სელტიკი (საფეხბურთო კლუბი)

მასალა ვიკიპედიიდან — თავისუფალი ენციკლოპედია
გადასვლა: ნავიგაცია, ძიება
Celtic F.C.
Celtic FC.svg
სრული სახელი Celtic Football Club
მეტსახელი The Bhoys
დაარსდა 1888
სტადიონი სელტიკ პარკი
გლაზგო, შოტლანდია
(ტევადობა: 60.837 მაყურებელი)
პრეზიდენტი შოტლანდიის დროშა იან ბანქიერი
მწვრთნელი ჩრდილოეთ ირლანდიის დროშა ბრენდან როჯერსი
ლიგა შოტლანდიის პრემიერ ლიგა
2016-17 პირველი ადგილი
ძირითადი ფორმა
რეზერვის ფორმა
მესამე ფორმა

სელტიკი (ინგლ. Celtic Football Club) — საფეხბურთო კლუბი, რომელიც თამაშობს „სელტიკ პარკის“ სტადიონზე, პარკჰედში — შოტლანდიის ქალაქ გლაზგოს აღმოსავლეთ ნაწილში. „სელტიკი“ ბრიტანეთისა და ევროპის ერთ-ერთი ყველაზე განთქმული და წარმატებული კლუბია, და უამრავ ეროვნულ ტიტულთან ერთად მოგებული აქვს ევროპის ჩემპიონთა თასი 1967 წელს.

„სელტიკი“ ირლანდიელი იმიგრანტების მიერ დაარსებული კლუბია, და აქედან გამომდინარე დიდი პოპულარობით სარგებლობს არა მხოლოდ დიდ ბრიტანეთსა და ირლანდიაში, არამედ ირლანდიური წარმოშობის ხალხთა შორის მთელ მსოფლიოში, განსაკუთრებით კი აშშ-ში, კანადასა და ავსტრალიაში, სადაც მას ბევრი ორგანიზირებული გულშემატკივართა კლუბი ჰყავს.

„სელტიკისა“ და დასავლეთ გლაზგოს გუნდის „რეინჯერსის“ ერთმანეთთან დაპირისპირება — ე.წ. „ოლდ ფერმი“ (Old Firm) — მსოფლიო ფეხბურთის ერთ-ერთი ყველაზე განთქმული და დაძაბული დერბი არის.

ისტორია[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

ადრეული წლები[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

ძმა უოლფრიდის ძეგლი ბალიმოტში (ირლანდია)

კლუბი დაარსდა 1888 წელს ირლანდიელ იმიგრანტთა ჯქუფის მიერ, რომელსაც სათავეში კათოლიკური სასულიერო პირი, "ძმა უოლფრიდი" (Brother Walfrid) ედგა. მათ სახელად "სელტიკი" შეარჩიეს, რაც კლუბის ორმაგ , შოტლანდიურ და ირლანდიურ იდენტიტეტზე, კონკრეტულად კი ამ ორ ხალხთა საერთო კელტურ წარმოშობაზე მიუთითებს. კლუბს თავდაპირველად საქველმოქმედო ფუნქცია ჰქონდა. თამაშებზე შეგროვილი ფულით სელტიკი აღმოსავლეთ გლაზგოს გაღატაკებულ მოსახლეობას, რომლის უმრავლესობას ირლანდიელი იმიგრანტები წარმოადგენდნენ, ეხმარებოდა.[1]

