საციხური (ქარელის მუნიციპალიტეტი)

მასალა ვიკიპედიიდან — თავისუფალი ენციკლოპედია
Jump to navigation Jump to search
Disambig-dark.svg სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ საციხური.
სოფელი
საციხური
ქვეყანა საქართველოს დროშა საქართველო
მხარე შიდა ქართლის მხარე
მუნიციპალიტეტი ქარელის მუნიციპალიტეტი
თემი ბრეძა
კოორდინატები 42°07′00″ ჩ. გ. 43°44′00″ ა. გ. / 42.11667° ჩ. გ. 43.73333° ა. გ. / 42.11667; 43.73333
ცენტრის სიმაღლე 740
მოსახლეობა 313[1] კაცი (2014)
ეროვნული შემადგენლობა ქართველები (99,7 %)
რელიგიური შემადგენლობა მართლმადიდებლები
სასაათო სარტყელი UTC+4
სატელეფონო კოდი +995
საციხური (ქარელის მუნიციპალიტეტი) — საქართველო
საციხური (ქარელის მუნიციპალიტეტი)
საციხური (ქარელის მუნიციპალიტეტი) — შიდა ქართლი
საციხური (ქარელის მუნიციპალიტეტი)

საციხურისოფელი საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის ქარელის მუნიციპალიტეტში (ბრეძის თემში). მდებარეობს შიდა ქართლის ვაკეზე, მდინარე ლოპანისწყლის მარჯვენა ნაპირზე. ზღვის დონიდან 740 მეტრი, ქარელიდან 26 კილომეტრი. სოფელში არის საჯარო სკოლა[2]

ისტორია[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

საციხური სიტყვა ციხე-დან ნაწარმოები სახელი ჩანს. თავისი მნიშვნელობით იგი უნდა აღნიშნავდეს "საციხეს", "საციხე ადგილს".

სოფელი საციხური პირველად 1715 წელს შედგენილ "რუისის სამწყსოს დავთარში" იხსენიება, სადაც იმ დროისათვის 22 ოჯახს უცხოვრია. დავთარში დასახელებულია მხოლოდ ოჯახის უფროსთა სახელები და გვარები.

1) სიამარადიშვილი იესე.

2) სიამარადიშვილი ოტია.

3) ტალიკაძე ბერი.

4) ტალიკაძე დათუნა.

5) ტალიკაძე სეხნია.

6) ტალიკაძე თამაზა.

7) მაატაშვილი დარჩია.

8) ჩხეტიძე შოშია.

9) მეგრელიშვილი გიორგი.

10) მახარაშვილი ოთია.

11) ჭანჭიკაშვილი პეტრე.

12) ხატის კაცი პაპუნა.

13) ფუტკარაძე მახარა.

14) დევაძე პაატა.

15) დევაძე შოშია.

16) სამხარაძე მამუკა.

17) სამხარაძე ბერი.

18) საბაძე ივანე.

19) გურგენაშვილი ბერი.

20) წაბაძე დათუნა.

21) მიქელაშვილი დათუნა.

22) ბიბილაშვილი ივანა.

დავთარში მოხსენიებიული იესე და ოტია სიამარადიშვილები იგივე თავადი ხერხეულიძეები არიან. სოფელი საციხური თავად ხერხეულიძეთა სამკვიდრო სოფელი იყო. საფიქრებელია, რომ მარაბდის ომში დაღუპული 9 ძმა ხერხეულიძეც საციხურიდან იყვნენ. სამეცნიერო ლიტერატურაში გამოთქმულია მოსაზრება რომ ისინი ყორნისის მხრიდან იყვნენ. სოფელი საციხური კი სწორედ აქ, მდინარე ფრონის ხეობაში მდებარეობს. თავადი ხერხეულიძეები კი ცხოვრობდნენ სოფელ საციხურში, სოფელ დუმაცხოვში და სოფელ ერგნეთში (საციხური ყველაზე ახლოსაა ყორნისის მხარესთან).

არსებობს 1717-1719 წლებში შედგენილი ერთი დოკუმენტი რომელიც გამოქვეყნებულია "ქართული სამართლის ძეგლებში" (მე-4 ტომი). დოკუმენტი ფრაგმენტის სახითაა შემორჩენილი და მასში სოფელი საციხურია ნახსენები. დოკუმენტი წარმოადგენს ბაქარ მეფის განჩინებას სიამარადიშვილებს, ხატისკაცებსა და ბაგრატიონ-დავითიშვილებს შორის წარმოქმნილი დავის შესახებ.

იოანე ბატონიშვილის 1790-იანი წლების აღწერაში საციხური უკვე დაცლილ სოფლად ჩანს. როგორც ჩანს სოფლის მოსახლეობისაგან დაცლა ლეკების გამუდმებული თავდასხმა ყოფილა, რაც დიდად აზარალებდა ფრონის ხეობის სოფლებს. საციხურიდან მოსახლეობის ნაწილი ლიახვის ხეობის სოფლებში (მარანა, მდგვრისი, თერგვისი, ცხინვალი) გახიზნულა, ნაწილი კი ზემო იმერეთში.

გორის მაზრის 1818 წლის კამერალური აღწერის მონაცემებით საციხურში 11 ოჯახს უცხოვრია, რომელთაგან ცხრას მითითებული აქვთ, რომ გადმოსახლდნენ სოფელ მარანადან 10 წლის წინ (1808 წელს). ამ დროისათვის სოფელ საციხურში უცხოვრიათ შემდეგ ოჯახებს.

1) გიორგი ცაბაძე, 2) გაბრიელ ცაბაძე, 3) თამაზ ცაბაძე, 4) ნინია ცაბაძე, 5) ნინია ცაბაძე, 6) გლახა სამხარაძე, 7) გიორგი ცაბაძე, 8) კიკოლა აღაჯანაშვილი 9) დავით რაზმაძე.

აქვე დასახლებულა აზნაური 10) სიმონ შალიბაშვილი და მისი ყმა 11) როსტომ იმენიძე.

საციხურის მოსახლეობა მოხსენიებულია ასევე 1831, 1842, 1859, 1873 და 1886 წლებში ჩატარებულ კამერალურ აღწერებში.

1886 წლის საოჯახო სიებით საციხურში 35 ოჯახია დაფიქსირებული. ამათგან 25 ცაბაძეებისაა, 5 თავადი ხერხეულიძეების, 4 მოსიაშვილების და 1 კუჩმაზაშვილების (იგივე გუჩმაზაშვილების).

მე-20 საუკუნეში საციხურში დასახლებულან ზემო იმერეთიდან წამოსული ოჯახები, აქვე ცხოვრობენ მეზობელი სოფლებიდან მოსული ოჯახებიც. ამჟამად სოფელში დაახლოებით 150 ოჯახი ცხოვრობს: ასანიძეები, ბიჭაშვილები, გელაშვილები, გუჩმაზაშვილები, ვართასაშვილები, კოპაძეები, მაჭარაშვილები, მოსიაშვილები, მულაძეები, ტურაშვილები, შუბითიძეები, ცაბაძეები, ხარაზიშვილები.

დემოგრაფია[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 313 ადამიანი.

აღწერის წელი მოსახლეობა კაცი ქალი
2002[3] 431 200 231
2014[1] Decrease2.svg 313 150 163

იხილეთ აგრეთვე[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

ლიტერატურა[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

სქოლიო[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]