საჭადრაკო ოლიმპიადა 1933

მეხუთე საჭადრაკო ოლიმპიადა ჩატარდა 1933 წლის 12–23 ივლისს ინგლისის საკურორტო ქალაქ ფოლკსტონში. ასპარეზობაში 15 ქვეყნის ნაკრები მონაწილეობდა.

ტურნირის ორგანიზება

თავდაპირველად ფიდე-მ ოლიმპიადის ჩატარება ესპანეთს მიანდო, თუმცა მათ უარი განაცხადეს. მოგვიანებით მასპინძლობის სურვილი აშშ-მა გამოთქვა, მაგრამ ტურნირის დაწყებამდე ცოტა ხნით ადრე ამერიკელებმაც უარი თქვეს. საბოლოოდ, ინგლისის საჭადრაკო ფედერაციამ იკისრა ორგანიზატორობა. მოკლე ვადების გამო, ბევრმა ქვეყანამ ვერ მოახერხა გუნდის გაგზავნა. ოლიმპიადაზე არ გამოცხადდა გერმანია, რომელიც საერთოდ გამოვიდა ფიდე-დან (ქვეყნის სათავეში ნაცისტების მოსვლის გამო).

ტურნირის მსვლელობა

ამერიკელებმა თავიდანვე ენერგიული სტარტი აიღეს. მათ ძირითად მდევრებად ჩეხოსლოვაკია და შვედეთი მოგვევლინენ. ჩემპიონის ბედი ბოლო ტურში, აშშ-ისა და ჩეხოსლოვაკიის მატჩში გადაწყდა. ჩეხოსლოვაკიის ნაკრებს თასის მოსაპოვებლად მინიმუმ 3½:½ მოგება სჭირდებოდა. მატჩის მიმდინარეობისას ისინი 2½:½ ლიდერობდნენ, თუმცა ბოლო პარტიაში ვეტერანმა ფრენკ მარშალმა შეძლო კარელ ტრეიბლის დამარცხება. მატჩი 2½:1½ დასრულდა ჩეხების სასარგებლოდ, მაგრამ საერთო ქულებით აშშ-მა ჩემპიონობა შეინარჩუნა.

მესამე ადგილზე, დამატებითი მაჩვენებლების (მოგებული მატჩების რაოდენობა) წყალობით, შვედეთის ნაკრები გავიდა.

ტურნირი კვლავ დაამშვენა მსოფლიო ჩემპიონის, ალექსანდრე ალიოხინის გამოსვლამ, რომელმაც მძიმე სტარტის შემდეგ (წაგება ტარტაკოვერთან) ფორმა აღიდგინა და პირველ დაფაზე საუკეთესო შედეგი აჩვენა.

ტექნიკური შედეგები

ტურნირი ჩატარდა წრიული სისტემით.

ადგილი	ქვეყანა	ქულა
1	აშშ	39
2	ჩეხოსლოვაკია	37½
3	შვედეთი	34
4	პოლონეთი	34
5	უნგრეთი	34
6	ავსტრია	33½
7	ლიეტუვა	30½
8	საფრანგეთი	28
9	ლატვია	27½
10	ინგლისი	27
11	იტალია	24½
12	დანია	22½
13	ისლანდია	17
14	ბელგია	17
15	შოტლანდია	14

