იტალიის სერია A

მასალა ვიკიპედიიდან — თავისუფალი ენციკლოპედია
(გადამისამართდა გვერდიდან სერია A)
გადასვლა: ნავიგაცია, ძიება
იტალიის სერია A
LegaSerieAlogoTIM.png
ქვეყანა იტალიის დროშა იტალია
კონფედერაცია უეფა
დაარსდა 1898
(1929-დან
ახალი ფორმატით)
დივიზიონები 1
კლუბ. რაოდენობა 20
ქვეითდება სერია B
საშინაო თასები იტალიის თასი
იტალიის სუპერთასი
საერთაშ. თას(ებ)ი უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგა
უეფა-ს ევროპის ლიგა
მოქ. ჩემპიონი „იუვენტუსი“ (33-ჯერ)
ყველაზე ტიტულოვანი „იუვენტუსი“ (33-ჯერ)
ტვ პარტნიორები Sky Italia
Mediaset Premium
საიტი ოფიციალური

იტალიის სერია A — ცნობილი როგორც Seria A TIM, პროფესიონალური საფეხბურთო ლიგა იტალიური კლუბებისთვის. წარმოადგენს იტალიის უმაღლეს საფეხბურთო ლიგას. გათამაშებაში ასპარეზობს 20 გუნდი. ლიგა 1929 წლიდან მოქმედებს.

იტალიის ჩემპიონის ტიტულს ფლობდა 16 კლუბი. ჩემპიონატს სამი დომინანტი გუნდი ჰყავდა ყოველთვის „იუვენტუსის“ (33 ტიტული), „მილანის“ (18) და „ინტერის“ (18) სახით[1]. მოქმედი ჩემპიონია ტურინის „იუვენტუსი“.

უეფა-ს კოეფიციენტების რეიტინგში ჩემპიონატებს შორის, სერია A მეოთხე ადგილს იკავებს[2]. 2015–16 წლების სეზონში სერია A-ს მატჩებზე საშუალო დასწრება იყო 22.644 ადამიანი[3].

ისტორია[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

სკუდეტოს ემბლემა, რომელსაც მოქმედი ჩემპიონი ატარებს საკუთარ მაისურზე.

სერია A-ს გათამაშებას ხშირად უწოდებენ ”სკუდეტო”-ს. იტალიის ჩემპიონატის ყველაზე წარმატებულ კლუბად ითვლება ტურინის იუვენტუსი, რომელმაც ტურნირი 33-ჯერ მოიგო. იუვენტუსს იტალიის ფეხბურთის ფედერაციის გადაწყვეტილებით ჩამოერთვა 2 სკუდეტო (2004–05, 2005–06) და აქედან ერთი გადაეცა მილანის ინტერს, ცნობილი სკანდალის – კალჩოპოლის გამო. იუვენტუსის შემდეგ სკუდეტოების რაოდენობით მოდიან მილანური გრანდები – მილანი და ინტერი, რომლებმაც 18–18-ჯერ მოიგეს ჩემპიონატი. ათჯერ ჩემპიონობის შემთხვევაში, გუნდს უფლება ეძლევა კლუბის ემბლემის (ლოგოს) თავზე ატაროს პატარა ოქროს ვარსკვლავი. ამგვარად იუვენტუსი ფლობს 3 ვარსკვლავს, ხოლო მილანი და ინტერი თითო-თითოს.

ფორმატი[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

ისტორიის მანძილზე, სერია A ძირითადად 16 ან 18 გუნდისგან შედგებოდა. 2004–05 წლების სეზონიდან ჩემპიონატში 20 გუნდი იღებს მონაწილეობას.

სერია A-ს ამჟამინდელი ფორმატი სტარტს იღებს 1929 წლიდან. 1898-დან–1929 წლამდე ჩემპიონატი ტარდებოდა რეგიონალური პრინიციპით, სადაც ყველა რეგიონს საკუთარი გუნდი ჰყავდა. სერია A-ში კლუბების რაოდენობა ყოველთვის იცვლებოდა.

1929–34: 18 კლუბი

1934–42: 16 კლუბი

1942–46: 18 კლუბი

1946–47: 20 კლუბი

1947–48: 21 კლუბი

1948–52: 20 კლუბი

1952–67: 18 კლუბი

1967–88: 16 კლუბი

1988–2004: 18 კლუბი

2004–დღემდე: 20 კლუბი

საფეხბურთო სეზონის განმავლობაში (აგვისტო-მაისი) ყველა კლუბი 2-ჯერ ხვდება ერთმანეთს. ამგვარად სეზონის განმავლობაში კლუბი მართავს 38 მატჩს (19-ს პირველ წრეში და მეორე 19-ს მეორეში). შეხვედრების მიმდევრობა ორივე წრეში იდენტურია.

