მირვან I

მასალა ვიკიპედიიდან — თავისუფალი ენციკლოპედია
Jump to navigation Jump to search
მირვან I
იბერიის მეფე
მმართ. წლები: ძვ. წ. 159ძვ. წ. 109[1]
ძვ. წ. 162ძვ. წ. 112[2][3]
ძვ. წ. 162ძვ. წ. 144[4]
ძვ. წ. 162ძვ. წ. 120[5][6]
~ძვ. წ. 219ძვ. წ. 66[7]
ძვ. წ. 159ძვ. წ. 109[8]
წინამორბედი: საურმაგი
მემკვიდრე: ფარნაჯომი
შვილები: ფარნაჯომი
დინასტია: ნებროთიანი

მირვან I [9][10][11][12][13][14][15][16][17]/ მირვან (მირეან) I[18] (ლათ. Meribanes I) — იბერიის მესამე[19][20][21] მეფე, ხოლო მოქცევაჲ ქართლისაჲს მიხედვით იბერიის მეოთხე მეფე ძვ. წ. II საუკუნეში. საურმაგ I-ის შვილობილი (ცოლის დეიდაშვილის შვილი).

მეფობა[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

3. მეფე მირვანი. იმეფა 50 წელი

ვიკიციტატა
„დაჯდა მის ნაცვლად მირვანი, მისი სიძე და შვილობილი. მცირე დროის შემდგომ ძურძუკებმა დაივიწყეს ფარნაოზის სიყვარული, გადმოვიდნენ და აიკლეს კახეთი და ბაზალეთი და გაბრუნდნენ ნადავლით. მაშინ შეკრიბა მირვანმა ლაშქარი, მივიდა და დაესხა ძურძუკეთს, რადგანაც იყო გმირი და გოლიათი, რომელსაც ვერ კვეთდა ძურძუკთა მახვილი, როგორც მყარ კლდეს; მან სძლია, ამოწყვიტა და დაატყვევა ძურძუკები და გამარჯვებული დაბრუნდა მცხეთაში. შემდგომ მოეთათბირა სომეხთა მეფე არშაკს და მის ვაჟს, ასევე არშაკს მისცა თავისი ასული. ხოლო იყო მირვანი ნებროთის შთამომავალი, უხვი და კეთილი; და ქართველებმაც შეიყვარეს იგი მისი სიკეთისათვის და სიკეთითვე მეფობდა. მოკვდა დასაბამიდან 3856, ხოლო ქართულით 192 წელს.“

მეფობის წლები[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

თეიმურაზ ბატონიშვილი
ვიკიციტატა
„მიიღო მეფობა სრულიად ივერიისა სამეფოსა მფლობელმან მირვან წელთა დასაბამითგან ბერძნულითა რიცხჳთა 5346. ქართულსა ქვარონიკონსა მეათერთმეტისა მოქცევისასა 122. უწინარეს ქრისტეს შობისა 162 წლითა... ...ხოლო იმეფა ამან წელნი 18 და გარდაიცვალა წელსა დასაბამითგან სოფლისათ 5364.“

მეცნიერთა მოსაზრებანი[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

სერგი გორგაძე
ვახუშტი ბატონიშვილი
ვიკიციტატა
„მეფე მირვან (162-112 ქრ. წინ)... ...შემდგომად მოკვდა დასაბამითგან 3837, ქართულსა 172.“
კირილ თუმანოვი
ვიკიციტატა
„Meribanes/Mirvan I (159-109 B.C.). L 27-8; RL I 49. — Iranian (possibly an Orontid or a Mihranid) son-in-law and adopted son of Sauroinaces I and cousin of his wife. Duke of Samshvilde before ascending the throne. He is traditionally assigned a reign of 50 years. During it, ‘the kingship of Anliochus passed away in Babylon’ (L 28: miic'uala antiok'isa mep'oba babilons), which evidently refers to the capture of Mesopotamia from the Scleucids by the Arsacids in 141. Here again (supra: Pharnabazus I), the royal name of Antiochus stands for the Seleucid dynasty. In the same way the contemporary King of Armenia is named (L 28) Artaxias (Arshak), whereas it seems that the reference is merely to an Arlaxiad king. Artaxias I of Armenia reigned from 188 to c. 161, his son Artavasdes I from с. 161 to post 123. Meribanes I married his daughter to Artaxias (Arshak), son of the King of Armenia, who was most likely Artavasdes I[24].“

