სელტიკი (საფეხბურთო კლუბი)

თავისუფალი ქართულენოვანი ენციკლოპედია ვიკიპედიიდან
გადასვლა: ნავიგაცია, ძიება
Celtic F.C.
Celtic FC.svg
სრული სახელი Celtic Football Club
მეტსახელი The Bhoys
დაარსდა 1888
სტადიონი სელტიკ პარკი
გლაზგო, შოტლანდია
(ტევადობა: 60.837 მაყურებელი)
პრეზიდენტი შოტლანდიის დროშა იან ბანქიერი
მწვრთნელი ნორვეგიის დროშა რონი დაილა
ლიგა შოტლანდიის პრემიერ ლიგა
2013-14 პირველი ადგილი
ძირითადი ფორმა
რეზერვის ფორმა
მესამე ფორმა

სელტიკი (ინგლ. Celtic Football Club) არის საფეხბურთო კლუბი, რომელიც თამაშობს „სელტიკ პარკის“ სტადიონზე, პარკჰედში — შოტლანდიის ქალაქ გლაზგოს აღმოსავლეთ ნაწილში. „სელტიკი“ ბრიტანეთისა და ევროპის ერთ-ერთი ყველაზე განთქმული და წარმატებული კლუბია, და უამრავ ეროვნულ ტიტულთან ერთად მოგებული აქვს ევროპის ჩემპიონთა თასი 1967 წელს.

„სელტიკი“ ირლანდიელი იმიგრანტების მიერ დაარსებული კლუბია, და აქედან გამომდინარე დიდი პოპულარობით სარგებლობს არა მხოლოდ დიდ ბრიტანეთსა და ირლანდიაში, არამედ ირლანდიური წარმოშობის ხალხთა შორის მთელ მსოფლიოში, განსაკუთრებით კი აშშ-ში, კანადასა და ავსტრალიაში, სადაც მას ბევრი ორგანიზირებული გულშემატკივართა კლუბი ჰყავს.

„სელტიკისა“ და დასავლეთ გლაზგოს გუნდის „რეინჯერსის“ ერთმანეთთან დაპირისპირება — ე.წ. „ოლდ ფერმი“ (Old Firm) — მსოფლიო ფეხბურთის ერთ-ერთი ყველაზე განთქმული და დაძაბული დერბი არის.

ისტორია[რედაქტირება]

ადრეული წლები[რედაქტირება]

ძმა უოლფრიდის ძეგლი ბალიმოტში (ირლანდია)

კლუბი დაარსდა 1888 წელს ირლანდიელ იმიგრანტთა ჯქუფის მიერ, რომელსაც სათავეში კათოლიკური სასულიერო პირი, "ძმა უოლფრიდი" (Brother Walfrid) ედგა. მათ სახელად "სელტიკი" შეარჩიეს, რაც კლუბის ორმაგ , შოტლანდიურ და ირლანდიურ იდენტიტეტზე, კონკრეტულად კი ამ ორ ხალხთა საერთო კელტურ წარმოშობაზე მიუთითებს. კლუბს თავდაპირველად საქველმოქმედო ფუნქცია ჰქონდა. თამაშებზე შეგროვილი ფულით სელტიკი აღმოსავლეთ გლაზგოს გაღატაკებულ მოსახლეობას, რომლის უმრავლესობას ირლანდიელი იმიგრანტები წარმოადგენდნენ, ეხმარებოდა.[1]

