უეფა-ს ევროპის ლიგა

მასალა ვიკიპედიიდან — თავისუფალი ენციკლოპედია
გადასვლა: ნავიგაცია, ძიება
Disambig-dark.svg სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ ევროპის ლიგა.
უეფა-ს ევროპის ლიგა
UEFA Europa League.svg
კონფედერაცია უეფა (ევროპა)
დაარსდა 1971
კლუბ. რაოდენობა 48 (ჯგუფური ეტაპი)
+8 გუნდი, ჩემპიონთა ლიგის
ჯგუფური ეტაპის შემდგომ.

160 (სულ)
ღზევდება უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგა
მოქ. ჩემპიონი ესპანეთის დროშა „სევილია“ (5-ჯერ)
ყველაზე ტიტულოვანი ესპანეთის დროშა „სევილია“ (5-ჯერ)
საიტი ოფიციალური

უეფა-ს ევროპის ლიგა (ინგლ. UEFA Europa League) — ყოველწლიური საფეხბურთო ტურნირი, რომელიც ტარდება უეფა-ს მიერ ევროპული საფეხბურთო კლუბების მონაწილეობით 1971 წლიდან.[1] უეფა-ს ევროპის ლიგა ჩემპიონთა ლიგის შემდეგ რანგით ყველაზე მნიშვნელოვანი ტურნირია ევროპაში. კლუბების კვალიფიკაცია უეფა-ს ევროპის ლიგაზე დამოკიდებულია მათ შედეგებზე ეროვნული ლიგებისა და ადგილობრივი თასების შეჯიბრებებში. ტურნირის გამარჯვებული ავტომატურად გადის კვალიფიკაციას მომავალი სეზონის ჩემპიონთა ლიგის გათამაშებაში.

ტურნირი, უეფა-ს თასის სახელწოდებით, 1971 წელს დაარსდა და მან შეცვალა საქალაქთაშორისო ბაზრობათა თასი, რომელიც 1955 წლიდან თამაშდებოდა. 1999 წელს უეფა-ს თასების მფლობელთა თასი გაუქმდა და გაერთიანდა უეფა-ს თასთან. 2009 წელს ტურნირს სახელი გადაერქვა და ეწოდა უეფა-ს ევროპის ლიგა.

ტურნირის ისტორიაში, ყველაზე წარმატებული კლუბია „სევილია“, რომელმაც 5-ჯერ მოიგო ტიტული. სულ, ევროპის ლიგა 27 სხვადასხვა კლუბს აქვს მოგებული.[2] მოქმედი გამარჯვებულია „სევილია“.[3]

ისტორია[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

უეფა-ს თასმა უფრო ადრე დაარსებული საქალაქთაშორისო ბაზრობათა თასის ადგილი დაიკავა. საქალაქთაშორისო ბაზრობათა თასი 1955 წელს დაარსდა შვეიცარიელი ერნსტ ტომენის, იტალიელი ოტორინო ბარაზისა და ინგლისელი სერ სტენლი როუზის იდეით. შეჯიბრი იმ დიდი ქალაქების გუნდებს შორის იმართებოდა, სადაც იმ დროისთვის დიდი ბაზრობები ტარდებოდა და ფეხბურთის პოპულარიზაციასთან ერთად ბაზრობაზე ხალხის მიზიდვასა და ფინანსურ მოგებას ისახავდა მიზნად.[4] 1960-იანი წლების ბოლოსათვის ბაზრობათა თასი ძალიან პოპულარული გახდა და საჭირო იყო მისი ორგანიზაციულ ჩარჩოში მოქცევა. ეს მისი უეფა-მ ითავა და 1971–1972 წლებში პირველად გაიმართა ტურნირი „უეფა-ს თასის“ სახელით. გათამაშების პირველი გამარჯვებული ინგლისური „ტოტენჰემ ჰოტსპური“ გახდა, რომელმაც თანამემამულე „ვულვერჰემპტონ უონდერერსი“ ორმატჩიან დუელში დაამარცხა.[5]