ისტორია[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

იბერიის მეფე მირიან I-ის მეფობის დროს, დურძუკებმა, მატიანეს ცნობით „დაივიწყეს სიყვარული ფარნავაზისი“ და გადმოლახეს კავკასია და ააწიოკეს აღმოსავლეთი პროვინცია — კახეთ-ჰერეთი და ტყვეებითა და ნადავლით გაბრუნდნენ უკან. განრისხებულმა მირიანმა შეკრიბა ლაშქარი და მტერს დაედევნა. მეფე მირიანი შედის დურძუკეთში და ამარცხებს მათ, ხოლო შემდგომში ჩრდილოკავკასიელთა თარეშის აღსაკვეთად ქვითკირისაგან ააშენა დარუბანდის ციხე კასპიის ზღვის პირას. გამარჯვებული მეფე დაბრუნდა მცხეთაში.

მის დროს სომხეთში ახალი სამეფო დინასტიას სათავე დაუდო არტაშეს I-მა[25]. მირიან მეფემ დასამოყვრებლად თავისი ასული მისცა მეფე არტაშეს I-ის ძეს ცოლად, ხოლო მცხეთის ტახტზე მისი სიკვდილის შემდეგ მისი ძე ფარნაჯომი ავიდა.

ისტორიული წყაროები[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

მოქცევაჲ ქართლისაჲ[26]
ვიკიციტატა
„და მისა შემდგომად მეფობდა მირვან. და აღმართნა დანინა გზასა ზედა წინარე და აღაშენა არმაზი.“
მეფეთა ცხოვრება[27]
ვიკიციტატა
„მეფობდა საურმაგ ბედნიერად მრავალთა წელთა, და მოკუდა საურმაგ. და მეფე იქმნა მის წილ შვილი მისი მირვან.

ესე მირვან იყო ტანითა სრული, შუენიერი, ძლიერი, მჴნე და ქველი. ამისსა მეფობასა დურძუკთა დაივიწყეს სიყუარული ფარნავაზისი და საურმაგისი, და გარდამოვიდეს დურძუკეთს მყოფნი და გაერთნეს თანა ჭართალეთსა მსხდომნი კავკასიანნი, მოტყუენნეს კახეთი და ბაზალეთი. მაშინ მირვან მეფემან მოუწოდა ყოველთა ერისთავთა ქართლისათა, და შემოკრიბნა ყოველნი სპანი — მჴედარნი და ქუეითნი. და ყოველნი კავკასიანნი იყვნეს სარწმუნოდ მორჩილებასა მირვანისსა, რომელნი გარდამოვლინებულ იყვნეს საურმაგ.

მეფისა, თჳნიერ ჭართალთასა. შემოკრიბნა ესე ყოველნი და წარემართა დურძუკეთს, შეკრბეს დურძუკნი და დაუდგეს სიმაგრეთა ზედა გარდასავალთა გზასა მას. მაშინ მირვან გარდაჴდა ცხენისაგან, მივიდა ქუეითთა თანა თჳსთა და წარუძღუა წინა, ქუეითთა ზურგით შემოადგინნა მჴედარნი და მივიდა კართა მათ შინა, ვითარცა ჯიქი სიფიცხლითა, ვითარცა ვეფხი სიმჴნითა და ვითარცა ლომი ზახილითა.

იქმნა მათ შორის ბრძოლაჲ ძლიერი, ხოლო მირვანს ვერ ჰკუეთდა მახჳლი დურძუკთაჲ, ვითარცა კლდესა სიპსა, და დადგა უძრავად, ვითარცა კოშკი მტკიცე. და გაგრძელდა მათ შორის ბრძოლაჲ და მოსწყდა ორგნითვე ურიცხჳ. ხოლო იძლივნეს დურძუკნი და ივლტოდეს, მიუდგეს უკუანა ქართველნი, მოსრნეს და ტყუე ქმნეს.

და შევიდა მირვან დურძუკეთს, და მოაოჴრა დურძუკეთი და ჭართალი. და შეაბნა კარნი ქვითკირითა, და უწოდა სახელად დარუბალ.

და დაჯდა მირვან მცხეთას, და მეფობდა ნებიერად და უშიშად, იყო კაცი უხუად მიმნიჭებელი კეთილისაჲ. შეიყუარეს იგი ყოველთა მკჳდრთა ქართლისათა და ჰმსახურებდა იგი მეფესა ასურასტანელთასა.

