პოლიე

მასალა ვიკიპედიიდან — თავისუფალი ენციკლოპედია
Jump to navigation Jump to search
ლივანსკო-პოლიე

პოლიე, კარსტული პოლიე (კირილ. поље) — კარსტული რელიეფის ზედაპირული ფორმები. წარმოადგენს ბრტყელფსკერიან და ციცაბოფერდობებიან დახშულ ქვაბულს,[1] რომლის ფართობი მერყეობს 5–400 კმ² ფარგლებში. გამომუშავებულია კარსტულ კირქვებში; ღერძული სიგრძე ვითარდება მთავარი სტრუქტურული მიმართულების პარალელურად.[2]

სიგრძე ათეულობით კმ აღწევს. ზედაპირული დანალექები აკუმულირდება ფსკერის გასწვრივ. პოლიე ყალიბდება კარსტული რელიეფის განვითარების ბოლო სტადიაზე. წარმოიქმნება რამდენიმე კარსტული ძაბრის შეერთების შედეგად.[3] მის ფარგლებში განვითარებულია ძაბრები პონორებთან ერთად, რომელშიც წყლები გადის, აგრეთვე ვოკლუზები.[4]

დამახასიათებელია ჰიდროგრაფიული თავისებურებები, მათ შორის მუდმივი ან დროებითი ტბები და პონორებში ქრობადი მდინარეები და ნაკადულები. გაწყლოვანების მხრივ, გამოიყოფა მშრალი პოლიე — დროებითი ან მუდმივი ნაკადით და პერიოდული პოლიე — რომელიც იტბორება და ტბად გარდაიქმნება. კლასიკური პოლიეები გვხვდება ბალკანეთის ნახევარკუნძულზე. კარგადაა გამოხატული ბოსნია და ჰერცეგოვინაში, სლოვენიაში, მონტენეგროში, ხორვატიასა და სერბიაში.[4]

მსოფლიოში უდიდეს კარსტულ პოლიეს წარმოადგენს ბოსნია და ჰერცეგოვინაში არსებული ლივანსკო-პოლიე, რომლის ფართობია 405 კმ². მისი სიგრძე 64 კმ, ხოლო სიგანე 6 კმ აღწევს, სიმაღლე ზღვის დონიდან 720 მ.[5]

პოლიე საქართველოს კირქვული კარსტის დამახასიათებელი ფორმაა.[6] აღსანიშნავია შაორის ქვაბული, წებელდის პოლიე, ქვიბიას პოლიე და სხვა. შაორის ქვაბულს ზოგიერთი ავტორი ტექტონიკურ-კარსტული გენეზისის პოლიედ მიიჩნევს, ზოგიერთი ტექტონიკურ წარმონაქმნად, ხოლო ავტორთა ერთი ნაწილი მას ზემოაღნიშნულ მეორე ტიპის პოლიედ თვლის.[7]

პოლიეს ფსკერი გამოიყენება როგორც მინდორი და საძოვარი. სახელწოდება „პოლიე“ წარმოსდგა სლავური ენებიდან და სიტყვასიტყვით „ველს“, „მინდორს“ ნიშნავს.[3] სინონიმებია კარსტული პოლიე და კარსტული მინდორი.[8]

სქოლიო[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

  1. გეომორფოლოფიური ლექსიკონი, გამომცემლობა ნეკერი, თბილისი, 1996.
  2. Glossary of Cave and Karst Terms" (letter "P"), Speliogenesis.info, 2009
  3. 3.0 3.1 Polje | Encyclopedia Britannica
  4. 4.0 4.1 Геоморфологический словарь-справочник. Ахромеев Л.М. (сост.) Брянск. 2002.
  5. Марковић, Јован. Географске области Социјалистичке Федеративне Републике Југославије. 1967
  6. ლევან მარუაშვილი, საქართველოს ფიზიკური გეოგრაფია, თბ., 1964.
  7. კარსტოლოგიის საგანი და ამოცანები
  8. White, William Blaine, & David C. Culver (eds.). 2012. Encyclopedia of Caves. Waltham, MA: Academic Press, p. 443.