საჭადრაკო ოლიმპიადა 1954

XI საჭადრაკო ოლიმპიადა გაიმართა 1954 წლის 4 — 25 სექტემბერს ამსტერდამში, ნიდერლანდები.

ფიდე-ს 1952 წლის ჰელსინკის კონგრესმა, დააკმაყოფილა რა არგენტინის საჭადრაკო ფედერაციის თხოვნა, გადაწყვიტა მომდევნო, XI ოლიმპიადა ბუენოს-აირესში ჩატარებულიყო. თავდაპირველად ყველაფერი ნორმალურად მიდიოდა, მაგრამ შეჯიბრების დაწყებამდე ერთი თვით ადრე არგენტინიდან მოვიდა შეტყობინება, რომ უსახსრობის გამო არგენტინელები უარს ამბობდნენ ოლიმპიადის ჩატარებაზე. ამ სიტუაციაში ფიდე ჰოლანდიის საჭადრაკო ფედერაციამ იხსნა, რომელმაც უმოკლეს დროში შეძლო მომზადება ოლიმპიადის მისაღებად. ამსტერდამში ყველა ფავორიტი ჩამოვიდა, არ იყვნენ მხოლოდ ამერიკელები, რომლებმაც თავისი არყოფნა უსახსრობით ახსნეს.

ტურნირი ისევ ორ ეტაპად ჩატარდა. პირველ ეტაპზე ყველაფერი ისე დამთავრდა, როგორც მოსალოდნელი იყო — ფავორიტები უპრობლემოდ გავიდნენ მთავარ ფინალში. სსრკ-ის გუნდი უპირველესი ფავორიტი იყო. მხოლოდ პირველი ოთხი ტური მიჰყვებოდნენ იუგოსლავიელები საბჭოელებს, მერე კი სხვაობა ყოველ ტურში იზრდებოდა და პრაქტიკულად მეშვიდე ტურის შემდეგ გამარჯვებულის ვინაობა ცნობილი იყო. სამაგიეროდ დიდი ბრძოლა გაჩაღდა მეორე ადგილისათვის. იუგოსლავიისა და არგენტინის გუნდები მონაცვლეობით იკავებდნენ ადგილს სატურნირო ცხრილში საბჭოთა გუნდის შემდეგ. საბოლოოდ მეორე ადგილი სამხრეთამერიკელებს დარჩათ, რომლებმაც მხოლოდ ბოლო ტურში აჯობეს მეტოქეს ნახევარი ქულით.

დაჯილდოების ცერემონია 1954 წლის საჭადრაკო ოლიმპიადაზე. მარცხნიდან მარჯვნივ: კოტოვი, გელერი, სმისლოვი, ბრონშტეინი, კერესი, ბოტვინიკი და ბონდარევსკი (ჰამილტონ-რასელის თასით).

ტექნიკური შედეგები

მონაწილეობდა 25 ქვეყნის 26 ნაკრები გუნდი (კვლავ ცალკე გუნდად თამაშობდა ზაარის ნაკრები). ტურნირი ჩატარდა ორ ეტაპად. პირველ ეტაპზე გუნდები ოთხ ქვეჯგუფში არკვევდნენ ფინალისტთა ვინაობას. ქვეჯგუფებში პირველ-მესამე ადგილებზე გასული გუნდები თამაშობდნენ მთავარ ფინალში (I–XII ადგილები). დანარჩენები B ფინალურ ტურნირში იბრძოდნენ XIII–XXVI ადგილებისათვის. ორივე ეტაპზე ტურნირი ჩატარდა წრიული სისტემით.

პირველი ეტაპი

ჯგუფი 1

ფინალი	ქვეყანა	1	2	3	4	5	6	+	−	=	ქულა
«A»	საბჭოთა კავშირი	—	2	3½	3	4	4	4	0	1	16½
«A»	ნიდერლანდები	2	—	2½	3	3	2½	4	0	1	13
«A»	ისლანდია	½	1½	—	3	3½	2½	3	2	0	11
«B»	ავსტრია	1	1	1	—	3	3½	2	3	0	9½
«B»	ფინეთი	0	1	½	1	—	3	1	4	0	5½
«B»	საბერძნეთი	0	1½	1½	½	1	—	0	5	0	4½

ჯგუფი 2

ფინალი	ქვეყანა	1	2	3	4	5	6	+	−	=	ქულა
«A»	არგენტინა	—	2	2	3	3	4	3	0	2	14
«A»	ბულგარეთი	2	—	2	2½	3½	3½	3	0	2	13½
«A»	ჩეხოსლოვაკია	2	2	—	2½	3	4	3	0	2	13½
«B»	კანადა	1	1½	1½	—	2½	3½	2	3	0	10
«B»	იტალია	1	½	1	1½	—	3½	1	4	0	7½
«B»	ირლანდია	0	½	0	½	½	—	0	5	0	1½