გუნდს, რომელსაც თავიდანვე ჩინებული ფეხბურთელები გააჩნდა, მალე უფრო სერიოზული სპორტული მიზნები ჰქონდა, და 1893 წელს მან თავისი პირველი ეროვნული ჩემპიონობა მოიპოვა. მეოცე საუკუნის დასაწყისში კი სელტიკს შოტლანდიაში თანატოლი არ ჰყავდა, მან 1905-1919 წლებში კიდევ თერთმეტჯერ გაიმარჯვა შოტლადიის ჩემპიონატში, და აგრეთვე ექვსჯერ მოიპოვა ეროვნული თასი. 1922-1937 წლებში გუნდში თამაშობდა ბრიტანეთის საფეხბურთო ისტორიის ყველაზე გამორჩეული ბომბარდირი, ჯიმი მაკგრორი (Jimmy McGrory). ეროვნული ლიგის 408 თამაშში მას საოცარი 410 გოლი აქვს გატანილი, სულ მთლიანად ოფიციალურ თამაშებში კი - 550. ორივე ეს მონაცემი არა მხოლოდ შოტლანდიის, არამედ მთელი ბრიტანეთის რეკორდს წარმოადგენს.[1] მაკგრორი შემდეგ ოცი წლის განმავლობაში გუნდს წვრთნიდა, მაგრამ ეს პერიოდი (1945-1965) კლუბის ისტორიაში ყველაზე წარუმატებელი გამოდგა, და მან მხოლოდ ერთხელ, 1954 წელს, იმარჯვა ეროვნულ პირველობაზე. ამის მიუხედავად, 1957 წელს მაკგრორის გუნდმა ისტორიულ წარმატებას მიაღწია, როდესაც მან ლიგის თასის ფინალში "რეინჯერსი" 7-1 გაანადგურა, რაც აგრეთვე ბრიტანეთის ეროვნული თასების ფინალების რეკორდს წარმოადგენს.[2]

სელტიკი უეფა-ს ევროთასების დაარსებამდეც ხშირად გამოდიოდა საერთაშორისო ასპარეზზე, და მას რამდენიმე პრესტიჟული ტურნირი, როგორც 1914 წლის "ბუდაპეშტის თასი",[3] 1938 წლის "იმპერიის თასი",[4] და 1953 წლის "დაგვირგვინების თასი" აქვს მოგებული, სადაც მან ინგლისის წამყვან გუნდებს სძლია.[5] ევროპის კონტინენტზე კი სელტიკმა უფრო გვიან, სწორედ ევროთასების მეშვეობით მოიპოვა თავისი დიდი სახელი.

"ოქროს ხანა"[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

"ლისაბონის ლომები". მწვრთნელი ჯონ "ჯოკ" სტინი.

სელტიკის ოქროს ხანა უპირველეს ყოვლისა ერთ ადამიანს უკავშირდება - ჯონ "ჯოკ" სტინს (Jock Stein). მან უკვე 1951 წელს თავისი "რეინჯერსის" ქომაგთა ოჯახის რისხვა გამოიწვია, როდესაც სელტიკის მოთამაშე, მოგვიანებით კი კაპიტანი გახდა. 1965 წელს კი სტინმა მწვრთნელის თანამდებობა დაიკავა და მალევე უდიდეს წარმატებებს მიაღწია. 1965-1974 წლებში სელტიკმა ზედიზედ 9 ეროვნული ჩემპიონატი მოიგო, 7 ეროვნული თასი, და 6 ლიგის თასი. 1967 წელს კი გუნდმა ყველა ეროვნულ პრიზთან ერთად მსოფლიო ფეხბურთის ყველაზე პრესტიჟული ტურნირიც, უეფა-ს ჩემპიონთა თასი მოიგო, როდესაც ქალაქ ლისაბონში უდიდესი სენსაცია მოახდინა, და მილანის "ინტერი" 2:1 დაამარცხა. სელტიკი პირველი ბრიტანული კლუბია, რომელმაც ამ ტურნირში იმარჯვა, და ყველა ის ფეხბურთელი, ვინც ფინალში ითამაშა, "სელტიკ პარკის" მიმდებარე რაიონში იყო დაბადებული. სელტიკის გულშემატკივრები მათ "ლისაბონის ლომებს" (Lisbon Lions) უწოდებენ.[2] 1970 წელს სელტიკი კვლავ გავიდა ჩემპიონთა თასის ფინალში. ნახევარფინალურ შეხვედრას ინგლისის ჩემპიონ "ლიდს იუნაიტედის" წინააღმდეგ "ჰამფდენ პარკის" ეროვნულ სტადიონზე გლაზგოში 133,961 მაყურებელი დაესწრო, რაც ევროთასების რეკორდია. სელტიკმა ლიდსი როგორც სახლში, ასევე სტუმრად დაამარცხა, და მილანის "სან სიროზე" როტერდამის "ფეიენოორდს" შეხვდა, მაგრამ ამჯერად, ფავორიტის როლში, მოულოდნელად 1:2 დამარცხდა დამატებით დროში.[2] გუნდის რიგებს ამ წლებში განსაკუთრებით ჯიმი ჯონსტონი (Jimmy Johnstone) ამშვენებდა თავისი თამაშით, რომელიც 2002 წელს კლუბის ისტორიის საუკეთესო მოთამაშედ დასახელდა. გუნდის კაპიტანი კი ბილი მაკნილი (Billy McNeill) იყო, რომელმაც სელტიკის შემადგენლობაში 18 წელი და 790 თამაში ითამაშა, რაც კლუბის რეკორდია.

