ახალქალაქის მუნიციპალიტეტი

ახალქალაქის მუნიციპალიტეტი
ადმინისტრაციული ცენტრი	ახალქალაქი
რეგიონი	სამცხე-ჯავახეთის მხარე
დეპუტატი პარლამენტში	სამველ პეტროსიანი
სიმჭიდროვე	49.4  კაცი/კმ²
ფართობი	1 235 კმ2
მოსახლეობის რაოდენობა	62.3 ათასი კაცი (2009 წელი)
ეროვნება	სომხები 94.2% ქართველები 5.5% რუსები 0.2% ბერძნები 0.1%
ვებ-გვერდი	www.akhalkalaki.ge

ახალქალაქის მუნიციპალიტეტი — თვითმმართველი ერთეული სამცხე-ჯავახეთის მხარეში. მუნიციპალიტეტის ტერიტორია 1917 წლამდე ტფილისის გუბერნიის ახალქალაქის მაზრაში შედიოდა, 1921-30 წლებში — აღმოსავლეთ საქართველოს ახალქალაქის მაზრაში, 1930 წლიდან ცალკე რაიონია. სამხრეთი საზღვარი ემთხვევა საქართველო-თურქეთის სახელმწიფო საზღვარს.

ბუნება

მუნიციპლალიტეტი მდებარეობს ჯავახეთის ვულკანურ ზეგანზე, რომლის სიმაღლე 1500-დან 3300 მ-მდე მერყეობს. პლატოს ზედაპირი ტალღობრივი ვაკეა, რომლის აღმოსავლეთ ნაწილში აღმართულია აბულ-სამსარის ქედი (უმაღლესი მწვერვალი მთა დიდი აბული — 3301 მ). ტერიტორია — 1235 კვ.კმ., მათ შორის სასოფლო-სამეურნეო სავარგულებს უკავია 990 კვ.კმ. მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე მიედინება მდინარეები ფარავანი, ჭობარეთი, ბარალეთი. ტბებიდან აღსანიშნავია ხოზაფინის ტბა, ვაჩიანის ტბა, მრუდე ტბა.

მუნიციპალიტეტში მოიპოვება სასარგებლო წიაღისეული: ვულკანური წიდა (სოფელი ზაკვი), პემზა (სოფლები სულდა და ოკამი) და პერლიტი (სოფელი სულდა).

ადგილობრივი თვითმმართველობა

მუნიციპალიტეტში 65 დასახლებული პუნქტია: 1 ქალაქი, 64 სოფელი. ადგილობრივი თვითმმართველობის უმაღლესი ორგანოა საკრებულო. მმართველობის ტერიტორიული ერთეულებია:

• 1 ქალაქი — ახალქალაქი
• 15 თემი — აზავრეთი, ალასტანი, არაგვა, ბარალეთი, გოგაშენი, ვაჩიანი, ზაკვი, კარტიკამი, კარწახი, კოჭიო, კუმურდო, ოკამი, სულდა, ხავეთი, ხოსპიო.
• 6 სოფელი — დილისკა, კოთელია, პტენა, ტურცხი, ჩუნჩხა, ხანდო.

ეკონომიკა

სოფლის მეურნეობაში წამყვანია მეცხოველეობა, მოჰყავთ საგაზაფხულო ხორბალი და კარტოფილი. მრეწველობა სუსტადაა განვითარებული, ძირითადი დარგია კვების მრეწველობა. მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე გადის რკინიგზის ხაზი (მარაბდა-ახალქალაქი), უახლოეს წლებში დაგეგმილია მისი გაგრძელება სასაზღვრო პუნქტ კარწახამდე, რომელიც შეაერთებს საქართველოსა და თურქეთის რკინიგზებს.

კულტურა

მუნიციპალიტეტში 67 საჯარო სკოლაა, 61 ბიბლიოთეკა, 1 თეატრი და 1 მუზეუმი (მხარეთმცოდნეობის).

ღირსშესანიშნაობანი

ახალქალაქის მუნიციპალიტეტში ბევრია ადრინდელი და შუა საუკუნეების ქართული კულტურის ძეგლები:

• კუმურდოს ტაძარი (964 წ.)
• აბულის ციკლოპური ციხე
• აბულის ეკლესია (X ს.)
• ბავრას ეკლესია (X-XI სს.)
• ალასტანის ეკლესია (X-XI სს.)
• ბარალეთის ეკლესია (XI ს.)
• ბურნაშეთის ეკლესია (XI ს.)
• ახალქალაქის ციხე-ნაქალაქარი (XI-XVIII სს.)