გუნდს, რომელსაც თავიდანვე ჩინებული ფეხბურთელები გააჩნდა, მალე უფრო სერიოზული სპორტული მიზნები ჰქონდა, და 1893 წელს მან თავისი პირველი ეროვნული ჩემპიონობა მოიპოვა. მეოცე საუკუნის დასაწყისში კი სელტიკს შოტლანდიაში თანატოლი არ ჰყავდა, მან 1905-1919 წლებში კიდევ თერთმეტჯერ გაიმარჯვა შოტლადიის ჩემპიონატში, და აგრეთვე ექვსჯერ მოიპოვა ეროვნული თასი. 1922-1937 წლებში გუნდში თამაშობდა ბრიტანეთის საფეხბურთო ისტორიის ყველაზე გამორჩეული ბომბარდირი, ჯიმი მაკგრორი (Jimmy McGrory). ეროვნული ლიგის 408 თამაშში მას საოცარი 410 გოლი აქვს გატანილი, სულ მთლიანად ოფიციალურ თამაშებში კი - 550. ორივე ეს მონაცემი არა მხოლოდ შოტლანდიის, არამედ მთელი ბრიტანეთის რეკორდს წარმოადგენს.[1] მაკგრორი შემდეგ ოცი წლის განმავლობაში გუნდს წვრთნიდა, მაგრამ ეს პერიოდი (1945-1965) კლუბის ისტორიაში ყველაზე წარუმატებელი გამოდგა, და მან მხოლოდ ერთხელ, 1954 წელს, იმარჯვა ეროვნულ პირველობაზე. ამის მიუხედავად, 1957 წელს მაკგრორის გუნდმა ისტორიულ წარმატებას მიაღწია, როდესაც მან ლიგის თასის ფინალში "რეინჯერსი" 7-1 გაანადგურა, რაც აგრეთვე ბრიტანეთის ეროვნული თასების ფინალების რეკორდს წარმოადგენს.[2]

სელტიკი უეფა-ს ევროთასების დაარსებამდეც ხშირად გამოდიოდა საერთაშორისო ასპარეზზე, და მას რამდენიმე პრესტიჟული ტურნირი, როგორც 1914 წლის "ბუდაპეშტის თასი",[3] 1938 წლის "იმპერიის თასი",[4] და 1953 წლის "დაგვირგვინების თასი" აქვს მოგებული, სადაც მან ინგლისის წამყვან გუნდებს სძლია.[5] ევროპის კონტინენტზე კი სელტიკმა უფრო გვიან, სწორედ ევროთასების მეშვეობით მოიპოვა თავისი დიდი სახელი.

"ოქროს ხანა"[რედაქტირება]

"ლისაბონის ლომები". მწვრთნელი ჯონ "ჯოკ" სტინი.

სელტიკის ოქროს ხანა პირველ რიგში ერთ ადამიანს უკავშირდება - ჯონ "ჯოკ" სტინს (Jock Stein). მან უკვე 1951 წელს თავისი "რეინჯერსის" ქომაგთა ოჯახის რისხვა გამოიწვია, როდესაც სელტიკის მოთამაშე, მოგვიანებით კი კაპიტანი გახდა. 1965 წელს კი სტინმა მწვრთნელის თანამდებობა დაიკავა და მალევე უდიდეს წარმატებებს მიაღწია. 1965-1974 წლებში სელტიკმა ზედიზედ 9 ეროვნული ჩემპიონატი მოიგო, 7 ეროვნული თასი, და 6 ლიგის თასი. 1967 წელს კი გუნდმა ყველა ეროვნულ პრიზთან ერთად მსოფლიო ფეხბურთის ყველაზე პრესტიჟული ტურნირიც, უეფა-ს ჩემპიონთა თასი მოიგო, როდესაც ქალაქ ლისაბონში უდიდესი სენსაცია მოახდინა, და მილანის "ინტერი" 2:1 დაამარცხა. სელტიკი პირველი ბრიტანული კლუბია, რომელმაც ამ ტურნირში იმარჯვა, და ყველა ის ფეხბურთელი, ვინც ფინალში ითამაშა, "სელტიკ პარკის" მიმდებარე რაიონში იყო დაბადებული. სელტიკის გულშემატკივრები მათ "ლისაბონის ლომებს" (Lisbon Lions) უწოდებენ.[2] 1970 წელს სელტიკი კვლავ გავიდა ჩემპიონთა თასის ფინალში. ნახევარფინალურ შეხვედრას ინგლისის ჩემპიონ "ლიდს იუნაიტედის" წინააღმდეგ "ჰამფდენ პარკის" ეროვნულ სტადიონზე გლაზგოში 133,961 მაყურებელი დაესწრო, რაც ევროთასების რეკორდია. სელტიკმა ლიდსი როგორც სახლში, ასევე სტუმრად დაამარცხა, და მილანის "სან სიროზე" როტერდამის "ფეიენოორდს" შეხვდა, მაგრამ ამჯერად, ფავორიტის როლში, მოულოდნელად 1:2 დამარცხდა დამატებით დროში.[2] გუნდის რიგებს ამ წლებში განსაკუთრებით ჯიმი ჯონსტონი (Jimmy Johnstone) ამშვენებდა თავისი თამაშით, რომელიც 2002 წელს კლუბის ისტორიის საუკეთესო მოთამაშედ დასახელდა. გუნდის კაპიტანი კი ბილი მაკნილი (Billy McNeill) იყო, რომელმაც სელტიკის შემადგენლობაში 18 წელი და 790 თამაში ითამაშა, რაც კლუბის რეკორდია.