კლუბები გამარჯვებისათვის იღებენ 3 ქულას, 1 ქულა ეძლევათ ფრედ დამთავრების შემთხვევაში, ხოლო წაგებული გუნდი უქულოდ რჩება. თუ კლუბები დააგროვებენ ქულათა ერთი და იმავე რაოდენობას, ამ შემთხვევაში ადგილები გადანაწილდება გატანილი და გაშვებული ბურთების რაოდენობით. ჩემპიონატში ყველაზე მეტი ქულების დაგროვების შემთხვევაში, კლუბი გამოცხადდება გათამაშების გამარჯვებულად. 3 გუნდი, რომლებიც ჩემპიონატს ცხრილის ბოლო ნაწილში დაასრულებენ (მე-18, მე-19, მე-20 ადგილებზე), დაქვეითდებიან იტალიის ჩემპიონატის მეორე ლიგაში – სერია B-ში.

სერია A-ს პირველი 3 კლუბი, უფლებას იღებს მონაწილეობა მიიღოს მომავალი წლის უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგის გათამაშებაში. აქედან პირველი 2 კლუბი პირდაპირ ერთვება ჯგუფური ეტაპიდან, ხოლო მესამე კლუბი ასპარეზობას იწყებს ჩემპონთა ლიგის III საკვალიფიკაციო რაუნდიდან, სადაც ჯგუფრ ეტაპზე მოსახვედრად მოუწევს ორმატჩიანი დაპირისპირება სხვა ქვეყნის კლუბთან. მე-4 და მე-5 ადგილების დაკავების შემთხვევაში, კლუბს უფლება ეძლევა მონაწილეობა მიიღოს უეფა-ს ევროპის ლიგაში. ამავე ტურნირში მონაწილეობის უფლება ეძლევა იტალიის თასის გამარჯვებულს, მაგრამ თუ იტალიის თასის გამარჯვებულმა უკვე გაიარა კვალიფიკაცია ჩემპიონთა ლიგის, ან ევროპის ლიგის გათამაშებებში, მაშინ მესამე საგზურის მფლობელი ხდება ჩემპიონატში მე-6 ადგილზე გასული კლუბი.

ჩემპიონები[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

კლუბი ჩემპიონები მეორე ადგილი ჩემპიონობის წლები
იუვენტუსი
33
20
1905, 1926, 1931, 1932, 1933, 1934, 1935, 1950, 1952, 1958, 1960, 1961, 1967, 1972, 1973, 1975, 1977, 1978, 1981, 1982, 1984, 1986, 1995, 1997, 1998, 2002, 2003, 2012, 2013, 2014, 2015, 2016, 2017
მილანი
18
14
1901, 1906, 1907, 1951, 1955, 1957, 1959, 1962, 1968, 1979, 1988, 1992, 1993, 1994, 1996, 1999, 2004, 2011
ინტერი
18
14
1910, 1920, 1930, 1938, 1940, 1953, 1954, 1963, 1965, 1966, 1971, 1980, 1989, 2006, 2007, 2008, 2009, 2010
ჯენოა
9
4
1898, 1899, 1900, 1902, 1903, 1904, 1915, 1923, 1924
ტორინო
7
6
1928, 1943, 1946, 1947, 1948, 1949, 1976
ბოლონია
7
4
1925, 1929, 1936, 1937, 1939, 1941, 1964
პრო ვერჩელი
7
1
1908, 1909, 1911, 1912, 1913, 1921, 1922
რომა
3
14
1942, 1983, 2001
ლაციო
2
6
1974, 2000
ნაპოლი
2
6
1987, 1990
ფიორენტინა
2
5
1956, 1969
კალიარი
1
1
1970
კაზალე
1
0
1914
ნოვეზე
1
0
1922
ელას ვერონა
1
0
1985
სამპდორია
1
0
1991
ინტერი ტურინი
0
2
მილანეზე
0
2
ვიჩენცა
0
2
ლივორნო
0
2
ალბა ტრასტევერე
0
2
ტორინეზე
0
1
ვენეცია
0
1
პიზა
0
1
სამპიერდარენეზე
0
1
ფორტიტუდო
0
1
სავოია
0
1
უდინეზე
0
1
პერუჯა
0
1
პარმა
0
1

