტია 0 1 - (1978)
48 ცრვენა ზვეზდა 0 1 - (1979)
49 ალკმაარი 0 1 - (1981)
50 ჰამბურგი 0 1 - (1982)
51 ვიდეოტონი 0 1 - (1985)
52 კიოლნი 0 1 - (1986)
53 დანდი იუნაიტედი 0 1 - (1987)
54 შტუტგარტი 0 1 - (1989)
55 ფიორენტინა 0 1 - (1990)
56 ტორინო 0 1 - (1992)
57 ზალცბურგი 0 1 - (1994)
58 ბორდო 0 1 - (1996)
59 ლაციო 0 1 - (1998)
60 ალავესი 0 1 - (2001)
61 სელტიკი 0 1 - (2003)
62 სპორტინგი 0 1 - (2005)
63 მიდლსბრო 0 1 - (2006)
64 რეინჯერსი 0 1 - (2008)
65 ვერდერი 0 1 - (2009)
66 ფულჰემი 0 1 - (2010)
67 ბრაგა 0 1 - (2011)

რესურსები ინტერნეტში[რედაქტირება]

სქოლიო[რედაქტირება]

  1. ჟურნალი ”ფეხბურთი”. #19(325), 2005 წელი. გვ.14;
  2. UEFA Cup 1971-72. rsssf.
  3. 3.0 3.1 3.2 უეფა-ს ევროპის ლიგის ისტორია. უეფა-ს ვებ-გვერდი.
  4. Uefa Cup given new name in revamp. BBC Sport. 26 სექტემბერი, 2008.