ბოლო წლები[რედაქტირება]

თანამედროვე "სელტიკ პარკი" ჩემპიონთა ლიგის თამაშის დროს

სწორედ ბილი მაკნილმა აიღო სტინის წასვლის შემდეგ 1978 წელს გუნდის მწვრთნელობა თავის ხელში, და სამჯერ მოიგო ეროვნული ჩემპიონატი, სანამ ალექს ფერგიუსონის "აბერდინი" გახდებოდა შოტლანდიის ფეხბურთის წამყვანი ძალა. 1986 წელს სელტიკმა ბოლო ტურში მეტად დრამატულად მოიპოვა ჩემპიონობა 2 ბურთის სხვაობით, და თავის ასწლიან საიუბილეო 1988 წელშიც მაკნილის მეთაურობით ეროვნული ჩემპიონატისა და თასის "დუბლი" მოიპოვა. ამის შემდეგ, კლუბს მოედანზეც, და მოედნის გაღმაც, უდიდესი პრობლემები ჰქონდა. ჯოკ სტინის მიღწევა - ზედიზედ ცხრაჯერ მოგებული ჩემპიონობა - "რეინჯერსმა" გაიმეორა, და კლუბის ეს რეკორდი მხოლოდ ჰოლანდიელმა მწვრთნელმა ვიმ იანსენმა (Wim Jansen) "გადაარჩინა", როდესაც მან 1998 წელს სელტიკი კვლავ ეროვნული ჩემპიონი გახადა. 4 წლით ადრე, კანადელმა ბიზნესმენმა ფერგიუს მაკკანმა (Fergus McCann) კლუბი სრული ფინანსური გაბანკროტებისგან იხსნა. მაკკანმა აგრეთვე "სელტიკ პარკი" ბრიტანეთის ყველაზე დიდ თანამედროვე სტადიონად აქცია (ეს "ტიტული" მან კარდიფის "მილენიუმ სტედიუმის" 1999 წელს აშენებამდე შეინარჩუნა), მაგრამ მოედანზე "რეინჯერსის" დომინირება მაკკანმა დიდი ხნით ვერ შეაჩერა. ეს მხოლოდ ახალი საუკუნის დასაწყისში, ირლანდიელი მწვრთნელის, მარტინ ო'ნილის (Martin O'Neill) მოსვლის შემდეგ მოხდა.

