კირილიცა

მასალა ვიკიპედიიდან — თავისუფალი ენციკლოპედია
გადასვლა: ნავიგაცია, ძიება
კირილიცა
ტიპი: ანბანი
ენები: აღმოსავლეთსლავური ენების უმეტესობა, ყოფილი საბჭოთა რესპუბლიკების უმეტესობა.
შექმნა კირილე და მეთოდე
დროის პერიოდი: X საუკუნიდან დღემდე
წინამორბედი დამწერლობები: ფინიკიური დამწერლობა
 ბერძნული დამწერლობა
  გლაგოლიცა
   კირილიცა
დობილი დამწერლობები: ლათინური დამწერლობა
კოპტური დამწერლობა
ISO 15924 კოდი: Cyrl
Romanian-kirilitza-tatal-nostru.jpg
კირილიცის გავრცელების არე

კირილიცა (ასევე ტრადიციული სახელი პირველი ორი ასო-ნიშნის, „აზისა“ და „ბუკის“, მიხედვით — აზბუკა — aзбука) — არაერთი სლავური და არასლავური ენის (მაგ.; ჩუვაშური, ბურიატული, თათრულ-ბაშკირული, უდმურტული, აფხაზური, ოსური) დამწერლობა ევროპასა და აზიაში. მისი შექმნის ისტორია დაკავშირებულია სახელებთან წმინდა ბერებისა, კირილესა და მეთოდეს თესალონიკელებისა, რომლებმაც შექმნეს არა კირილიცა, არამედ მისი წინამორბედი — გლაგოლიცა.

კირილიცაზე წერენ ყოფილი იუგოსლავიის ზოგიერთ ქვეყანაში (სერბია, ბოსნია) და იქ მას „ჩირილიცას“ უწოდებენ.

კირილიცას ანბანი[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

ასო ბეჭდური რიცხვითი
მნიშვნ.
წარმოთქმა სახელწოდება
1 А Early-Cyrillic-letter-Azu.svg 1 აზ
2 Б Early Cyrillic letter Buky.svg ბუკი
3 В Early Cyrillic letter Viedi.png 2 ვედი
4 Г Early Cyrillic letter Glagoli.png 3 გლაგოლი
5 Д Early Cyrillic letter Dobro.png 4 დობრო
6 Е, Є Early Cyrillic letter Yesti.png 5 ესწ
7 Ж Early Cyrillic letter Zhiviete.png ჟივეტე
8 Ѕ Early Cyrillic letter Dzelo.png 6 ზელო
9 Ꙁ, З Early Cyrillic letter Zemlia.png 7 ზემლია
10 И Early Cyrillic letter Izhe.png 8 იჟე
11 І, Ї Early Cyrillic letter I.png 10 [и]
12 К Early Cyrillic letter Kako.png 20 კაკო
13 Л Early Cyrillic letter Liudiye.png 30 ლიუდი
14 М Early Cyrillic letter Myslite.png 40 მისლეწე
15 Н Early Cyrillic letter Nashi.png 50 ნაშ
16 О Early Cyrillic letter Onu.png 70 ონ
17 П Early Cyrillic letter Pokoi.png 80 პოკოი
18 Р Early Cyrillic letter Ritsi.png 100 რცი
19 С Early Cyrillic letter Slovo.png 200 სლოვო
20 Т Early Cyrillic letter Tvrido.png 300 ტვერდო
21 Ѹ, Ꙋ Early Cyrillic letter Uku.png (400) უკ
22 Ф Early Cyrillic letter Fritu.png 500 ფერტ
23 Х Early Cyrillic letter Khieru.png 600 ხერ
24 Ѡ Early Cyrillic letter Otu.png 800 ომეგა
25 Ц Early Cyrillic letter Tsi.png 900 ცი
26 Ч Early Cyrillic letter Chrivi.png 90 ჩერვი
27 Ш Early Cyrillic letter Sha.png შა
28 Щ Early Cyrillic letter Shta.png შჩ შჩა
29 Ъ Early Cyrillic letter Yeru.png მაგარი ნიშანი ერ
30 Ы Early Cyrillic letter Yery.png მაგარი ი ერი
31 Ь Early Cyrillic letter Yeri.png რბილი ნიშანი ერ
32 Ѣ Early Cyrillic letter Yati.png [æ], [ие] იაწი
33 Ю Early Cyrillic letter Yu.png ჲუ იუ
34 Early Cyrillic letter Ya.png ჲა
35 Ѥ Early Cyrillic letter Ye.png ჲე ე იოტისებური
36 Ѧ Early Cyrillic letter Yusu Maliy.png (900) н] მცირე იუსი
37 Ѫ Early Cyrillic letter Yusu Bolshiy.png н] დიდი იუსი
38 Ѩ Early Cyrillic letter Yusu Maliy Yotirovaniy.png [йэн] მცირე იუსი იოტირებული
39 Ѭ Early Cyrillic letter Yusu Bolshiy Yotirovaniy.png [йон] დიდი იუსი იოტირებული
40 Ѯ Early Cyrillic letter Ksi.png 60 ქს ქსი
41 Ѱ Early Cyrillic letter Psi.png 700 პს პსი
42 Ѳ Early Cyrillic letter Fita.png 9 თჰ, ჶჰ ფიტა
43 Ѵ Early Cyrillic letter Izhitsa.png 400 ი, ვ იჟიცა

