ირანი დაყოფილია ოცდაათ ოსტანად. ოსტანი (სპარს. استان ostān, მრავლ. استانها ostānhā — ოლქი, პროვინცია), ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეული ირანში. ოსტანებად დაყოფა შემოიღეს 1937 წელს. ოსტანის სათავეში დგას ოსტანდარი (გენერალ-გუბერნატორი). ოსტანი იყოფა რამდენიმე რაიონად - შაჰრესტანად. თითოეული ოსტანი მართული პროვინციის ცენტრით, რომელიც, როგორც წესი, პროვინციის უდიდესი ქალაქია და რომელსაც სპარსულად უწოდებენ პროვინციის დედაქალაქს (სპარს.: مرکز მარქაზი). პროვინციულ მმართველობას სათავეში უდგას გენერალ-გუბერნატორი[1] (სპარს. استاندار ostāndār), რომელსაც ნიშნავს შინაგან საქმეთა მინისტრი, რაც, თავის მხრივ, მინისტრთა კაბინეტის დასამტკიცებელია.
1950 წლამდე ირანი იყოფოდა თორმეტ პროვინციად: არდალანი, აზერბაიჯანი, ბელუჩესტანი, ფარსი, გილანი, არაქ-ე აჯამი, ხორასანი, ხუზესტანი, კერმანი, ლარესტანი, ლორესტანი და მაზანდარანი.[2] 1950 წელს ირანის რეორგანიზაცია მოხდა, რომლის მიხედვით ჩამოყალიბდა ათი ძირითადი პროვინცია საკუთარი დაქვემდებარებული გუბერნიებით: გილანი, მაზანდარანი, აღმოსავლეთი აზერბაიჯანი, დასავლეთი აზერბაიჯანი, კერმანშაჰი, ხუზესტანი, ფარსი, კერმანი, ხორასანი, ისპაჰანი.[2] 1960-დან 1981-მდე გუბერნიებს სათითაოდ მიენიჭა პროვინციის სტატუსი. მას შემდეგ რამდენიმე ახალი პროვინციაც შეიქმნა. ყველაზე ბოლო იყო 2004 წელს, როდესაც პროვინცია ხორასანი გაიყო სამი ახალ პროვინციად.[3]
| ოსტნები |
ადმინისტრაციული
ცენტრი |
ფართობი[4] |
მოსახლეობა[5] |
სიმჭიდროვე
(მოსახლეობა/კმ²) |
შაჰრესტანები |
ჩანაწერები |
რუკა |
| არდაბილი |
არდაბილი |
17,800 კმ² |
1,257,624 |
70.7 მცხოვრები კვადრატულ კილომეტრზე. |
9 |
1933 წლამდე , იყო აღმოსავლეთ აზერბაიჯანის პროვინცია.[6] |
 |
| აღმოსავლეთი აზერბაიჯანი |
თავრიზი |
45,650 კმ² |
3,620,183 |
76.7 |
19 |
|
 |
| ბუშირი |
ბუშირი |
22,743 კმ² |
887,115 |
35.9 |
9 |
1977 წლამდე პროვინციას ერქვა ქჰელიჯ-ფარსი (სპარსული გულიფი).[7] |
 |
| გილანი |
რეშტი |
14,042 კმ² |
2,410,523 |
171.7 |
16 |
|
 |
| გულისტანი |
გორგანი |
20,195 კმ² |
1,637,063 |
81.1 |
11 |
1997 წლის 31 მაისს გამოეყო მაზანდარნის პროვინციას .[7] |
 |
| დასავლეთი აზერბაიჯანი |
ურმია |
37,437 კმ² |
2,949,426 |
78.8 |
14 |
ფეჰლევიდების დინასტიის მმართველობის დროს ქალაქ ურმიას ჰქონდა რეზაიჰის სახელი.[8] |
 |
| ზენჯანი |