ტრადიციულად, უეფა-ს თასზე ეროვნული ჩემპიონატების ვიცე-ჩემპიონები მონაწილეობდნენ, თუმცა 1999 წელს, მას შემდეგ რაც უეფა-ს თასების მფლობელთა თასი გაუქმდა, ეროვნულ სათასო პირველობების გამარჯვებული კლუბებმაც უეფა-ს თასზე დაიწყეს ასპარეზობა.[1] დაარსებიდან 2004 წლამდე ტურნირი ოლიმპიური სისტემით ტარდებოდა, 2004–2005 წლების სეზონიდან კი დაემატა ჯგუფური ეტაპიც: ფინალურ ეტაპზე გასული 40 გუნდი 8 5-გუნდიან ჯგუფებად იყოფოდა; ჯგუფების გამარჯვებული მეორე-ადგილოსანი და მესამე-ადგილოსანი კი შემდეგ ეტაპზე განაგრძობდნენ ასპარეზობას.[1]

2009–2010 წლებიდან ტურნირს სახელი გადაერქვა და ეწოდა „უეფა-ს ევროპის ლიგა“.[6] შეიცვალა ფორმატიც: ჯგუფურ ეტაპზე 48 გუნდი მონაწილეობს და 12 4-გუნდიან ჯგუფებად ნაწილდება. ჯგუფების გამარჯვებულები და მეორე-ადგილოსნები შემდეგ ეტაპზე გადიან, სადაც უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგის ჯგუფური ეტაპის მესამე-ადგილოსნები ემატებათ, და ოლიმპიური სისტემით განაგრძობენ ასპარეზობას.[1]

თასი[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

ეს უბრალო მაგრამ მომხიბლავი ნაკეთობა 65 სმ სიმაღლისაა, სიგანეში 33 სმ, ხოლო სიღრმე - 23 სმ-ია. ფინალურ მატჩში გამარჯვების შემდეგ, ეს თასი შამპანურით ივსება და დაახლოებით 15 კგ-ს იწონის. აღნიშნული ქმნილება 1972 წელს მილანელმა ოსტატმა, ბერტონიმ დაამზადა და მაშინ ეს თასი დღევანდელი 30 ათასი ევროს ეკვივალენტი დაჯდა. მართალია, უეფას თასი ჩემპიონთა თასივით არ ბრწყინავს და სახელურებიც არ აქვს, მაგრამ მაინც ელეგანტურად გამოუყურება.

უეფას თასი გარდამავალია. ტურნირის გამარჯვებული თასს ერთ წელს ინახავს, შემდეგ კი უეფა ამ გუნდს ნამდვილის ასლს, 4/5 ზომის თასს აძლევს და ორიგინალი მორიგ ფინალურ შეხვედრაზე მიაქვს, სადაც მას ახალი გამარჯვებული ჩაიბარებს. სამუდამოდ უეფას თასი მხოლოდ იმ გუნდს ჩაბარდება, რომელიც ტურნირს ზედიზედ სამჯერ მოიგებს, ან ტიტულების რაოდენობას ხუთამდე გაზრდის.

