მაჰათმა განდი

მასალა ვიკიპედიიდან — თავისუფალი ენციკლოპედია
გადასვლა: ნავიგაცია, ძიება
მოჰანდას კარამჩანდ განდი

मोहनदास करमचद गां६ाी

محاتما گاندهي
Portrait Gandhi.jpg
დაბ. თარიღი 1829 წლის 2 ოქტომბერი
პორბანდარი, გუჯარათი, ინდოეთის დროშა ინდოეთი
გარდ. თარიღი

1948 წლის 30 იანვარი (78 წლის)
დელი, ინდოეთის დროშა ინდოეთი

მიზეზი: მკვლელობა
მოქალაქეობა ინდოეთის დროშა ინდოეთი

მოჰანდას კარამჩანდ განდი (ჰინდი: मोहनदास करमचन्द गांधी; გუჯარათი: મોહનદાસ કરમચંદ ગાંધી; ; სინდჰი: محاتما گاندهي; დ.2 ოქტომბერი, 1869, პორბანდარი ― გ. 30 იანვარი, 1948, დელი) იყო ეროვნული წინამძღოლი ხალხისა, ბრიტანეთის მიერ მართულ ინდოეთში. ჩვეულებრივად მას მაჰათმა განდის ეძახდნენ[1]. მაჰათმა სანსკრიტში იშიფრება როგორც „დიდსულოვანი“, „პატივსაცემი მოხუცი“. პირველად ასე იგი 1914 წელს, სამხრეთ აფრიკაში მოიხსენიეს. ინდოეთში მას ასევე უწოდებდნენ ბაპუ-ს (გუჯარათში იშიფრება როგორც მამა, პაპა.).

1948 წლიდან მან დაიწყო მოღავაწეობა, როგორც ერის სულიერმა წინამძოღლმა. სწორედ რაბინდრანათ თაგორმა უწოდა მას მაჰათმა[2].

განდი იყო ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი ადამიანი, რომელმაც მონაწილეობა მიიღო ინდოეთის დამოუკიდებლობის მოპოვებაში. იგი იყო არამოძალადე აქტივისტი, რომელმაც უხელმძღვანელა მრავალ მშვიდობიან საპროტესტო აქციას.

ადრეული ცხოვრება[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

მოჰანდას განდი დაიბადა 1869 წლის 2 ოქტომბერს პორბანდარში, გუჯარათი, ინდოეთი[3]. როდესაც განდი გახდა 18 წლის, იგი გაემგზავრა ინგლისში სამართლის სასწავლად.[4]. როდესაც იგი გახდა ადვოკატი, იგი გაემგზავრა ბრიტანეთის კოლონიაში, სამხრეთ აფრიკაში, სადაც იგი გაეცნო კანონებს, რომლის მიხედვითავ შავკანიანებს ჰქონდათ ნაკლები უფლებები, ვიდრე თეთრკანიანებს. მან გადაწყვიტა გამხდარიყო პოლიტიკური აქტივისტი, რადგან იგი ფიქრობდა რომ შეცვლიდა ამ უსამართლო კანონებს. მან შექმნა ძლიერი, არამოძალადე მოძრაობა. განდის ცხოვრების დროს ინდოეთი იყო ბრიტანეთის კოლონია. იგი არ ეგუებოდა ამას.

განდის აქტივიზმი[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

1930 წელს განდიმ მოაწყო მარილის მარში.

მაჰათმა განდი უძღვება მარილის მარშს

როდესაც განდი დაბრუნდა ინდოეთში, მან გადაწყვიტა დახმარებოდა ინდოეთს დამოუკიდებლობის მოპოვებისთვის. იგი მოუწოდებდა ბრიტანეთის სხვა კოლონიების ხალხს რომ ებრძოლათ პირადი თავისუფლებისთვის, დაეშალათ ბრიტანეთის იმპერია და აღედგინათ საკუთარი ქვეყნის სახელმწიფოებრიობა.

ბრიტანეთის მიერ კოლონიზირებულ ინდოეთში მრავალი ეთნიკური თუ რელიგიური ჯგუფი ცხოვრობდა. მათ შორის მრავალი ფიქრობდა რომ ქვეყნებს უნდა დაერღვიათ ასეთი კავშირი და ჩამოყალიბებულიყვნენ დამოუკიდებელ სახელმწიფოებად. მაგრამ ამისგან განსხვავებით მეორენი ფიქრობდნენ რომ ინდუისტებს და მუსლიმებს ერთად უნდა ეცხოვრათ. განდი იყო ინდუისტი, მაგრამ მას მოსწონდა სხვა რელიგიებიც, ისლამი,იუდაიზმი, ქრისტიანობა. იგი ფიქრობდა რომ ყველა რელიგიის წარმომადგენელს უნდა ჰქონოდა ერთნაირი უფლებები, რათა მათ იცხოვრონ ერთად მშვიდობიანად.

1938 წელს, განდიმ უარი თქვა კონგრესში დაკავებულ თანამდებობაზე. იგი ამბობდა, რომ კონგრესში მუშაობის გამო იგი ვერ შეძლებდა გაეერთიანებინა ერთმანეთისგან დაყოფილი სოციალური ფენები და რელიგიები. იგი ასევე ფიქრობდა რომ მისი მარგი ქმედების კოეფიციენტი პოლიტიკურ პროცესებში ნაკლები იქნებოდა ვიდრე სამოქალაქო აქტივიზმში[5].

1947 წელს ბრიტანეთის ინდოეთმა მოიპოვა დამოუკიდებლობა და გაავლო საზღვარი ორ სხვადასხვა ქვყანას შორის, ინდოეთსა და პაკისტანზე. მიუხედავად იმისა რომ განდის უნდოდა ინდოეთის დამოუკიდებლობა, მას არ სურდა პაკისტანი და ინდოეთი გახლეჩილიყო ორ სახელმწიფოდ. იგი ნაცვლად დამოუკიდებლობის დღის აღნიშვნისა, გლოვობდა ინდოეთის დაყოფის გამო.

განდის სატიაგრაჰას პრინციპი, რომელიც ხშირად მოიხსენიებოდა როგორც „სიმართლის გზა“, „გზა სიმართლისკენ“, შთაგონებული იყო სხვა დამოკრატი და ანტი-რასისტი აქტივისტების, მარტინ ლუთერ კინგის, ნელსონ მანდელას მიერ. განდი ხშირად ამბობდა რომ მისი ღირებულებები იყო ძალიან მარტივი, დაფუძნებული ინდუიზმის რწმენაზე: სიმართლეზე (satya) და არამოძალადეობაზე (ahimsa).

სიკვდილი[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

30 იანვარს, 1948 წელს, ინდუისტმა ექსტრემისტმა, ნათურამ გოდსემ მოკლა მაჰათმა განდი. მან ესროლა განდის რადგან ის ფიქრობდა რომ განდი იყო ზედმეტად შემწყნარებელი მუსლიმების მიმართ. გოდსე ჩამოხრჩობით დასაჯეს.

რესურსები ინტერნეტში[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

სქოლიო[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

  1. Chakrabarty, Bid Social and Political Thought of Mahatma Gandhi Routledge 2006 page 1
  2. Bhattacharya, Sabyasachi (1997). The Mahatma and the Poet. National Book Trust, India, გვ. 1. 
  3. Hook, Sue van der Mahatma Gandhi: Proponent of Peace ABDO 2011 page 14
  4. Agarwal, Satya P. Social Message of the Gita Motilal Banarsidass; 1st edition 1995 page 114
  5. Adams, Jad. Gandhi: The True Man Behind Modern India. Pegasus Books, 2011: New York. Page 217.