ამის ზე მიიცვალა ანტიოქის მეფობაჲ ბაბილონს, და მას ჟამსა შინა მეფე იქმნა სომხითს, რომელსა ერქუა არშაკ. და ემზახა მირვან არშაკს, და მისცა ასული თჳსი ძესა არშაკისსა, არშაკს.

და მოკუდა მირვან და მეფე იქმნა მის წილ ძე მისი, ფარნაჯომ.“
ივერიის ისტორია (თეიმურაზ ბატონიშვილი)[28]
ვიკიციტატა
„დასჯდა მირვან პირველი სიმამრისა თჳსისა საურმაგ მეფისა შემდგომად და იყო ესე ნათესავისაგან ნებროთისა და დაიპყრა ყოველნი საზღვარნი ივერიისანი; ხოლო ესე იყო მეფე ძლიერი, გმირი და გოლიათი, უხვი, მოწყალე და კეთილის-მოყვარე და მეფობდა კეთილად, და აქვნდა მას მშვიდობაჲ ანტიოხოს დიდსა თანა და სირიელთა.

ხოლო ვინაითგან მეფემან საურმაგ ჰყო მემკვიდრეს თჳსად მირვან და არა ძეთაგანთა შთამომავლობისთა ქუჯისთა, ვინაჲდგან ძის ძეცა ქუჯისა სიძევე იყო საურმაგისა ძისა ფარნავაზისა, ამისთვის იქმნა ამბოხი კავკასიასა შინა ნათესავთაგან ქუჯისთა და შეკრიბეს მათ კავკასიელნი ძურძუკნი და კერძოთაგან კოლხიდიისათა, რომელ არს მეგრელია და მხედრობითა მრავლითა წარმოვიდეს წინააღმდეგ მირვანისა და მოსტყვივნნეს სოფლნი არაგვისა ბაზალეთი, და რომელნიმე სოფელნი კახეთისა სანაპიროსანი; არამედ წარემართა მათ ზედა მეფე მირვან მხედრობითა და სძლო მათ და შეუხდა ძურძუკეთს და დაიმორჩილნა იგინი და დასაჯნა მიზეზნი შფოთისანი და მოიქცა მცხეთად და განაგებდა სამეფოსა თჳსსა კეთილ წესიერად და უწინარეს ამისსა მისცა ასული თჳსი ძესა პართთა მეფისა არშაკს. უყვარდათ მირვან მეფე ყოველთა ქართველთა და მეფობდა კეთილად; ხოლო იმეფა ამან წელნი 18 და გარდაიცვალა წელსა დასაბამითგან სოფლისათ 5364.