ფინალები[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

სეზონი ქვეყანა გამარჯვებული ანგარიში დამარცხებული ქვეყანა
1971–72 ინგლისის დროშა ტოტენჰემი 2–1; 1–1 ვულვერჰემპტონი ინგლისის დროშა
1972–73 ინგლისის დროშა ლივერპული 3–0; 0–2 ბორუსია მენხენგლადბახი გერმანიის დროშა
1973–74 ნიდერლანდების დროშა ფეიენოორდი 2–2; 2–0 ტოტენჰემი ინგლისის დროშა
1974–75 გერმანიის დროშა ბორუსია მენხენგლადბახი 0–0; 5–1 ტვენტე ნიდერლანდების დროშა
1975–76 ინგლისის დროშა ლივერპული 3–2; 1–1 ბრიუგე ბელგიის დროშა
1976–77 იტალიის დროშა იუვენტუსი 1–0; 1–2 ატლეტიკი ბილბაო ესპანეთის დროშა
1977–78 ნიდერლანდების დროშა პსვ 0–0; 3–0 ბასტია საფრანგეთის დროშა
1978–79 გერმანიის დროშა ბორუსია მენხენგლადბახი 1–1; 1–0 ცრვენა ზვეზდა იუგოსლავიის დროშა
1979–80 გერმანიის დროშა აინტრახტი ფრანკფურტი 2–3; 1–0 ბორუსია მენხენგლადბახი გერმანიის დროშა
1980–81 ინგლისის დროშა იფსვიჩ თაუნი 3–0; 2–4 აზ ალკმაარი ნიდერლანდების დროშა
1981–82 შვედეთის დროშა გიოტერბორგი 1–0; 3–0 ჰამბურგი გერმანიის დროშა
1982–83 ბელგიის დროშა ანდერლეხტი 1–0; 1–1 ბენფიკა პორტუგალიის დროშა
1983–84 ინგლისის დროშა ტოტენჰემი 1–1; 1–1
დ.დ; პენ.4–3
ანდერლეხტი ბელგიის დროშა
1984–85 ესპანეთის დროშა რეალ მადრიდი 3–0; 0–1 ვიდეოტონი უნგრეთის დროშა
1985–86 ესპანეთის დროშა რეალ მადრიდი 5–1; 0–2 კიოლნი გერმანიის დროშა
1986–87 შვედეთის დროშა გიოტერბორგი 1–0; 1–1 დანდი იუნაიტედი შოტლანდიის დროშა
1987–88 გერმანიის დროშა ბაიერ ლევერკუზენი 0–3; 3–0
დ.დ; პენ.3–2
ესპანიოლი ესპანეთის დროშა
1988–89 იტალიის დროშა ნაპოლი 2–1; 3–3 შტუტგარტი გერმანიის დროშა
1989–90 იტალიის დროშა იუვენტუსი 3–1; 0–0 ფიორენტინა იტალიის დროშა
1990–91 იტალიის დროშა ინტერი 2–0; 0–1 რომა იტალიის დროშა
1991–92 ნიდერლანდების დროშა აიაქსი 2–2; 0–0 ტორინო იტალიის დროშა
1992–93 იტალიის დროშა იუვენტუსი 3–1; 3–0 ბორუსია დორტმუნდი გერმანიის დროშა
1993–94 იტალიის დროშა ინტერი 1–0; 1–0 ზალცბურგი ავსტრიის დროშა
1994–95 იტალიის დროშა პარმა 1–0; 1–1 იუვენტუსი იტალიის დროშა
1995–96 გერმანიის დროშა ბაიერნი 2–0; 3–1 ბორდო საფრანგეთის დროშა
1996–97 გერმანიის დროშა შალკე 04 1–0; 0–1
დ.დ; პენ.4–1
ინტერი იტალიის დროშა
1997–98 იტალიის დროშა ინტერი 3–0 ლაციო იტალიის დროშა
1998–99 იტალიის დროშა პარმა 3–0 მარსელი საფრანგეთის დროშა
1999–00 თურქეთის დროშა გალათასარაი 0–0
დ.დ; პენ.4–1
არსენალი ინგლისის დროშა
2000–01 ინგლისის დროშა ლივერპული 5–4
დ.დ
ალავესი ესპანეთის დროშა
2001–02 ნიდერლანდების დროშა ფეიენოორდი 3–2 ბორუსია დორტმუნდი გერმანიის დროშა
2002–03 პორტუგალიის დროშა პორტუ 3–2
დ.დ
სელტიკი შოტლანდიის დროშა
2003–04 ესპანეთის დროშა ვალენსია 2–0 მარსელი საფრანგეთის დროშა
2004–05 რუსეთის დროშა ცსკა მოსკოვი 3–1 სპორტინგი ლისაბონი პორტუგალიის დროშა
2005–06 ესპანეთის დროშა სევილია 4–0 მიდლსბრო ინგლისის დროშა
2006–07 ესპანეთის დროშა სევილია 2–2
დ.დ; პენ.3–1
ესპანიოლი ესპანეთის დროშა
2007–08 რუსეთის დროშა ზენიტი 2–0 რეინჯერსი შოტლანდიის დროშა
2008–09 უკრაინის დროშა შახტარი 2–1
დ.დ
ვერდერი გერმანიის დროშა
2009–10 ესპანეთის დროშა ატლეტიკო მადრიდი 2–1
დ.დ
ფულჰემი ინგლისის დროშა
2010–11 პორტუგალიის დროშა პორტუ 1–0 ბრაგა პორტუგალიის დროშა
2011–12 ესპანეთის დროშა ატლეტიკო მადრიდი 3–0 ატლეტიკი ბილბაო ესპანეთის დროშა
2012–13 ინგლისის დროშა ჩელსი 2–1 ბენფიკა პორტუგალიის დროშა
2013–14 ესპანეთის დროშა სევილია 0–0
დ.დ; პენ.4–2
ბენფიკა პორტუგალიის დროშა
2014–15 ესპანეთის დროშა სევილია 3–2 დნიპრო უკრაინის დროშა
2015–16 ესპანეთის დროშა სევილია 3–1 ლივერპული ინგლისის დროშა

