საქართველოს პრეზიდენტი

თავისუფალი ქართულენოვანი ენციკლოპედია ვიკიპედიიდან
გადასვლა: ნავიგაცია, ძიება
საქართველოს პრეზიდენტი
Flag of Georgia.svg
საქართველოს დროშა
მიმართვის სტილი მისი აღმატებულება
რეზიდენცია ავლაბრის რეზიდენცია
ვადის ხანგრძლივობა 5 წელი
პირველი წარმომადგენელი ზვიად გამსახურდია
დაარსება 14 აპრილი, 1991
ვებსაიტი www.president.gov.ge

საქართველოს პრეზიდენტისაქართველოს სახელმწიფოს მეთაური, საქართველოს შეიარაღებული ძალების უმაღლესი მთავარსარდალი, ქვეყნის წარმომადგენელი საერთაშორისო ურთიერთობებში. აირჩევა საყოველთაო, თანასწორი და პირდაპირი საარჩევნო უფლების საფუძველზე ფარული კენჭისყრით 5 წლის ვადით.[1] საქართველოში პრეზიდენტის თანამდებობდა პირველად შემოღებულ იქნა 1991 წელს[2] და დღემდე ქვეყანას 4 პრეზიდენტი ჰყავდა. ამჟამად საქართველოს პრეზიდენტი არის გიორგი მარგველაშვილი, რომელიც თანამდებობას იკავებს 2013 წლის 17 ნოემბრიდან.

ისტორია[რედაქტირება]

საქართველო
Greater coat of arms of Georgia.svg
ეს სტატია არის ნაწილი სერიისა:
საქართველოს პოლიტიკური
მოწყობა
პრეზიდენტი : გიორგი მარგველაშვილი
აღმასრულებელი ხელისუფლება
საქართველოს მთავრობა
პრემიერ-მინისტრი : ირაკლი ღარიბაშვილი
საკანონმდებლო ხელისუფლება
საქართველოს პარლამენტი
პარლამენტის თავმჯდომარე : დავით უსუფაშვილი
პარტიები პარლამენტში:
პოლიტიკური პარტიები
სასამართლო ხელისუფლება
საკონსტიტუციო სასამართლო
საქართველოს საერთო სასამართლოები
ტერიტორიული მოწყობა
დაფა: იხ.  განხ.  რედ.

საქართველოს პრეზიდენტის თანამდებობა პირველად შემოღებულ იქნა 1991 წლის 14 აპრილს, საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს მიერ მიღებული კანონის საფუძველზე, რომლითაც დაწესდა რესპუბლიკის პრეზიდენტის თანამდებობა და შესაბამისი ცვლილებები და დამატებები შევიდა მაშინ მოქმედ კონსტიტუციაში (დაემატა სპეციალური „თავი 13¹. საქართველოს რესპუბლიკის პრეზიდენტი“, რომლითაც განისაზღვა მისი უფლებამოსილებები).[2] იმავე დღეს უზენაესმა საბჭომ რეპუბლიკის პრეზიდენტად აირჩია უზენაესი საბჭოს მაშინდელი თავმჯდომარე ზვიად გამსახურდია.[3] პრეზიდენტის არჩევნების წესს დეტალურად განსაზღვრავდა საქართველოს რესპუბლიკის კანონი „პრეზიდენტის არჩევნების შესახებ“. პირველი საპრეზიდენტო არჩევნები გაიმართა 1991 წლის 26 მაისს, რომელშიც ზვიად გამსახურდიამ გაიმარჯვა.

