მთაწმინდის პანთეონი

მთაწმინდა და პანთეონი

ქართველ მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა მთაწმინდის პანთეონი — გამოჩენილ მწერალთა, საზოგადო მოღვაწეთა, მეცნიერთა და ხელოვანთა დასაკძალი ადგილი თბილისში, მთაწმინდის ფერდობზე, მამადავითის ეკლესიის შემოგარენში. მთაწმინდაზე პანთეონის დაარსების იდეა გაჩნდა — 1915 წელს აკაკი წერეთლის დაკრძალვის დღეებში; პანთეონი გაიხსნა 1929 წელს, აქ დაკრძალული ალექსანდრე გრიბოედოვის გარდაცვალების მე-100 წლისთავზე.

მთაწმინდის პანთეონში დაკრძალულნი არიან [რედაქტირება]

მამადავითის ეკლესია მთაწმინდზე

XIX-XX საუკუნეების მწერლები და საზოგადო მოღვაწენი [რედაქტირება]

ნოდარ დუმბაძე (ნეშტი გადმოასვენეს მზიურიდან) (2010 წ.)
ნიკოლოზ ბარათაშვილი (ნეშტი გადმოასვენეს დიდუბის პანთეონიდან 1938)
ვასილ ბარნოვი (1934 წ.)
იაკობ გოგებაშვილი (ნეშტი გადმოასვენეს დიდუბის პანთეონიდან 1940),
ალექსანდრე გრიბოედოვი (1857 წ.)
ნინო ჭავჭავაძე (1857 წ.)
დავით ერისთავი (ნეშტი გადმოასვენეს კალოუბნის ეკლესიიდან 1930)
ვაჟა-ფშაველა (ნეშტი გადმოასვენეს დიდუბის პანთეონიდან 1935)
ანასტასია თუმანიშვილ-წერეთელი (1932 წ.)
დავით კლდიაშვილი (1931 წ.)
ნიკო ნიკოლაძე (1928 წ.)
დიმიტრი ყიფიანი (1887 წ.)
აკაკი წერეთელი (1915 წ.)
ილია ჭავჭავაძე (1907 წ.)
ოლღა გურამიშვილი (1927 წ.)
ზაქარია ჭიჭინაძე (1931 წ.)
ოთარ ჭილაძე (2009 წ.)

საბჭოთა ეპოქის მწერლები [რედაქტირება]

ხელოვნების მოღვაწენი [რედაქტირება]

ვასო აბაშიძე (გადმოსვენებულია 1926 წ.)
ლადო გუდიაშვილი (1980 წ.)
სერგო ზაქარიაძე (1971 წ.)
კოტე მარჯანიშვილი (ნეშტი გადმოასვენეს თბილისის ოპერისა და ბალეტის თეატრის სკვერიდან 1964)
იაკობ ნიკოლაძე (1951 წ.)
ივანე ფალიაშვილი (1934 წ.)
აკაკი ხორავა (1972 წ.)

მეცნიერები [რედაქტირება]

ნიკოლოზ ბერძენიშვილი
ილია ვეკუა
ექვთიმე თაყაიშვილი (ნეშტი გადმოასვენეს დიდუბის პანთეონიდან)
ნიკოლოზ მუსხელიშვილი
ალექსანდრე ცაგარელი
მოსე ჯანაშვილი
სიმონ ჯანაშია

1989 წელს:

მერაბ კოსტავა

2005 წელს საფრანგეთიდან გადმოსვენებულ იქნა

ქაქუცა ჩოლოყაშვილის ნეშტი.

2007 წელს ჩეჩნეთიდან გადმოსვენებულ იქნა საქართველოს პირველი პრეზიდენტის

ზვიად გამსახურდიას ნეშტი

2008 წელს:

ანა კალანდაძე

2009 წელს საბავშვო ქალაქ „მზიურიდან“ გადმოსვენებულ იქნა

ნოდარ დუმბაძის ნეშტი

2010 წელს:

მუხრან მაჭავარიანი

აგრეთვე [რედაქტირება]

ე.გელაძე-ჯუღაშვილისა ( ი. ბ. სტალინის დედა)

პანთეონში განისვენებდნენ [რედაქტირება]

სილიბისტრო თოდრია (ნეშტი გადასვენებულია ვაკის სასაფლაოზე)
ფილიპე მახარაძე (ნეშტი გადასვენებულია კუკიის სასაფლაოზე)
მიხეილ (მიხა) ცხაკაია (ნეშტი გადასვენებულია კუკიის სასაფლაოზე)

საფლავების ძეგლთა ავტორები [რედაქტირება]

მთაწმინდის პანთეონის საფლავის ძეგლთა ავტორები არიან: მოქანდაკეები - ბ.ავალიშვილი, ე. ამაშუკელი, მ. ბერძენიშვილი, ვ. დემუტ-მალინოვსკი, დ. კაკაბაძე, ს. კამპიონი, ი. ნიკოლაძე, ი. ოქროპირიძე, გ. ოჩიაური, ფ. ხოდოროვიჩი და სხვა.

2011 წლის 21 სექტემბერს მთაწმინდის პანთეონში გაიხსნა 1937 წელს რეპრესირებულ, უსაფლავო, ცნობილ მწერალთა და ხელოვანთა სიმბოლური საფლავის მემორიალი (ავტორი: ნიკოლოზ მაისურაძე). მემორიალზე აღბეჭდილია სანდრო ახმეტელის, ვახტანგ კოტეტიშვილის, ევგენი მიქელაძის, ტიციან ტაბიძის, დიმიტრი შევარდნაძისა და მიხეილ ჯავახიშვილის სახელები.^[1]