ბოლო წლები[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

თანამედროვე "სელტიკ პარკი" ჩემპიონთა ლიგის თამაშის დროს

სწორედ ბილი მაკნილმა აიღო სტინის წასვლის შემდეგ 1978 წელს გუნდის მწვრთნელობა თავის ხელში, და სამჯერ მოიგო ეროვნული ჩემპიონატი, სანამ ალექს ფერგიუსონის "აბერდინი" გახდებოდა შოტლანდიის ფეხბურთის წამყვანი ძალა. 1986 წელს სელტიკმა ბოლო ტურში მეტად დრამატულად მოიპოვა ჩემპიონობა 2 ბურთის სხვაობით, და თავის ასწლიან საიუბილეო 1988 წელშიც მაკნილის მეთაურობით ეროვნული ჩემპიონატისა და თასის "დუბლი" მოიპოვა. ამის შემდეგ, კლუბს მოედანზეც, და მოედნის გაღმაც, უდიდესი პრობლემები ჰქონდა. ჯოკ სტინის მიღწევა - ზედიზედ ცხრაჯერ მოგებული ჩემპიონობა - "რეინჯერსმა" გაიმეორა, და კლუბის ეს რეკორდი მხოლოდ ჰოლანდიელმა მწვრთნელმა ვიმ იანსენმა (Wim Jansen) "გადაარჩინა", როდესაც მან 1998 წელს სელტიკი კვლავ ეროვნული ჩემპიონი გახადა. 4 წლით ადრე, კანადელმა ბიზნესმენმა ფერგიუს მაკკანმა (Fergus McCann) კლუბი სრული ფინანსური გაბანკროტებისგან იხსნა. მაკკანმა აგრეთვე "სელტიკ პარკი" ბრიტანეთის ყველაზე დიდ თანამედროვე სტადიონად აქცია (ეს "ტიტული" მან კარდიფის "მილენიუმ სტედიუმის" 1999 წელს აშენებამდე შეინარჩუნა), მაგრამ მოედანზე "რეინჯერსის" დომინირება მაკკანმა დიდი ხნით ვერ შეაჩერა. ეს მხოლოდ ახალი საუკუნის დასაწყისში, ირლანდიელი მწვრთნელის, მარტინ ო'ნილის (Martin O'Neill) მოსვლის შემდეგ მოხდა.