(ვახტანგისა მოთხრობით). „მირვან მეფემან მოუწოდა სამეფოსა თჳსისა ერისთავთა და შემოკრიბნა ყოველნი კავკასიელნი და სპარსნი ცხენოსანნი და ქვეითნი, რომელნიცა ყვნეს თჳსთანა მეშველად, და მიუხდა ჭართალთა, შეკრბეს დურძუკნი, დაუდგეს სიმაგრეთა ზედა გარდასავალთა გზათა; მაშინ მირვან გარდახდა ცხენისაგან მივიდა ქვევითთა თანა თჳსთა, წარუძღვა წინა; ხოლო ზურგით შემოადგინნა მხედარნი თჳსნი დამოვიდა კართა მათ შინა სიმაგრისა მტერთასა უშიშრად, ვითარცა ჯიქი სიფიცხითა, ვითარცა ვეფხი სიფიცხითა, ვითარცა ლომი ზახილითა. იქმნა მათ შორის ბრძოლა ძლიერი; ხოლო მირვანს ვერა ჰკვეთდა მახვილი დურზუკთა, ვითარცა კლდესა სიპსა და დადგა უძრავად, ვითარცა კოშკი მტკიცე და განგრძელდა მათ შორის ბრძოლა და მოსწყდა ორგნითვე ურიცხვი. ხოლო იძლივნეს დურძუკნი და ივლტოდეს. მიუდგეს ზედა დასხმით ქართველნი, მოსრნეს და ტყვე-ქმნეს და შევიდა მირვან დურძუკეთს და მოაოხრა დურძუკეთი და ჭართალნი და შეაბნა შესავალსა დურძუკეთისასა კარნი და მოქმნნა იგი მტკიცედ ქვიტკირითა და უწოდა სახელად დარუბანდ და დასჯდა მირვან მცხეთას მოქცეული მუნით და მეფობდა ნებიერად და უშიშად; იყო კაცი უხვად მიმნიჭებელ კეთილისა, შეიყვარეს იგი ყოველტა ივერიელთა და აქვნდა მას ფრიად მშვიდობა მეფისა მიმართ ასურასტანელთასა და ამის მეფობასა შინა მიიცვალა ასურასტნისა მეფობა ბაბილონს არშაკ პირველისა მიერ სპარსთასა, რომელმანცა ჰყო სომეხთა ზედა ძმაჲ თჳსი ვაღარშაკ მეფედ. ხოლო მირვან მეფემან მისცა ძესა არშაკისასა სახელით არშაკსვე ასული თჳსი ცოლად, რომლისგამოცა იქმნა მათ შორის მშვიდობა და მეზობლობა ფრიადისა სიმტკიცითა, ვინაჲთგან საჭირო იყოცა არშაკისა მეფობისა განმტკიცებისათვის დაზავებად გარეგანთა მეზობელთა თჳსთა და უფროსად ივერიელთა.“
საქართველოს ისტორია (ვახუშტი ბატონიშვილი)[29]
ვიკიციტატა
„ხოლო დაჯდა მის წილ მირვან სიძე მისი და შვილებული მისი. შემდგომად მცირედისა ჟამისა დაივიწყეს სიყვარული ფარნავაზისა ძურძუკთა, გარდამოვიდენ და მოსტყვენეს კახეთი და ბაზალეთი და წარვიდენ ნატყვენავითა. მაშინ მირვან შეკრიბნა სპანი, მივიდა და შეუხდა ძურძუკეთს, რამეთუ იყო გმირი და გოლიათი, რომელსა ვერ ჰკვეთდა მახვილი ძურძუკთა, ვითარცა კლდესა მყარსა, ჰსძლო მოსრნა და მოსტყვენა და მოვიდა გამარჯვებული მცხეთას. შემდგომად ეზრახა სომეხთა მეფესა არშაკს და მისცა ასული თვისი ძესა მისსა არშაკსვე. ხოლო იყო ესე მირვან ნებროთიანი უხვი და კეთილის-მოყვარე და შეიყვარეს ქართველთაცა სიკეთისა მისისათვის და მეფობდა კეთილად. შემდგომად მოკვდა დასაბამითგან 3837, ქართულსა 172.“
წინამორბედი:
საურმაგ I
ქართლის მეფე
ძვ. წ. 159ძვ. წ. 109
შემდეგი:
ფარნაჯომ [30]
წინამორბედი:
საურმაგ I
საქართველოს მეფე
ძვ. წ. 162ძვ. წ. 112
შემდეგი:
ფარნაჯომ [31][32]
წინამორბედი:
საურმაგ I
ივერიის მეფე
ძვ. წ. 162ძვ. წ. 144 [33]
შემდეგი:
ფარნაჯამ I
წინამორბედი:
საურმაგ I
არმაზ-მცხეთის მეფე
ძვ. წ. 162ძვ. წ. 120 [34][35]
შემდეგი:
ფარნაჯომ
წინამორბედი:
საურმაგ I
იბერიის მეფე
~ძვ. წ. 219ძვ. წ. 66
ძვ. წ. 159ძვ. წ. 109
შემდეგი:
ფარნაჯობ (ფარნაჯომ) I [36]
ფარნაჯომ [37]

გენეალოგია[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

 
Heraldic Royal Crown (Common).svg
აზო
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
მამა
Prince crown.svg
მცხეთის
მამასახლისის
სამარას ძმა
 
დედა
Achaemenid Falcon.svg
დარიოს III-ის
ქალიშვილი
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
ეგრისის
ერისთავი
ქუჯი
 
უმცროსი
და
დეიდა
 
დედაHeraldic Royal Crown (Common).svg
ფარნავაზ I
 
უფროსი
და
 
სარმატიის
მთავარი
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
წულიბარდაველის
ქალი
 
Heraldic Royal Crown (Common).svg
საურმაგ I
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
არტაშეს IHeraldic Royal Crown (Common).svg
მირიან I
 
 
 
ასული
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Heraldic Royal Crown (Common).svg
არშაკ I
 