ზენჯანი |
21,773 კმ² |
970,946 |
44.6 |
7 |
1986 წელს გამოეყო გილანის პროვინციას . [7] |
 |
| თეირანი |
თეირანი |
18,814 კმ² |
13,530,742 |
645.8 |
13 |
1986 წელს გამოეყო მარკაზის პროვინციას. |
 |
| იაზდი |
იაზდი |
129,285 კმ² |
992,318 |
7.4 |
10 |
1986 წელს გამოეყო ქერმანის პროვინციას. 2002 წელს შეუერთდა ტებესის შაჰრისტანი. |
 |
| ილამი |
ილამი |
20,133 კმ² |
545,093 |
27.1 |
7 |
გამოეყო ქერმენშაჰის პროვინციას.[7] |
 |
| ისპაჰანი |
ისპაჰანი |
107,029 კმ² |
4,590,595 |
41.6 |
21 |
1986 წელს გამოეყო მარკაზის პროვინციას .[7] |
 |
| ლურისტანი |
ჰორემაბადი |
28,294 კმ² |
1,758,628 |
62.2 |
9 |
გამოეყო ხუზესტანის პროვინციას.[7] |
 |
| მაზანდარანი |
სარი |
23,701 კმ² |
2,940,831 |
118.9 |
15 |
|
 |
| მარკაზი |
არაქი |
29,130 კმ² |
1,361,394 |
46.7 |
10 |
გამოეყო მაზანდარნის პროვინციას .[7] |
 |
| სამხრეთ ხორესანი |
ბირჯენდი |
69,555 კმ² |
640,218 |
7.3 |
4 |
2004 წლის 29 სექტემბერს, ხორესანი გაიყო სამ პროვინციად[3] |
 |
| სემნანი |
სემნანი |
97,491 კმ² |
590,512 |
6.0 |
4 |
გამოეყო მაზანდარნის პროვინციას.[7] |
 |
| სისტანი და ბელუჯისტანი |
ზაჰედანი |
181,785 კმ² |
2,410,076 |
12.6 |
8 |
1986 წელს შიქმნა.[7] |
 |
| ფარსი |
შირაზი |
122,608 კმ² |
4,385,869 |
35.8 |
23 |
|
 |
| ქერმანი |
ქერმანი |
18,0836 კმ² |
2,660,927 |
13.5 |
14 |
|
 |
| ქირმანშაჰი |
ქირმანშაჰი |
24,998 კმ² |
1,938,060 |
77.5 |
13 |
1950 და 1979 წლებში, გაერთიანებული იყო ქერმენშაჰის პროვინციაში .[7] |
 |
| ქოხგილუე და ბოიერაჰმედი |
იასუჯი |
15,504 კმ² |
695,099 |
44.8 |
5 |
2004 წელს გამოეყო ხუზისტანის პროვინციას.[7] |
 |
| ქურთისტანი |
სენენდეჯი |
29,137 კმ² |
1,574,118 |
54.0 |
9 |
გამოეყო გილანის პროვინციას.[7] |
 |
| ყაზვინი |
ყაზვინი |
15,549 კმ² |
1,166,861 |
75.0 |
5 |
1996 წლის 31 დეკემბერს პროვინციაში შეიქმნა ყაზვინის და ტეკესტანის შაჰრისტანები.[7] |
 |
| ყუმი |
ყუმი |
11,526 კმ² |
1,064,456 |
92.4 |
1 |
1995 წლამდე ყუმი იყო თეირანის პროვინციის შაჰრისტანი.[7] |
 |
| ჩახარ-მახალი და ბახთიარია |
შხრე-კორდი |
16,332 კმ² |
842,002 |
51.6 |
6 |
1973 წლამდე გაერთიანებული იყო ისპაჰანის პროვინციაში.[9] |
 |
| ჩრდილოეთ ხორასანი |
ბოჯნურდი |
28,434 კმ² |
820,918 |
27.7 |
6 |
2004 წლის 29 სექტემბერს, ხორესანი გაიყო სამ პროვინციად |
 |