ო'ნილის ხელმძღვანელობით, და შვედი თავდამსხმელის, ჰენრიკ ლარსონის (Henrik Larsson) ბრწყინვალე თამაშის მეშვეობით, სელტიკმა სამჯერ მოიპოვა ჩემპიონობა, ორჯერ კი იგი სეზონის ბოლო ტურში დათმო. ევროპის გრანდებთან მოპოვებული ბევრი შესანიშნავი გამარჯვების მიუხედავად, კლუბი ჩემპიონთა ლიგის ჯგუფურ სტადიას ვერ გასცდა, სამაგიეროდ კი 2003 წელს უეფა-ს თასის ფინალში გავიდა. ესპანეთის ქალაქ სევილიაში გუნდს 80 000 გულშემატკივარი გაჰყვა, მათი უმრავლესობა ბილეთის გარეშე. იქ სელტიკი დამატებით დროში ჟოზე მოურინიოს "პორტუსთან" 2:3 დამარცხდა, მათ ქომაგებს კი სამაგალითო მოქცევის შედეგად ფიფა-ს "ფეირ პლეი" (Fair Play) პრიზი მიენიჭათ.[6] ჩემპიონთა ლიგის მეორე სტადიაზე სელტიკმა უკვე გორდონ სტრახანის (Gordon Strachan) მეთვალყურეობის ქვეშ მოახერხა გასვლა, 2007 და 2008 წელს. სტრახანმა აგრეთვე სამჯერ ზედიზედ მოიპოვა ეროვნული ჩემპიონობა - იგი ამჟამად კლუბის ბოლო მწვრთნელია, ვინც ამას მიაღწია. 2010 წლის მარტში გუნდი ყოფილმა კაპიტანმა, ირლანდიელმა ნილ ლენონმა (Neil Lennon) ჩაიბარა. მისი ხელმძღვანელობით, სელტიკმა 2012 წელს, ოთხწლიანი პაუზის შემდეგ, ჩემპიონობა მოიპოვა და შემდგომ ჩემპიონთა ლიგის ჯგუფურ ეტაპზეც გავიდა. ამავე დროს, რეინჯერსის გაბანკროტების შედეგად, სელტიკს მთავარი კონკურენტი მოაკლდა ჩემპიონატში, და მან შემდეგი ორი წლის გათამაშებაც იოლად მოიგო. ნილ ლენონმა კლუბი 2013-14 წლის სეზონის ბოლოს დატოვა, და გუნდს სათავეში ჩაუდგა ნორვეგიელი სპეციალისტი რონი დაილა. სელტიკის ტიტულების სიას კიდევ ორი ჩემპიონობა დაემატა, თუმცა, საერთაშორისო ასპარეზზე გუნდის წარუმატებლობამ კლუბის ხელმძღვანელობა ცვლილებების განხორციელებისკენ აიძულა. ახალ მთავარ მწვრთნელად დაინიშნა "ლივერპულის" ყოფილი თავკაცი ბრენდან როჯერსი. მის პირველი სეზონში გუნდმა შოტლანდიის ყველა ტურნირი დაუმარცხებლად დაასრულა და სამივე მთავარი ტიტული მოიპოვა.

გლაზგოს დერბი[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

Oldfirm.jpg

"სელტიკისა" და "რეინჯერსის" დაპირისპირება ერთ-ერთი ყველაზე ძველი და ხშირად ნათამაშები დერბი არის. მისი განსაკუთრებული დაძაბულობა კი პოლიტიკური, რელიგიური და სოციალური ვითარებებით არის გამოწვეული. სელტიკი ირლანდიელი კათოლიკეების მიერ დაარსებული გუნდია, და მის გულშემატკივართა უმრავლესობა ისტორიულად სწორედ ამ ჯგუფს მიეკუთვნებოდა. რეინჯერსის იდენტიტეტი ადგილობრივ პროტესტანტულ საზოგადოებაში იყო დამყარებული. ამ ორ ჯგუფთა ცუდი დამოკიდებულებები ერთმანეთს შორის შოტლანდიასა და ირლანდიაში ფეხბურთის მოედანზეც ირეკლებოდა, სწორედ გლაზგოს დერბის სახით. რეინჯერსი დიდი ხანი საერთოდ არ ათამაშებდა კათოლიკეებს თავის კლუბში. ამავე დროს, პროტესტანტები ყოველთვის თამაშობდნენ სელტიკის რიგებში, და როგორც ლეგენდარული მწვრთნელი ჯოკ სტინი, ასევე ბევრი გამორჩეული მოთამაშე (კენი დალგლიში, დანიელ მაკგრეინი, "ლისაბონის ლომებთა" ნაწილი, და სხ.) ამ ჯგუფს მიეკუთვნებოდა. მეოცე საუკუნის მიწურულს ორივე კლუბი უფრო აქტიურად შეეცადა, სტადიონზე სექტანტობა მოესპო, და დღეისთვის მდგომარეობა ბევრად გაუმჯობესდა. რეინჯერსის 2012 წლის ივნისში გაბანკროტებისა და პრემიერ ლიგიდან გამოთიშვის შედეგად, ეს დერბი ორი წლის განმავლობაში არ შემდგარა.