ასულიHeraldic Royal Crown (Common).svg
ფარნაჯომი
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Heraldic Royal Crown (Common).svg
არტაგ I
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Heraldic Royal Crown (Common).svg
ბარტომ I
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
ქართამი
 
ასული
 
 
 
Heraldic Royal Crown (Common).svg
მირიან II
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
ბარტომიHeraldic Royal Crown (Common).svg
არშაკ II
 
 
 
 
 
ავგაროზ
მეფის

ასული
 
Heraldic Royal Crown (Common).svg
ადერკი
Heraldic Royal Crown (Common).svg
არშაკ III
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Heraldic Royal Crown (Common).svg
ქართამ I
Heraldic Royal Crown (Common).svg
ბარტომ II
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
მითრიდატე
ივერი
Heraldic Royal Crown (Common).svg
ფარსმან I
Heraldic Royal Crown (Common).svg
კაოსი
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
რადამისტიHeraldic Royal Crown (Common).svg
აზორკ
Heraldic Royal Crown (Common).svg
არმაზელ
 
 
 
 
სპარსეთის
მეფე
ფიროზი
Heraldic Royal Crown (Common).svg
ამაზასპ I
Heraldic Royal Crown (Common).svg
დეროკი
სომხეთის
მეფე
არტავაზდი
 
 
 
 
 
 
 
 
ასული
 
Heraldic Royal Crown (Common).svg
მითრიდატე I
Heraldic Royal Crown (Common).svg
ფარსმან II
 
ასული
Heraldic Royal Crown (Common).svg
ღადამი
 
 
 
 
 
Heraldic Royal Crown (Common).svg
ადამ I
 
 
Heraldic Royal Crown (Common).svg
ფარსმან III
 
 
Heraldic Royal Crown (Common).svg
ამაზასპ II
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Heraldic Royal Crown (Common).svg
მირიანი
27-ე მეფე
 
ნანა
დედოფალი
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
სალომე
 
რევი
 
 
 
Heraldic Royal Crown (Common).svg
ბაქარი
28-ე მეფე
 
ასული
 
ფეროზი
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
ასული
 
ბაკური
 
Heraldic Royal Crown (Common).svg
თრდატი
31-ე მეფე
 
Heraldic Royal Crown (Common).svg
მირდატი
29-ე მეფე
 
 
 
 
ძე
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
ფარსმანი
 
ბაკური
 
ასული
 
Heraldic Royal Crown (Common).svg
ვარაზ-ბაქარი
30-ე მეფე
 
 
 
 
ასული
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
თრდატი
 
Heraldic Royal Crown (Common).svg
მირდატი
33-ე მეფე
 
Heraldic Royal Crown (Common).svg
ფარსმანი
32-ე მეფე
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Heraldic Royal Crown (Common).svg
არჩილი
34-ე მეფე
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Heraldic Royal Crown (Common).svg
მირდატ
35-ე მეფე
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Heraldic Royal Crown (Common).svg
ვახტანგი
36-ე მეფე