ო'ნილის ხელმძღვანელობით, და შვედი თავდამსხმელის, ჰენრიკ ლარსონის (Henrik Larsson) ბრწყინვალე თამაშის მეშვეობით, სელტიკმა სამჯერ მოიპოვა ჩემპიონობა, ორჯერ კი იგი სეზონის ბოლო ტურში დათმო. ევროპის გრანდებთან მოპოვებული ბევრი შესანიშნავი გამარჯვების მიუხედავად, კლუბი ჩემპიონთა ლიგის ჯგუფურ სტადიას ვერ გასცდა, სამაგიეროდ კი 2003 წელს უეფა-ს თასის ფინალში გავიდა. ესპანეთის ქალაქ სევილიაში გუნდს 80 000 გულშემატკივარი გაჰყვა, მათი უმრავლესობა ბილეთის გარეშე. იქ სელტიკი დამატებით დროში ჟოზე მოურინიოს "პორტუსთან" 2:3 დამარცხდა, მათ ქომაგებს კი სამაგალითო მოქცევის შედეგად ფიფა-ს "ფეირ პლეი" (Fair Play) პრიზი მიენიჭათ.[6] ჩემპიონთა ლიგის მეორე სტადიაზე სელტიკმა უკვე გორდონ სტრახანის (Gordon Strachan) მეთვალყურეობის ქვეშ მოახერხა გასვლა, 2007 და 2008 წელს. სტრახანმა აგრეთვე სამჯერ ზედიზედ მოიპოვა ეროვნული ჩემპიონობა - იგი ამჟამად კლუბის ბოლო მწვრთნელია, ვინც ამას მიაღწია. 2010 წლის მარტში გუნდი ყოფილმა კაპიტანმა, ირლანდიელმა ნილ ლენონმა (Neil Lennon) ჩაიბარა. მისი ხელმძღვანელობით, სელტიკმა 2012 წელს, ოთხწლიანი პაუზის შემდეგ, ჩემპიონობა მოიპოვა და შემდგომ ჩემპიონთა ლიგის ჯგუფურ ეტაპზეც გავიდა. ამავე დროს, რეინჯერსის გაბანკროტების შედეგად, სელტიკს მთავარი კონკურენტი მოაკლდა ჩემპიონატში, და მან შემდეგი ორი წლის გათამაშებაც იოლად მოიგო. ნილ ლენონმა კლუბი 2013-14 წლის სეზონის ბოლოს დატოვა, და მას შემდეგ გუნდს ნორვეგიელი სპეციალისტი რონი დაილა უდგას სათავეში.

გლაზგოს დერბი[რედაქტირება]

Oldfirm.jpg

"სელტიკისა" და "რეინჯერსის" დაპირისპირება ერთ-ერთი ყველაზე ძველი და ხშირად ნათამაშები დერბი არის. მისი განსაკუთრებული დაძაბულობა კი პოლიტიკური, რელიგიური და სოციალური ვითარებებით არის გამოწვეული. სელტიკი ირლანდიელი კათოლიკეების მიერ დაარსებული გუნდია, და მის გულშემატკივართა უმრავლესობა ისტორიულად სწორედ ამ ჯგუფს მიეკუთვნებოდა. რეინჯერსის იდენტიტეტი ადგილობრივ პროტესტანტულ საზოგადოებაში იყო დამყარებული. ამ ორ ჯგუფთა ცუდი დამოკიდებულებები ერთმანეთს შორის შოტლანდიასა და ირლანდიაში ფეხბურთის მოედანზეც ირეკლებოდა, სწორედ გლაზგოს დერბის სახით. რეინჯერსი დიდი ხანი საერთოდ არ ათამაშებდა კათოლიკეებს თავის კლუბში. ამავე დროს, პროტესტანტები ყოველთვის თამაშობდნენ სელტიკის რიგებში, და როგორც ლეგენდარული მწვრთნელი ჯოკ სტინი, ასევე ბევრი გამორჩეული მოთამაშე (კენი დალგლიში, დანიელ მაკგრეინი, "ლისაბონის ლომებთა" ნაწილი, და სხ.) ამ ჯგუფს მიეკუთვნებოდა. მეოცე საუკუნის მიწურულს ორივე კლუბი უფრო აქტიურად შეეცადა, სტადიონზე სექტანტობა მოესპო, და დღეისთვის მდგომარეობა ბევრად გაუმჯობესდა. რეინჯერსის 2012 წლის ივნისში გაბანკროტებისა და პრემიერ ლიგიდან გამოთიშვის შედეგად, ეს დერბი ორი წლის განმავლობაში არ შემდგარა.