სტატისტიკა და რეკორდები[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

კლუბების მიხედვით[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

კლუბი გამარჯვებული ფინალისტი გამარჯვებული ფინალისტი
ესპანეთის დროშა სევილია 5 0 2006, 2007, 2014, 2015, 2016
იტალიის დროშა იუვენტუსი 3 1 1977, 1990, 1993 1995
იტალიის დროშა ინტერი 3 1 1991, 1994, 1998 1997
ინგლისის დროშა ლივერპული 3 1 1973, 1976, 2001 2016
გერმანიის დროშა ბორუსია მენხენგლადბახი 2 2 1975, 1979 1973, 1980
ინგლისის დროშა ტოტენჰემ ჰოტსპური 2 1 1972, 1984 1974
ნიდერლანდების დროშა ფეიენორდი 2 0 1974, 2002
შვედეთის დროშა გიოტებორგი 2 0 1982, 1987
ესპანეთის დროშა რეალ მადრიდი 2 0 1985, 1986
იტალიის დროშა პარმა 2 0 1995, 1999
პორტუგალიის დროშა პორტუ 2 0 2003, 2011
ესპანეთის დროშა ატლეტიკო მადრიდი 2 0 2010, 2012
ბელგიის დროშა ანდერლეხტი 1 1 1983 1984
ნიდერლანდების დროშა პსვ 1 0 1978
გერმანიის დროშა აინტრახტი ფრანკფურტი 1 0 1980
ინგლისის დროშა იფსვიჩი 1 0 1981
გერმანიის დროშა ბაიერ ლევერკუზენი 1 0 1988
იტალიის დროშა ნაპოლი 1 0 1989
ნიდერლანდების დროშა აიაქსი 1 0 1992
გერმანიის დროშა ბაიერნი 1 0 1996
გერმანიის დროშა შალკე 04 1 0 1997
თურქეთის დროშა გალათასარაი 1 0 2000
ესპანეთის დროშა ვალენსია 1 0 2004
რუსეთის დროშა ცსკა 1 0 2005
რუსეთის დროშა ზენიტი 1 0 2008
უკრაინის დროშა შახტარი დონეცკი 1 0 2009
ინგლისის დროშა ჩელსი 1 0 2013
პორტუგალიის დროშა ბენფიკა 0 3 1983, 2013, 2014
ესპანეთის დროშა ატლეტიკი ბილბაო 0 2 1977, 2012
ესპანეთის დროშა ესპანიოლი 0 2 1988, 2007
გერმანიის დროშა ბორუსია დორტმუნდი 0 2 1993, 2002
საფრანგეთის დროშა ოლიმპიკი მარსელი 0 2 1999, 2004
ინგლისის დროშა ვულვერჰემპტონი 0 1 1972
ნიდერლანდების დროშა ტვენტე 0 1 1975
ბელგიის დროშა ბრიუგე 0 1 1976
საფრანგეთის დროშა ბასტია 0 1 1978
იუგოსლავიის დროშა ცრვენა ზვეზდა 0 1 1979
ნიდერლანდების დროშა აზ ალკმაარი 0 1 1981
გერმანიის დროშა ჰამბურგი 0 1 1982
უნგრეთის დროშა ვიდეოტონი 0 1 1985
გერმანიის დროშა კიოლნი 0 1 1986
შოტლანდიის დროშა დანდი იუნაიტედი 0 1 1987
გერმანიის დროშა შტუტგარტი 0 1 1989
იტალიის დროშა ფიორენტინა 0 1 1990
იტალიის დროშა რომა 0 1 1991
იტალიის დროშა ტორინო 0 1 1992
ავსტრიის დროშა ზალცბურგი 0 1 1994
საფრანგეთის დროშა ბორდო 0 1 1996
იტალიის დროშა ლაციო 0 1 1998
ინგლისის დროშა არსენალი 0 1 2000
ესპანეთის დროშა ალავესი 0 1 2001
შოტლანდიის დროშა სელტიკი 0 1 2003
პორტუგალიის დროშა სპორტინგი ლისაბონი 0 1 2005
ინგლისის დროშა მიდლსბრო 0 1 2006
შოტლანდიის დროშა რეინჯერსი 0 1 2008
გერმანიის დროშა ვერდერი 0 1 2009
ინგლისის დროშა ფულჰემი 0 1 2010
პორტუგალიის დროშა ბრაგა 0 1 2011
უკრაინის დროშა დნიპრო 0 1 2015