ჯგუფი 3

ფინალი	ქვეყანა	1	2	3	4	5	6	7	+	−	=	ქულა
«A»	ისრაელი	—	1½	3	2½	3	3	3	5	1	0	16
«A»	იუგოსლავია	2½	—	2	3	2½	2½	1½	4	1	1	14
«A»	შვედეთი	1	2	—	2	2½	2½	4	3	1	2	14
«B»	დანია	1½	1	2	—	1½	3½	2	1	3	2	11½
«B»	ნორვეგია	1	1½	1½	2½	—	2	2½	2	3	1	11
«B»	საფრანგეთი	1	1½	1½	½	2	—	3	1	4	1	9½
«B»	ზაარი	1	2½	0	2	1½	1	—	1	4	1	8

ჯგუფი 4

ფინალი	ქვეყანა	1	2	3	4	5	6	7	+	−	=	ქულა
«A»	უნგრეთი	—	2½	1½	3	4	3	4	5	1	0	18
«A»	გერმანია	1½	—	2½	3	2	3½	4	4	1	1	16½
«A»	ინგლისი	2½	1½	—	2½	1½	1½	4	3	3	0	13½
«B»	შვეიცარია	1	1	1½	—	2½	3½	4	3	3	0	13½
«B»	კოლუმბია	0	2	2½	1½	—	2½	4	3	2	1	12½
«B»	ბელგია	1	½	2½	½	1½	—	3	2	4	0	9
«B»	ლუქსემბურგი	0	0	0	0	0	1	—	0	6	0	1

ფინალი

ფინალი A

#	ქვეყანა	მოთამაშეები	ქულა	გქ
1	საბჭოთა კავშირი	ბოტვინიკი, სმისლოვი, ბრონშტეინი, კერესი, გელერი, კოტოვი	34
2	არგენტინა	ნაიდორფი, ხ. ბოლბოჩანი, პანო, გიმარი, როსეტო, პილნიკი	27
3	იუგოსლავია	პირცი, გლიგორიჩი, ტრიფუნოვიჩი, რაბარი, ფუდერერი, მატანოვიჩი	26½
4	ჩეხოსლოვაკია	პახმანი, ფილიპი, ზიტა, შაიტარი, ფიხტლი, უიტელკი	24½
5	გერმანია	უნციკერი, შმიდტი, პფაიფერი, რელშტაბი, დარგა, იოპენი	23½
6	უნგრეთი	საბო, კლუგერი, ბარცა, შანდორი, გერებენი	23
7	ისრაელი	პორათი, ჩერნიაკი, ორენი, ალონი, კნიაზერი	22
8	ნიდერლანდები	ეივე, დონერი, კორტლევერი, პრინსი, კრამერი, ვან შელტინგა	21
9	ინგლისი	ალექსანდერი, პენროუზი, გოლომბეკი, ვეიდი, ბარდენი, კლარკი	17	7
10	ბულგარეთი	მინევი, ნეიკირხი, მილევი, ცვეტკოვი, ბობოცოვი, ბობეკოვი	17	6
11	შვედეთი	შტალბერგი, ლუნდინი, სტოლცი, ჰორბერგი, ნილსონი, გუდი	15
12	ისლანდია	ფ. ოლაფსონი, გ. გუდმუნდსონი, გ. პალმასონი, გ. აგუსტსონი, იოჰანსონი, არნლაუგსონი	13½

ფინალი B

#	ქვეყანა	მოთამაშეები	ქულა	გქ	შეხვედრა
13	შვეიცარია	კუპერი, ბლაუ, ნივერგელტი, ბრედი, ციმერმანი, ვალტერი	37
14	კანადა	იანოვსკი, ანდერსონი, ვაიტონისი, ბოგატირჩუკი, ფოქსი, დივინსკი	36	21	3
15	ავსტრია	რობაჩი, ბენი, პრამეშუბერი, ლოკვენცი, კოვაჩი	36	21	1
16	დანია	ლარსენი, ა. ნილსენი, პ. ნილსენი, ვ. ნილსენი, ენევოლდსენი, ბ. ანდერსენი	34½
17	იტალია	პაოლი, პორეკა, ნორჩია, სკაფარელი, კალა	28½
18	კოლუმბია	კუელიარი, დე გრეიფი, სანჩესი, რივერა, ტეხადა ჰ., ერნანდეს გ.	27½
19	ბელგია	ო'კელი, დუნკელბლუმი, გობერი, ლემერი, ფრანკი, ტიბო	27
20	ფინეთი	სალო, ვესტერინენი, კატაისტო, ფრედი, რანტანენი	26½
21	საფრანგეთი	ბერნშტეინი, რაიზმანი, ტიელმანი, ბერგრაზერი, ნორადუნგიანი, ბურსტეინი	26
22	ზაარი	ბენკნერი, ლორსონი, მორენა, კასტელი, ვაიხსელბაუმერი, ჰაასი	24
23	ნორვეგია	მორკენი, ვესტოლი, ლინდბლომი, სტორე, ფლატერი, რამი	22
24	საბერძნეთი	პარლიაროსი, ანაგნოსტუ, პანაგიოპულოსი, პაპაპავლუ	21
25	ირლანდია	რეილი, კელი, მაჰერი, უოლში, ნეში, როჰანი	11
26	ლუქსემბურგი	დორნერი, ნეი, ფილიპი, შნაიდერი, კრემერი, იეროლიმ ი.	7