ქვეყანაში 1991-1992 წწ სამხედრო გადატრიალების შედეგად ხელისუფლებაში მოსულმა სამხედრო საბჭომ და დროებითმა მთავრობამ შეაჩერა გარდამავალი პერიოდის კონსტიტუციის მოქმედება.[4] 1992 წელს საქართველოს რესპუბლიკის ახლად არჩეულმა პარლამენტმა მიიღო კანონი „სახელმწიფო ხელისუფლების შესახებ“, რომლითაც დაწესდა სახელმწიფოს მეთაურის თანამდებობა. მის ფუნქციებს ასრულებდა პარლამენტის თავმჯდომარე და ირჩევდა პარლამენტი. 1995 წელს მიღებული კონსტიტუციით კვლავ დაწესდა პრეზიდენტის ინსტიტუტი, რომლის უფლებამოსილებებიც განისაზღვრა კონსტიტუციის მეოთხე თავში.

ახალი კონსტიტუციის მიღებიდან დღემდე, პრეზიდენტის უფლებამოსილებები რამდენიმეჯერ შეიცვალა. კერძოდ, კონსტიტუციის თავდაპირველი რედაქციით პრეზიდენტი იყო აღმასრულებელი ხელისუფლების მეთაური, ის წარმართავდა და ახორციელებდა სახელმწიფოს საშინაო და საგარეო პოლიტიკას, ამასთან იყო ქვეყნის უმაღლესი წარმომადგენელი საგარეო ურთიერთობებში; პრეზიდენტს ეკრძალებოდა პარალელურად სხვა თანამდებობის დაკავება. 2004 წლის საკონსტიტუციო ცვლილებებით, მთავრობის ინსტიტუტის შემოღებასთან დაკავშირებით, პრეზიდენტის უფლებამოსილება შეიზღუდა მთავრობის სასარგებლოდ, თუმცა აღმასრულებელ ხელისუფლებაში შეინარჩუნა გარკვეული ფუნქციები; დაშვებულ იქნა პარალელურად პარტიული თანამდებობის დაკავება; ამავე პერიოდში შემოღებულ იქნა პრეზიდენტის ადმინისტრაციის ინსტიტუტი. 2010 წლის საკონსტიტუციო ცვლილებებით კვლავ შეიზღუდა პრეზიდენტის უფლებამოსილება, ამჯერად მთავრობისა და პარლამენტის სასარგებლოდ; პრეზიდენტს ჩამოშორდა აღმასრულებელი ხელისუფლების პრაქტიკულად ყველა უფლებამოსილება და კვლავ აეკრძალა პარტიული თანამდებობის დაკავება; პრეზიდენტის უფლებამოსილებაში დარჩა სახელმწიფოს მეთაურის და საქართველოს სამხედრო ძალების უმაღლესი მთავარსარდლის ფუნქციები[1].

მოქმედი კონსტიტუციის თანახმად, პრეზიდენტი აირჩევა საყოველთაო, თანასწორი და პირდაპირი საარჩევნო უფლების საფუძველზე ფარული კენჭისყრით 5 წლის ვადით. ერთი და იგივე პირი პრეზიდენტად შეიძლება აირჩეს ზედიზედ მხოლოდ ორჯერ. პრეზიდენტად შეიძლება აირჩეს საარჩევნო უფლების მქონე საქართველოს მოქალაქე 35 წლის ასაკიდან, რომელსაც საქართველოში უცხოვრია 5 წელს მაინც და არჩევნების დანიშვნის დღემდე ბოლო 3 წლის განმავლობაში ცხოვრობდა საქართველოში. აღნიშნული წესი შემოღებულია 2011 წლის 1 იანვრიდან. მანამდე პრეზიდენტად შეიძლება არჩეულიყო პირი, რომელსაც საქართველოში ნაცხოვრები ქონდა 15 წელი მაინც და არჩევნების დანიშვნის დღეს ცხოვრობდა საქართველოში.