გუნდური შედეგები

ადგილი	ქვეყანა	1	2	3	4	5	6	7	8	9	10	11	12	13	14	15	+	−	=	ქულა
1	აშშ	—	1½	1½	3	2½	3	4	3	3	3	2½	2	3	3½	3½	11	2	1	39
2	ჩეხოსლოვაკია	2½	—	3	2½	½	2	2½	1½	2	3	3½	3½	3½	4	3½	10	2	2	37½
3	შვედეთი	2½	1	—	2	2½	1½	2	3½	1½	2½	2½	3½	3½	2½	3	9	3	2	34
4	პოლონეთი	1	1½	2	—	2½	2½	2	2½	2½	2	2	3½	2½	4	3½	8	2	4	34
5	უნგრეთი	1½	3½	1½	1½	—	2	1½	2½	3½	2	2½	2½	3	3	3½	8	4	2	34
6	ავსტრია	1	2	2½	1½	2	—	2½	2½	3	2½	2	3½	3	2½	3	9	2	3	33½
7	ლიეტუვა	0	1½	2	2	2½	1½	—	2½	3	2½	2	2½	4	2	2½	7	3	4	30½
8	საფრანგეთი	1	2½	½	1½	1½	1½	1½	—	3	2½	1½	2½	2½	2½	3½	7	7	0	28
9	ლატვია	1	2	2½	1½	½	1	1	1	—	2½	3	2½	2½	3	3½	7	6	1	27½
10	ინგლისი	1	1	1½	2	2	1½	1½	1½	1½	—	3	3½	1½	2	3½	3	8	3	27
11	იტალია	1½	½	1½	2	1½	2	2	2½	1	1	—	1½	1½	3	3	3	8	3	24½
12	დანია	2	½	½	½	1½	½	1½	1½	1½	½	2½	—	3½	3	3	4	9	1	22½
13	ბელგია	1	½	½	1½	1	1	0	1½	1½	2½	2½	½	—	1	2	2	11	1	17
14	ისლანდია	½	0	1½	0	1	1½	2	1½	1	2	1	1	3	—	1	1	11	2	17
15	შოტლანდია	½	½	1	½	½	1	1½	½	½	½	1	1	2	3	—	1	12	1	14

ჩემპიონის და პრიზიორების შემადგენლობა

ადგილი	ქვეყანა	მოჭადრაკეები (ქულები)
1	აშშ	ისააკ კეჟდენი 10 (14-დან), ფრენკ ჯეიმზ მარშალი 7 (10-დან), როიბნ ფაინი 9 (13-დან), არტურ დეიკი 10 (13-დან), ალბერტ სიმონსონი 3 (6-დან)
2	ჩეხოსლოვაკია	სალო ფლორი 9 (14-დან), კარელ ტრეიბლი 6½ (12-დან), იოზეფ რეიფირჟი 7½ (12-დან), კარელ ოპოჩენსკი 11½ (13-დან), კარელ სკალიჩკა 3 (5-დან)
03 	შვედეთი	გედეონ შტალბერგი 7½ (14-დან), გოსტა შტოლცი 8 (14-დან), ერიკ ლუნდინი 10 (14-დან), კარლ ბერნდტსონი 8½ (14-დან)

საუკეთესო შედეგები დაფების მიხედვით

დაფა	მოჭადრაკე	ქვეყანა	ქულა	პარტია	%
I	ალექსანდრე ალიოხინი	საფრანგეთი	9½	12	79,2
II	ფრენკ ჯეიმზ მარშალი	აშშ	7	10	70,0
III	ერიკ ლუნდინი	შვედეთი	10	14	71,4
IV	კარელ ოპოჩენსკი	ჩეხოსლოვაკია	11½	13	88,5
სათ.	ანდორ ლილიენტალი	უნგრეთი	10	13	76,9

ლიტერატურა

• ქურდობაძე ა., მსოფლიო საჭადრაკო ოლიმპიადები, თბ., 2023. — გვ. 23-25.
• Ю. Авербах, Б. Туров Шахматные олимпиады. Москва. изд. ,,ФиС’’ 1974
• Шахматы. Энциклопедический словарь. Москва. изд. ,,Советская Энциклопедия’’ 1990
• Шахматная Энциклопедия. Москва. 2004.
• Ханамирян Г. Всемирные шахматные Олимпиады. 1927-2006. Ереван: 2006

რესურსები ინტერნეტში

• მეხუთე საჭადრაკო ოლიმპიადა: ფოლკსტონი 1933 საიტზე OlimpBase.org