ცოტნე დადიანი

თავისუფალი ქართულენოვანი ენციკლოპედია ვიკიპედიიდან
გადასვლა: ნავიგაცია, ძიება
ცოტნე დადიანი
ცოტნე დადიანის ხატი
დაიბადა დაბადების წელი უცნობია
გარდაიცვალა 1260
წმიდ. შერაცხვა 1999 წლის 26 ოქტომბერი საქართველოს მართლმადიდებლური ეკლესიის მიერ
ხსენების დღე ახ. სტილით - 12 აგვისტო (30 ივლისი)

ცოტნე დადიანი (დაბადების წელი უცნობია — გ. დაახლოებით 1260) — საქართველოს დიდგვაროვანი ფეოდალი. ცხოვრობდა და მოღვაწეობდა XIII საუკუნის I ნახევარში.

უმეფობის ხანაში მონღოლებმა რაჭის ერისთავთან ერთად დასავლეთ საქართველოს გამგებლად ცოტნე დადიანი დანიშნეს. ამ დროს საქართველო მონღოლთა ბატონობის ქვეშ იმყოფებოდა. რუსუდან მეფის გარდაცვალების შემდეგ მონღოლებმა საქართველოს მთავრებს უმძიმესი ხარკი დაუწესეს და თან ბრძოლებში მონაწილეობაც დაავალეს.[1] მონღოლთა ბატონობის წინააღმდეგ აჯანყების პირველი და წარუმატებელი ცდა იყო კოხტასთავის შეთქმულება 1245 წელს. მონღოლებმა შეთქმულების შესახებ შეიტყვეს, მისი მონაწილეები დააპატიმრეს და ანისში მონღოლთა ნოინს მიჰგვარეს. ცოტნე დადიანი შემთხვევით გადაურჩა დაპატიმრებას (აჯანყებისთვის ჯარს აგროვებდა დასავლეთ საქართველოში).[2] დაპატიმრებულები ანისში წაიყვანეს, გამოტეხის მიზნით მათ ხელ-ფეხი შეუკრეს, გააშიშვლეს, ტანზე თაფლი წაუსვეს და მზეზე დაყარეს. ჟამთააღმწერლის ცნობით, როდესაც დადიანმა შეთქმულების მონაწილეთა ამბავი გაიგო, ანისში ჩავიდა და ნებაყოფლობით გაიზიარა თანამებრძოლეების ხვედრი — ტანზე გაიხადა და მეგობრებთან ერთად დაჯდა.[3] ცოტნე დადიანის გმირულმა საქციელმა მონღოლები დაარწმუნა ქართველთა სიმართლეში და ყველანი გაათავისუფლეს.[4]

1259 წლის მონღოლების წინააღმდეგ მოწყობილ აჯანყებაში ცოტნე დადიანის სახელი აღარ ჩანს. ვარაუდობენ, რომ ამ დროისათვის ცოტნე დადიანი უკვე გარდაცვლილი იყო.[1]

1999 წლის 26 ოქტომბერს საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის სინოდმა ცოტნე დადიანი წმინდანად შერაცხა. ამასთანავე აღინიშნება ცოტნე დადიანის ხსენების დღე — 30 ივლისი (ძვ. სტ.).[5] იგი მშობლებთან ერთად გამოსახულია ხობის ეკლესიის უძველეს ფრესკაზე.

ცოტნე დადიანის სახელობისაა უფსკრული საქართველოში.[6] თბილისში არის ცოტნე დადიანის ქუჩა.[7]

სქოლიო