საქართველოს პრეზიდენტები[რედაქტირება]

სახელი სურათი მოღვაწეობის წლები წარმდგენი სუბიექტი თანამდებობის სახელი
1 ზვიად გამსახურდია Zviad Gamsakhurdia, Tbilisi, 1988.jpg 1991-1992 მრგვალი მაგიდა - თავისუფალი საქართველო საქართველოს პრეზიდენტი.
2 ედუარდ შევარდნაძე Eduard shevardnadze.jpg 1995-2003 საქართველოს მოქალაქეთა კავშირი საქართველოს პრეზიდენტი.
ნინო ბურჯანაძე NinoB.jpg 2003-2004 ერთიანი ნაციონალური მოძრაობა საქართველოს პრეზიდენტის მოვალეობის შემსრულებელი
3 მიხეილ სააკაშვილი Mikhail Saakashvili, Davos (cropped).jpg 2004-2007 ერთიანი ნაციონალური მოძრაობა საქართველოს პრეზიდენტი
ნინო ბურჯანაძე NinoB.jpg 2007-2008 ერთიანი ნაციონალური მოძრაობა საქართველოს პრეზიდენტის მოვალეობის შემსრულებელი
3 მიხეილ სააკაშვილი Mikhail Saakashvili, Davos (cropped).jpg 2008-2013 ერთიანი ნაციონალური მოძრაობა საქართველოს პრეზიდენტი
4 გიორგი მარგველაშვილი Giorgi Margvelashvili, President of Georgia.jpg 2013- ქართული ოცნება საქართველოს პრეზიდენტი

ფიცი[რედაქტირება]

პრეზიდენტის ინაუგურაცია საპრეზიდენტო არჩევნებიდან მესამე კვირადღეს ტარდება. პრეზიდენტი ფიცს დებს ღვთისა და ერის წინაშე:

ვიკიციტატა
„მე საქართველოს პრეზიდენტი, ღვთისა და ერის წინაშე ვაცხადებ, რომ დავიცავ საქართველოს კონსტიტუციას, ქვეყნის დამოუკიდებლობას, ერთიანობასა და განუყოფლობას, კეთილსინდისიერად აღვასრულებ პრეზიდენტის მოვალეობას, ვიზრუნებ ჩემი ქვეყნის მოქალაქეთა უსაფრთხოებისა და კეთილდღეობისათვის, ჩემი ხალხის და მამულის აღორძინებისა და ძლევამოსილებისათვის!“

რეგალიები[რედაქტირება]

პრეზიდენტის შტანდარტი, ჰერალდიკის სახელმწიფო საბჭო, 2005

საქართველოს პრეზიდენტს ამჟამად ოფიციალური რეგალიები არ გააჩნია. საქართველოს კანონმდებლობაში მხოლოდ „სახელმწიფო გერბის შესახებ“ საქართველოს ორგანული კანონი იხსენიებს საქართველოს პრეზიდენტის შტანდარტს,[5] როგორც მცირე სახელმწიფო გერბის გამოყენების ერთ-ერთ ობიექტს, თუმცა მისი ოფიციალურად დამტკიცებული ფორმა არ არსებობს. არსებობს ჰერალდიკის სახელმწიფო საბჭოს მიერ შემუშავებული რეგალიების რამდენიმე პროექტი - საქართველოს პრეზიდენტის შტანდარტი, დიდი სახელმწიფო ბეჭედი და საპრეზიდენტო გულსაკიდი მედალიონი,[6] თუმცა არც ერთი მათგანი ოფიციალურად დამტკიცებული არ არის.

ასევე, ინტერნეტ სივრცეში გავრცელებულია მიხეილ სააკაშვილის მიერ, პრეზიდენტის პოსტზე ყოფნის პერიოდში ხმარებული შტანდარტის გამოსახულება: მართკუთხა ფორმის თეთრი ფერის ქსოვილი, რომელსაც თავში დაყვება ლურჯი ვერტიკალური ზოლი, ხოლო თეთრ ნაწილზე გამოსახულია უცნობი გერბი (ფორმით წააგავს სახელმწიფო და ბაგრატიონების გერბებს).[7][8]

ადმინისტრაცია[რედაქტირება]