რეკორდები[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

ყველაზე მეტი გოლი[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

ადგილი ფეხბურთელი[4] წლები გოლი
1 იტალიის დროშა სილვიო პიოლა 1929–1954 274
2 იტალიის დროშა ფრანჩესკო ტოტი 1992–2017 250
3 შვედეთის დროშა გუნარ ნორდალი 1948–1958 225
4 ბრაზილიის დროშა/იტალიის დროშა ჟოზე ალტაფინი 1958–1976 216
იტალიის დროშა ჯუზეპე მეაცა 1929–1947
6 იტალიის დროშა ანტონიო დი ნატალე 2002–2016 209
7 იტალიის დროშა რობერტო ბაჯო 1986–2004 205
8 შვედეთის დროშა კურტ ჰამრინი 1956–1971 190
9 იტალიის დროშა ჯუზეპე სინიორი 1991–2004 188
იტალიის დროშა ალესანდრო დელ პიერო 1993–2012
იტალიის დროშა ალბერტო ჯილარდინო 1999–

ყველაზე მეტი ჩატარებული მატჩი[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

ადგილი ფეხბურთელი[5] წლები გოლი
1 იტალიის დროშა პაოლო მალდინი 1985–2009 647
2 იტალიის დროშა ჯანლუიჯი ბუფონი 1995– 619
3 იტალიის დროშა ფრანჩესკო ტოტი 1992–2017 619
4 არგენტინის დროშა ხავიერ ძანეტი 1995–2014 615
5 იტალიის დროშა ჯანლუკა პალიუკა 1987–2007 592
6 იტალიის დროშა დინო ძოფი 1961–1983 570
7 იტალიის დროშა პიეტრო ვერხოვოდი 1980–2000 562
8 იტალიის დროშა რობერტო მანჩინი 1981–2000 541
9 იტალიის დროშა სილვიო პიოლა 1929–1954 537
10 იტალიის დროშა ენრიკო ალბერტოზი 1958–1980 532

ყველაზე ტიტულოვანი მწვრთნელები[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

მწვრთნელი[6] ჩემპიონი ჩემპიონობის წლები
იტალიის დროშა ჯოვანი ტრაპატონი 7 1977, 1978, 1981, 1982, 1984, 1986, 1989
იტალიის დროშა ფაბიო კაპელო 4 1992, 1993, 1994, 1996, 2001
იტალიის დროშა მარჩელო ლიპი 1995, 1997, 1998, 2002, 2003
ავსტრიის დროშა ჰერმან ფელსნერი 4 1925, 1929, 1939, 1941
იტალიის დროშა კარლო კარკანო 1931, 1932, 1933, 1934
იტალიის დროშა მასიმილიანო ალეგრი 2011, 2015, 2016, 2017
უნგრეთის დროშა არპად ვეისი 3 1930, 1936, 1937
იტალიის დროშა კარლო პაროლა 1950, 1952, 1975
არგენტინის დროშა ელენიო ერერა 1963, 1965, 1966
იტალიის დროშა რობერტო მანჩინი 2006, 2007, 2008
იტალიის დროშა ანტონიო კონტე 2012, 2013, 2014
იტალიის დროშა ლუიჯი ფერერო 2 1946, 1947
იტალიის დროშა ალფრედო ფონი 1953, 1954
იტალიის დროშა ფულვიო ბერნარდინი 1956, 1964
იტალიის დროშა ნერეო როკო 1962, 1968
ჩეხოსლოვაკიის დროშა ჩესტმირ ვიცპალეკი 1972, 1973
შვედეთის დროშა ნილს ლიდჰოლმი 1979, 1983
პორტუგალიის დროშა ჟოზე მოურინიო 2009, 2010

რესურსები ინტერნეტში[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

სქოლიო[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

  1. Italy - List of Champions. rsssf.com. წაკითხვის თარიღი: 4 ივლისი 2017.
  2. UEFA rankings for club competitions. uefa.com. წაკითხვის თარიღი: 4 ივლისი 2017.
  3. Italy » Serie A 2015/2016 » Attendance » Home matches. worldfootball.net. წაკითხვის თარიღი: 4 ივლისი 2017.
  4. Italy - All-Time Topscorers in Serie A“, rsssf.com. წაკითხვის თარიღი: 8 ივლისი 2017. 
  5. Italy - All-Time Most Matches Played in Serie A“, rsssf.com. წაკითხვის თარიღი: 8 ივლისი 2017. 
  6. Italy - Coaches of Championship Teams. rsssf.com. წაკითხვის თარიღი: 29 September 2017.