კირილიცა უნიკოდში[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 A B C D E F
400 Ѐ Ё Ђ Ѓ Є Ѕ І Ї Ј Љ Њ Ћ Ќ Ѝ Ў Џ
410 А Б В Г Д Е Ж З И Й К Л М Н О П
420 Р С Т У Ф Х Ц Ч Ш Щ Ъ Ы Ь Э Ю Я
430 а б в г д е ж з и й к л м н о п
440 р с т у ф х ц ч ш щ ъ ы ь э ю я
450 ѐ ё ђ ѓ є ѕ і ї ј љ њ ћ ќ ѝ ў џ
460 Ѡ ѡ Ѣ ѣ Ѥ ѥ Ѧ ѧ Ѩ ѩ Ѫ ѫ Ѭ ѭ Ѯ ѯ
470 Ѱ ѱ Ѳ ѳ Ѵ ѵ Ѷ ѷ Ѹ ѹ Ѻ ѻ Ѽ ѽ Ѿ ѿ
480 Ҁ ҁ ҂ ҃ ҄ ҅ ҆ ҇ ҈ ҉ Ҋ ҋ Ҍ ҍ Ҏ ҏ
490 Ґ ґ Ғ ғ Ҕ ҕ Җ җ Ҙ ҙ Қ қ Ҝ ҝ Ҟ ҟ
4A0 Ҡ ҡ Ң ң Ҥ ҥ Ҧ ҧ Ҩ ҩ Ҫ ҫ Ҭ ҭ Ү ү
4B0 Ұ ұ Ҳ ҳ Ҵ ҵ Ҷ ҷ Ҹ ҹ Һ һ Ҽ ҽ Ҿ ҿ
4C0 Ӏ Ӂ ӂ Ӄ ӄ Ӆ ӆ Ӈ ӈ Ӊ ӊ Ӌ ӌ Ӎ ӎ ӏ
4D0 Ӑ ӑ Ӓ ӓ Ӕ ӕ Ӗ ӗ Ә ә Ӛ ӛ Ӝ ӝ Ӟ ӟ
4E0 Ӡ ӡ Ӣ ӣ Ӥ ӥ Ӧ ӧ Ө ө Ӫ ӫ Ӭ ӭ Ӯ ӯ
4F0 Ӱ ӱ Ӳ ӳ Ӵ ӵ Ӷ ӷ Ӹ ӹ Ӻ ӻ Ӽ ӽ Ӿ ӿ
500 Ԁ ԁ Ԃ ԃ Ԅ ԅ Ԇ ԇ Ԉ ԉ Ԋ ԋ Ԍ ԍ Ԏ ԏ
510 Ԑ ԑ Ԓ ԓ Ԕ ԕ Ԗ ԗ Ԙ ԙ Ԛ ԛ Ԝ ԝ Ԟ ԟ
520 Ԡ ԡ Ԣ ԣ Ԥ ԥ Ԧ ԧ
2DE0
2DF0 ⷿ
A640
A650
A660
A670
A680
A690

ლიტერატურა[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

  • Ivan G. Iliev. Short History of the Cyrillic Alphabet. Plovdiv. 2012. Short History of the Cyrillic Alphabet
  • Bringhurst, Robert (2002). The Elements of Typographic Style (version 2.5), pp. 262–264. Vancouver, Hartley & Marks. ISBN 0-88179-133-4.
  • Nezirović, M. (1992). Jevrejsko-španjolska književnost. Sarajevo: Svjetlost. [cited in Šmid, 2002]
  • Šmid, Katja (2002). "Los problemas del estudio de la lengua sefardíPDF (603 KiB)", in Verba Hispanica, vol X. Liubliana: Facultad de Filosofía y Letras de la Universidad de Liubliana. ISSN 0353-9660.
  • 'The Lives of St. Tsurho and St. Strahota', Bohemia, 1495, Vatican Library

რესურსები ინტერნეტში[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]