საქართველოს პრეზიდენტს გააჩნია საკუთარი ადმინისტრაცია, რომლის მიზანიც არის პრეზიდენტის უფლებამოსილებათა განხორციელების ხელშეწყობა. მას ხელმძღვანელობს ადმინისტრაციის უფროსი, რომელსაც თანამდებობაზე ნიშნავს და ათავისუფლებს პრეზიდენტი.[1] ადმინისტრაციას გააჩნია საკუთარი დებულება, რომლითაც განსაზღვრულია ადმინისტრაციის სტრუქტურა და საქმიანობის წესი.[9]

ადმინისტრაციის ამჟამინდელი უფროსი არის - ლაშა აბაშიძე.[10] ადმინისტრაციაში თანამდებობრივად ასევე შედიან: უფროსის პირველი მოადგილე და მოადგილეები, საქართველოს პრეზიდენტის საპარლამენტო მდივანი, საქართველოს პრეზიდენტის მრჩევლები, საქართველოს პრეზიდენტის თანაშემწეები.

ადმინისტრაციის სტრუქტურული ერთეულებია:

  1. საქართველოს პრეზიდენტის სამდივნო (სამსახური);
  2. ადმინისტრაციის უფროსის სამდივნო (სამსახური);
  3. პარლამენტთან ურთიერთობისა და კანონშემოქმედების სამსახური;
  4. იურიდიულ საკითხთა სამსახური;
  5. პრესსამსახური;
  6. პროტოკოლისა და საგარეო ურთიერთობების სამსახური;
  7. მოქალაქეობისა და შეწყალების საკითხთა სამსახური;
  8. სახელმწიფო ჯილდოების სამსახური
  9. საქმისწარმოებისა და საკადრო საკითხთა სამსახური;
  10. საფინანსო-ეკონომიკური სამსახური;
  11. კულტურული ღონისძიებების სამსახური;
  12. საზოგადოებასთან ურთიერთობის სამსახური.
  13. საორგანიზაციო სამსახური.

ადმინისტრაციის ამჟამინდელი ადგილსამყოფელი, პრეზიდენტის რეზიდენციასთან ერთად არის - ქ. თბილისი, მ. აბდუშელიშვილის ქ. №1 (საფოსტო ინდექსი 0103).

რეზიდენცია[რედაქტირება]

Searchtool-80%.png მთავარი სტატია : ავლაბრის რეზიდენცია.

საქართველოს პრეზიდენტის ოფიციალური რეზიდენცია ამჟამად არის საქართველოს პრეზიდენტის სასახლე, ცნობილი როგორც ავლაბრის რეზიდენცია. აშენდა პრეზიდენტ მიხეილ სააკაშვილის ინიციატივით, 2004-2009 წლებში. ოფიციალურად გაიხსნა 2009 წლის 12 ივლისს. სასახლის პროექტის ავტორია არქიტექტორი გიორგი ბათიაშვილი. რეზიდენციის კომპლექსი შიდა ეზოს ირგვლივ გაერთიანებულ განსხვავებული არქიტექტურის შენობათა კომპლექს წარმოადგენს. სასახლის კომპოზიცია კლასიკურია — სამ-პორტიკიანი ჰორიზონტალური შენობა, ცენტრში მინის გუმბათით სრულდება. მის სამხრეთ-აღმოსავლეთით დგას ადმინისტრაციის შენობა, რომელსაც სპეციალური გადასასვლელით უკავშირდება.