ქვეყნების მიხედვით[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

ქვეყნების მიხედვით ყველაზე მეტი გამარჯვებული ესპანეთს ჰყავს. ესპანურმა გუნდებმა 10-ჯერ მოახერხეს უეფას თასისა და ევროპის ლიგის აღება და 5-ჯერ ფინალში გასულები დამარცხდნენ. სულ 11 ქვეყნის წარმომადგენლებმა მოახერხეს თასის მოპოვება.

ქვეყანა გამარჯვებული ფინალისტი
ესპანეთის დროშა ესპანეთი 10 5
იტალიის დროშა იტალია 9 6
ინგლისის დროშა ინგლისი 7 6
გერმანიის დროშა გერმანია 6 8
ნიდერლანდების დროშა ნიდერლანდები 4 2
პორტუგალიის დროშა პორტუგალია 2 5
შვედეთის დროშა შვედეთი 2 0
რუსეთის დროშა რუსეთი 2 0
ბელგიის დროშა ბელგია 1 2
უკრაინის დროშა უკრაინა 1 1
თურქეთის დროშა თურქეთი 1 0
საფრანგეთის დროშა საფრანგეთი 0 4
შოტლანდიის დროშა შოტლანდია 0 3
ავსტრიის დროშა ავსტრია 0 1
იუგოსლავიის დროშა იუგოსლავია 0 1
უნგრეთის დროშა უნგრეთი 0 1

უეფა-ს ევროპის ლიგის ბომბარდირები[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

განახლდა: 12 მარტი, 2017[7]
ადგილი მოთამაშე გოლი
1 შვედეთის დროშა ჰენრიკ ლარსონი 40
2 ნიდერლანდების დროშა კლას-იან ჰუნტელარი 34
3 კოლუმბიის დროშა რადამელ ფალკაო 31
4 გერმანიის დროშა დიტერ მიულერი 29
5 საქართველოს დროშა შოთა არველაძე 27
6 ხორვატიის დროშა მლადენ პეტრიჩი 25
7 იტალიის დროშა ალესანდრო ალტობელი 25
8 პერუს დროშა კლაუდიო პისარო 24
9 პარაგვაის დროშა ოსკარ კარდოზო 23
10 გერმანიის დროშა იუპ ჰაინკესი 23

მუქი შრიფტით მოცემულია მოქმედი ფეხბურთელები.

იხილეთ აგრეთვე[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

რესურსები ინტერნეტში[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

სქოლიო[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

  1. 1.0 1.1 1.2 1.3 უეფა-ს ევროპის ლიგის ისტორია. უეფა-ს საიტი.
  2. UEFA Cup. RSSSF.
  3. 2015/16: Sevilla make it three in a row. უეფა-ს ოფიციალური საიტი.
  4. ჟურნალი ”ფეხბურთი”. #19(325), 2005 წელი. გვ.14;
  5. UEFA Cup 1971-72. rsssf.
  6. Uefa Cup given new name in revamp. BBC Sport. 26 სექტემბერი, 2008.
  7. "UEFA Europa League: Facts & Figures". UEFA.com


Soccer.png  პორტალი ფეხბურთი — დაათვალიერეთ ვიკიპედიის სხვა სტატიები ფეხბურთზე.