| ხორასან რეზავი |
მეშჰედი |
144,681 კმ² |
5,620,770 |
36.0 |
19 |
2004 წლის 29 სექტემბერს, ხორესანი გაიყო სამ პროვინციად.[3] |
 |
| ხუზესტანი |
ახვაზი |
64,055 კმ² |
4,345,607 |
67.8 |
18 |
|
 |
| ჰამადანი |
ჰამადანი |
19,368 კმ² |
1,790,770 |
91 |
8 |
გამოეყო ქერმენშაჰის პროვინციას.[7] |
 |
| ჰორმაზაგანი |
ბენდერ-აბასი |
70,669 კმ² |
1,410,667 კმ² |
18.6 |
11 |
გამოეყო ქერმენის პროვინციას.[7] |
 |
| ირანი (ქვეყანა) |
თეირანი |
1,628 554 კმ² |
71,767,413 |
44.0 |
324 |
|
 |
[რედაქტირება] ირანის პროვინციების სია და მათი შედარება სხვადასხვა ქვეყნის მოსახლეობასთან
| სია |
პროვინცია |
მოსახლეობა |
ქვეყანასთან შედარება |
| 1 |
თეირანი |
13,281,858 |
 ეკვადორი |
| 2 |
ხორასან რეზავი |
5,515,980 |
 დანია |
| 3 |
ისპაჰანი |
4,499,327 |
 ნორვეგია |
| 4 |
ფარსი |
4,220,721 |
 ხორვატია |
| 5 |
ხუზესტანი |
4,192,598 |
 საქართველო |
| 6 |
აღმოსავლეთი აზერბაიჯანი |
3,527,267 |
 ლიტვა |
| 7 |
მაზანდარანი |
2,893,087 |
 ქუვეითი |
| 8 |
დასავლეთი აზერბაიჯანი |
2,831,779 |
ქუვეითი |
| 9 |
ქერმანი |
2,584,834 |
 ომანი |
| 10 |
გილანი |
2,381,063 |
 ლატვია |
| 11 |
სისტანი და ბელუჯისტანი |
2,349,049 |
ლატვია |
| 12 |
ქერმანშაჰი |
1,842,457 |
 ბოტსვანა |
| 13 |
ლურისტანი |
1,689,650 |
 გამბია |
| 14 |
ჰამადანი |
1,674,595 |
 გვინეა-ბისაუ |
| 15 |
გულისტანი |
1,593,055 |
 ესტონეთი |
| 16 |
ქურთისტანი |
1,416,334 |
 ტრინიდადი და ტობაგო |
| 17 |
ჰორმაზაგანი |
1,365,377 |
 გაბონი |
| 18 |
მარკაზი |
1,326,826 |
გაბონი |
| 19 |
არდაბილი |
1,209,968 |
 მავრიტანია |
| 20 |
ყაზვინი |
1,127,734 |
 აღმოსავლეთი ტიმორი |
| 21 |
ყუმი |
1,036,714 |
 შვეიცარია |
| 22 |
იაზდი |
958,323 |
 კატარი |
| 23 |
ზენჯანი |
942,818 |
კატარი |
| 24 |
ბუშირი |
866,490 |
 ფიჯი |
| 25 |
ქოხგილუე და ბოიერაჰმედი |
843,784 |
 ჯიბუტი |
| 26 |
ჩრდილოეთ ხორასანი |
791,930 |
 კვიპროსი |
| 27 |
ქოხგილუე და ბოიერაჰმედი |
621,428 |
 ბუტანი |
| 28 |
სამხრეთ ხორესანი |
600,568 |
 კომორის კუნძულები |
| 29 |
სემნანი |
589,512 |
 კაბო-ვერდე |
| 30 |
იაზდი |
530,464 |
 სოლომონის კუნძულები |
[რედაქტირება] ირანის ისტორიული პროვინციები
[რედაქტირება] რესურსები ინტერნეტში
|
|
|
|
|
 |
|
|
1 ქვეყნები, რომელთა ნაწილი მეორე კონტინენტზეცაა.
|
|
სტატიის 
.svg){kind=small}
.svg)