2012 წლის წლის საპარლამენტო არჩევნების შემდეგ, ახალმა მთავრობამ გადაწყვიტა საქართველოს პრეზიდენტის რეზიდენცია ათონელის 25-ში გადაეტანა, სადაც წინა ხელისუფლების გადაწყვეტილებით დაგეგმილი იყო საქართველოს პრემიერ-მინისტრის რეზიდენციის მშენებლობა.[11] სამშენებლო სამუშაოების დასრულებამდე კი, საპრეზიდენტო კაბინეტი დროებით სახელმწიფო კანცელარიის შენობაშია განთავსებული.[12]

იხილეთ აგრეთვე[რედაქტირება]

რესურსები ინტერნეტში[რედაქტირება]

სქოლიო[რედაქტირება]

  1. 1.0 1.1 1.2 საქართველოს კონსტიტუცია. ვებ საიტი - კოდექსი. წაკითხვის თარიღი: 22 ნოემბერი, 2013(2013-11-22).
  2. 2.0 2.1 საქართველოს რესპუბლიკის კანონი საქართველოს რესპუბლიკის პრეზიდენტის თანამდებობის დაწესებისა და ამასთან დაკავშირებით საქართველოს რეპუბლიკის კონსტიტუციაში ცვლილებებისა და დამატებების შეტანის შესაახებ (ქართ., რუს.). საქართველოს პარლამენტი არქივი. საქართველოს პარლამენტი (14 აპრილი, 1991(1991-04-14)). წაკითხვის თარიღი: 24 ნოემბერი, 2013(2013-11-24).
  3. საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს დადგენილება ზვიად კონსტანტინეს ძე გამსახურდიას საქართველოს რესპუბლიკის პრეზიდენტად არჩევის შესახებ (ქართ., რუს.). საქართველოს პარლამენტი არქივი. საქართველოს პარლამენტი (14 აპრილი, 1991(1991-04-14)). წაკითხვის თარიღი: 24 ნოემბერი, 2013(2013-11-24).
  4. საქართველოს რესპუბლიკის სამხედრო საბჭოს დეკლარაცია. საქართველოს პარლამენტი ძველი ვებსაიტი. საქართველოს პარლამენტი (21 თებერვალი, 1992(1992-02-21)). წაკითხვის თარიღი: 24 ნოემბერი, 2013(2013-11-24).
  5. „საქართველოს პრეზიდენტის შტანდარტ“-ი - ძიების შედეგები. დოკუმენტის საძიებო სისტემა. საქართველოს საკნონმდებლო მაცნე. წაკითხვის თარიღი: 22 ნოემბერი, 2013(2013-11-22).
  6. რეგალიები. ჰერალდიკის სახელმწიფო საბჭო. წაკითხვის თარიღი: 22 ნოემბერი, 2013(2013-11-22).
  7. Georgia: Standard of the President of the Republic (ინგლისური). Flags of the World. CRW Flags'. წაკითხვის თარიღი: 22 ნოემბერი, 2013(2013-11-22).
  8. სააკაშვილი ივანიშვილს ხვდება. ფოტოსურათი სტატიდან. სააგენტო სივილ ჯორჯია. წაკითხვის თარიღი: 22 ნოემბერი, 2013(2013-11-22).
  9. საქართველოს პრეზიდენტის ადმინისტრაციის შესახებ. საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულება №562. საქართველოს საკნონმდებლო მაცნე (30 ივნისი, 2005(2005-06-30)). წაკითხვის თარიღი: 23 ნოემბერი, 2013(2013-11-23).
  10. ადმინისტრაციის უფროსი. საქართველოს პრეზიდენტის ადმინისტრაცია. წაკითხვის თარიღი: 23 ნოემბერი, 2013(2013-11-23).
  11. Maya Metskhvarishvili. “პრემიერის ადმინისტრაციის 26-მილიონიანი შენობა აღარ აშენდება“, ნეტგაზეთი, 22 თებერვალი, 2013(2013-02-22). წაკითხვის თარიღი: 23 ნოემბერი, 2013. 
  12. ნინო კახიშვილი. “პრეზიდენტის ძველი და მომავალი რეზიდენცია“, რადიო კომერსანტი, 18 ნოემბერი, 2013(2013-11-18). წაკითხვის თარიღი: 23 ნოემბერი, 2013.