ტიტულები[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

Celtic FC trophy case.JPG

შემადგენლობა[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

ნომერი მოთამაშე ეროვნება გუნდში მოვიდა ბოლო კლუბი
მეკარეები
1 კრეიგ გორდონი შოტლანდიის დროშა 2014 სანდერლენდი
24 დორუს დე ვრისი ნიდერლანდების დროშა 2016 ნოტინგემ ფორესტი
65 კონორ ჰაზარდი ჩრდილოეთ ირლანდიის დროშა 2016
მცველები
5 იოზო შიმუნოვიჩი ხორვატიის დროშა 2015 დინამო ზაგრები
12 კრისტიან გამბოა კოსტა-რიკას დროშა 2016 ვესტ ბრომვიჩ ალბიონი
20 დედრიკ ბოიატა ბელგიის დროშა 2015 მანჩესტერ სიტი
23 მიკაელ ლუსტიგი შვედეთის დროშა 2012 რუსენბორგი
28 ერიკ სვიატჩენკო დანიის დროშა 2016 მიდიულანდი
35 კრისტოფერ აიერი ნორვეგიის დროშა 2016 სტარტი (კრისტიანსანდი)
56 ენტონი როლსტონი შოტლანდიის დროშა 2015
63 კირან ტირნი შოტლანდიის დროშა 2014
ნახევარმცველები
6 ნირ ბიტონი ისრაელის დროშა 2013 აშდოდი
8 სკოტ ბრაუნი შოტლანდიის დროშა 2007 ჰიბერნიანი
7 პატრიკ რობერტსი ინგლისის დროშა 2013 მანჩესტერ სიტი
11 სკოტ სინქლერი ინგლისის დროშა 2011 ასტონ ვილა
18 ტომ როგიჩი ავსტრალიის დროშა 2013 სენთრალ ქოუსთ მარინერსი
15 ჯონი ჰეისი ირლანდიის დროშა 2014 აბერდინი
14 სტიუარტ არმსტრონგი შოტლანდიის დროშა 2014 დანდი იუნაიტედი
21 ოლივიე ნჩამი საფრანგეთის დროშა 2012 მანჩესტერ სიტი
26 კუნდაი ბენიუ ზიმბაბვეს დროშა 2014 იფსუიჩი
88 ებუე კუასი კოტ-დ’ივუარის დროშა 2010 კრასნოდარი
42 კალუმ მაკგრეგორი შოტლანდიის დროშა 2013
49 ჯეიმზ ფორესტი შოტლანდიის დროშა 2009
53 ლიამ ჰენდერსონი შოტლანდიის დროშა 2013
თავდამსხმელები
9 ლი გრიფითსი შოტლანდიის დროშა 2014 ჰიბერნიანი
10 მუსა დემბელე საფრანგეთის დროშა 2016 ფულემი
22 ოდსონ ედუარდი საფრანგეთის დროშა 2017 პარი სენ-ჟერმენი

მწვრთნელები[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

„საუკეთესო შემადგენლობა“. მწვრთნელი ჯონ „ჯოკ“ სტინი.

რესურსები ინტერნეტში[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

სქოლიო[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]