ლიტერატურა[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

სქოლიო[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

  1. „ქართლის ცხოვრება“ სიმონ ყაუხჩიშვილის რედაქციით (ტომი I, 1955.)
  2. ვახუშტის ბატონიშვილი „საქართველოს ისტორია“
  3. საქართველოს ძველი ისტორია
  4. თეიმურაზ ბატონიშვილი „ისტორია დაწყებითგან ივერიისა, ესე იგი გიორგიისა, რომელ არს სრულიად საქართველოჲსა“
  5. ს. რ. გორგაძე „საქართველოს ისტორია“. ჟურნალ "ჯეჯილის" გამოცემა. ტფილისი. ელექტრომბეჭდავი ამხ. "შრომა", მუხრანის ქ. №12. 1911
  6. ს. რ. გორგაძე „საქართველოს ისტორია“. მეორე გამოცემა. ქუთაისი. ქ. შ. წ.-კ. გ. ს. ქუთ. განყ. სტამბა. 1915
  7. პავლე ინგოროყვა „ძველი ქართული მატიანე "მოქცევაჲ ქართლისაჲ" და ანტიკური ხანის იბერიის მეფეთა სია“
  8. CYRIL TOUMANOFF: „Chronology of the Early Kings of Iberia“
  9. მოქცევაჲ ქართლისაჲ (შატბერდის კრებულის 1979 წლის გამოცემიდან)
  10. ლეონტი მროველი „ცხოვრება ქართველთა მეფეთა“
  11. „ქართლის ცხოვრება“ სიმონ ყაუხჩიშვილის რედაქციით (ტომი I, 1955.)
  12. ვახუშტის ბატონიშვილი „საქართველოს ისტორია“
  13. საქართველოს ძველი ისტორია
  14. თეიმურაზ ბატონიშვილი „ისტორია დაწყებითგან ივერიისა, ესე იგი გიორგიისა, რომელ არს სრულიად საქართველოჲსა“
  15. ს. რ. გორგაძე „საქართველოს ისტორია“. ჟურნალ "ჯეჯილის" გამოცემა. ტფილისი. ელექტრომბეჭდავი ამხ. "შრომა", მუხრანის ქ. №12. 1911
  16. ს. რ. გორგაძე „საქართველოს ისტორია“. მეორე გამოცემა. ქუთაისი. ქ. შ. წ.-კ. გ. ს. ქუთ. განყ. სტამბა. 1915
  17. CYRIL TOUMANOFF: „Chronology of the Early Kings of Iberia“
  18. პავლე ინგოროყვა „ძველი ქართული მატიანე "მოქცევაჲ ქართლისაჲ" და ანტიკური ხანის იბერიის მეფეთა სია“
  19. და მოკუდა საურმაგ. და მეფე იქნა მის წილ შვილი მისი მირვან (ლ. მროველი „ქართლის ცხოვრება“).
  20. მესამე მეფე სრულიად საქართველოჲსა მირვან პირველი ქართლოსიან ფარნავაზიან ნებროთიანი (თ. ბატონიშვილი „ისტორია დაწყებითგან ივერიისა, ესე იგი გიორგისა, რომელ არს სრულიად საქართველოისა“).
  21. ხოლო დაჯდა მის წილ მირვან სიძე მისი და შვილებული მისი. (ვ. ბატონიშვილი „საქართველოს ისტორია“).
  22. ვახუშტი ბატონიშვილი „ქართლის ცხოვრება“. გვერდი 49.
  23. ს. გორგაძე, „მეფე ადერკი და, ეგრეთ წოდებული ორ-მეფობა ძველ ივერიაში“, წერილები საქართველოს ისტორიიდან, ძველი საქართველო I, ე. თაყაიშვილის რედაქტორობით, 1909, ნაწ. II გვ. 45
  24. Cyril Tumanoff, «Chronology of the early kings of Iberia», Traditio, Vol. 25, page 10, (1969)
  25. (მირვანის დროს სირიაში მეფობდნენ ხუთნი ანტიოქოსნი და უკანასკნელი იმათში 112-94 ქ. წ. სომხეთში იჯდა არშაკ I, 121-113)
  26. მოქცევაჲ ქართლისაჲ
  27. მეფეთა ცხოვრება
  28. ისტორია დაწყებითგან ივერიისა, ესე იგი გიორგისა, რომელ არს სრულიად საქართველოისა
  29. ვახუშტი ბატონიშვილი საქართველოს ისტორია გამოცემული დ. ბაქრაძის მიერ, თბ., 1885 წ.
  30. „ქართლის ცხოვრება“ სიმონ ყაუხჩიშვილის რედაქციით (ტომი I, 1955.)
  31. ვახუშტის ბატონიშვილი „საქართველოს ისტორია“
  32. საქართველოს ძველი ისტორია
  33. თეიმურაზ ბატონიშვილი „ისტორია დაწყებითგან ივერიისა, ესე იგი გიორგიისა, რომელ არს სრულიად საქართველოჲსა“
  34. ს. რ. გორგაძე „საქართველოს ისტორია“. ჟურნალ "ჯეჯილის" გამოცემა. ტფილისი. ელექტრომბეჭდავი ამხ. "შრომა", მუხრანის ქ. №12. 1911
  35. ს. რ. გორგაძე „საქართველოს ისტორია“. მეორე გამოცემა. ქუთაისი. ქ. შ. წ.-კ. გ. ს. ქუთ. განყ. სტამბა. 1915
  36. პავლე ინგოროყვა „ძველი ქართული მატიანე "მოქცევაჲ ქართლისაჲ" და ანტიკური ხანის იბერიის მეფეთა სია“
  37. CYRIL TOUMANOFF: „Chronology of the Early Kings of Iberia“