ტიტულები[რედაქტირება]

Celtic FC trophy case.JPG

შემადგენლობა[რედაქტირება]

ნომერი მოთამაშე ეროვნება გუნდში მოვიდა ბოლო კლუბი
მეკარეები
24 ლუკაშ ზალუშკა პოლონეთის დროშა 2009 შოტლანდიის დროშა დანდი იუნაიტედი
26 კრეიგ გორდონი შოტლანდიის დროშა 2014 ინგლისის დროშა სანდერლენდი
38 ლეონარდო ფასანი იტალიის დროშა 2014
მცველები
2 ადამ მეთიუსი უელსის დროშა 2011 უელსის დროშა კარდიფ სიტი
3 ემილიო იზაგირე ჰონდურასის დროშა 2010 ჰონდურასის დროშა მოტაგუა
4 ეფე ემბროუზი ნიგერიის დროშა 2012 ისრაელის დროშა აშდოდი
5 ვირჯილ ვან დაიკი ნიდერლანდის დროშა 2011 ნიდერლანდის დროშა გრონინგენი
21 ჩარლი მალგრიუ შოტლანდიის დროშა 2010 შოტლანდიის დროშა აბერდინი
22 ჯეისონ დენაიერი ბელგიის დროშა 2014 ინგლისის დროშა მანჩესტერ სიტი
23 მიკაელ ლუსტიგი შვედეთის დროშა 2012 ნორვეგიის დროშა რუსენბორგი
34 ოინ ოკონელი ირლანდიის დროშა 2014
41 დარნელ ფიშერი ინგლისის დროშა 2014 ინგლისის დროშა ფარნბორო
43 ჯო ჩალმერსი შოტლანდიის დროშა 2012
ნახევარმცველები
6 ნირ ბიტონი ისრაელის დროშა 2013 ისრაელის დროშა აშდოდი
8 სკოტ ბრაუნი (კაპიტანი) შოტლანდიის დროშა 2007 შოტლანდიის დროშა ჰიბერნიანი
11 დერკ ბურიხტერი ნიდერლანდის დროშა 2013 ნიდერლანდის დროშა აიაქსი
15 კრის ქომონსი შოტლანდიის დროშა 2011 ინგლისის დროშა დარბი ქაუნთი
18 ტომ როგიჩი ავსტრალიის დროშა 2013 ავსტრალიის დროშა სენთრალ ქოუსთ მარინერსი
25 სტეფან იოჰანსენი ნორვეგიის დროშა 2014 ნორვეგიის დროშა სტრომსგოდსეტი
27 ალეკსანდარ ტონევი ბულგარეთის დროშა 2014 ინგლისის დროშა ასტონ ვილა
31 ჯონ ჰერონი შოტლანდიის დროშა 2012
32 ვაკასო მუბარაკი განის დროშა 2014 რუსეთის დროშა რუბინი
33 ბირამ კაიალი ისრაელის დროშა 2010 ისრაელის დროშა მაკაბი ჰაიფა
42 კალუმ მაკგრეგორი შოტლანდიის დროშა 2013
49 ჯეიმს ფორესტი შოტლანდიის დროშა 2009
50 პოლ ჯორჯი ირლანდიის დროშა 2013
53 ლიამ ჰენდერსონი შოტლანდიის დროშა 2013
56 ფილიპ ტვარჯიკი ჩეხეთის დროშა 2011
თავდამსხმელები
9 ჯონ გიდეტი შვედეთის დროშა 2014 ინგლისის დროშა მანჩესტერ სიტი
10 ანტონი სტოუქსი ირლანდიის დროშა 2010 შოტლანდიის დროშა ჰიბერნიანი
12 სტეფან შჩეპოვიჩი სერბეთის დროშა 2014 ესპანეთის დროშა სპორტინგ ხიხონი
16 ჯო ინგე ბერგე ნორვეგიის დროშა 2014 უელსის დროშა კარდიფ სიტი
28 ლი გრიფითსი შოტლანდიის დროშა 2014 შოტლანდიის დროშა ჰიბერნიანი

მწვრთნელები[რედაქტირება]

"საუკეთესო შემადგენლობა". მწვრთნელი ჯონ "ჯოკ" სტინი.

სქოლიო[რედაქტირება]

  1. 1.0 1.1 http://www.fifa.com/worldfootball/clubfootball/news/newsid=823367.html
  2. 2.0 2.1 2.2 http://celticfc.net/home/about/briefHistory.aspx
  3. http://www.thecelticwiki.com/page/Budapest+Cup
  4. http://www.thecelticwiki.com/page/Empire+Exhibition+Cup
  5. http://www.thecelticwiki.com/page/Coronation+Cup
  6. http://www.fifa.com/newscentre/news/newsid=90249.html