ფინალი A

ადგილი	ქვეყანა	1	2	3	4	5	6	7	8	9	10	11	12		+	−	=	ქულა
1	საბჭოთა კავშირი	—	3½	2½	2½	3	3	2	3½	3½	3	3½	4		10	0	1	34
2	არგენტინა	½	—	1½	3	2½	2	3	2½	3	2½	3	3½		8	2	1	27
3	იუგოსლავია	1½	2½	—	2	2½	1½	3	3	3½	2	2½	2½		7	2	2	26½
4	ჩეხოსლოვაკია	1½	1	2	—	3	2	1½	2	3	2½	3½	2½		5	3	3	24½
5	გერმანია	1	1½	1½	1	—	2	2½	½	2½	4	4	3		5	5	1	23½
6	უნგრეთი	1	2	2½	2	2	—	1	3	2	2	2	3½		3	2	6	23
7	ისრაელი	2	1	1	2½	1½	3	—	3	½	3	2	2½		5	4	2	22
8	ნიდერლანდები	½	1½	1	2	3½	1	1	—	3	2½	3	2		4	5	2	21
9	ინგლისი	½	1	½	1	1½	2	3½	1	—	2½	1	2½		3	7	1	17
10	ბულგარეთი	1	1½	2	1½	0	2	1	1½	1½	—	2½	2½		2	7	2	17
11	შვედეთი	½	1	1½	½	0	2	2	1	3	1½	—	2		1	7	3	15
12	ისლანდია	0	½	1½	1½	1	½	1½	2	1½	1½	2	—		0	9	2	13½

ფინალი B

ადგილი	ქვეყანა	13	14	15	16	17	18	19	20	21	22	23	24	25	26		+	−	=	ქულა
13	შვეიცარია	—	3	3	2	3	3½	2½	2½	3	2½	4	1	3½	3½		11	1	1	37
14	კანადა	1	—	3	2	3	3½	2	2½	3½	3	3½	2	3	4		9	1	3	36
15	ავსტრია	1	1	—	3	3	3	2	3	2½	3	3	3½	4	4		10	2	1	36
16	დანია	2	2	1	—	2	1½	3	3½	3	2	3½	3½	4	3½		7	2	4	34½
17	იტალია	1	1	1	2	—	2	3	1½	1	2	3½	3½	4	3		5	5	3	28½
18	კოლუმბია	½	½	1	2½	2	—	2	2½	1	3½	3	2½	2½	4		7	4	2	27½
19	ბელგია	1½	2	2	1	1	2	—	1½	3	2½	2	2	2½	4		4	4	5	27
20	ფინეთი	1½	1½	1	½	2½	1½	2½	—	2½	2	2½	1½	4	3		6	6	1	26½
21	საფრანგეთი	1	½	1½	1	3	3	1	1½	—	3	1½	3	2½	3½		6	7	0	26
22	ზაარი	1½	1	1	2	2	½	1½	2	1	—	1	2½	4	4		3	7	3	24
23	ნორვეგია	0	½	1	½	½	1	2	1½	2½	3	—	2½	4	3		5	7	1	22
24	საბერძნეთი	3	2	½	½	½	1½	2	2½	1	1½	1½	—	1½	3		3	8	2	21
25	ირლანდია	½	1	0	0	0	1½	1½	0	1½	0	0	2½	—	2½		2	11	0	11
26	ლუქსემბურგი	½	0	0	½	1	0	0	1	½	0	1	1	1½	—		0	13	0	7

ჩემპიონისა და პრიზიორების შემადგენლობა და შედეგები

•  საბჭოთა კავშირი

მიხეილ ბოტვინიკი 8½ (+6=5-0), ვასილი სმისლოვი 9 (+8=6-0), დავით ბრონშტეინი 10½ (+7=7-0), პაულ კერესი 13½ (+13=1-0), ეფიმ გელერი 5 (+4=2-1), ალექსანდრე კოტოვი 4 (+4=0-2).

•  არგენტინა

მიგელ ნაიდორფი 10½ (+7=7-1), ხულიო ბოლბოჩანი 11½ (+8=7-0), ოსკარ პანო 6½ (+3=7-3), კარლოს გიმარი 4 (+3=2-1), ნესტორ როსეტო 4½ (+3=3-2), ჰერმან პილნიკი 4 (+3=2-2).

•  იუგოსლავია

ვასია პირცი 7½ (+3=9-1), სვეტოზარ გლიგორიჩი 8 (+4=8-2), პეტარ ტრიფუნოვიჩი 7 (+3=8-1), ბრასლავ რაბარი 3 (+1=4-3), ანდრია ფუდერერი 8½ (+6=5-1), ალექსანდრ მატანოვიჩი 6½ (+5=3-1).

საუკეთესო შედეგები დაფების მიხედვით

დაფა	მოჭადრაკე	ქვეყანა	ქულა	პარტია	%
I	მიხეილ ბოტვინიკი	საბჭოთა კავშირი	8½	11	77,3
II	ფრანკ ანდერსონი	კანადა	14	17	82,4
III	გედეონ ბარცა	უნგრეთი	12½	16	78,1
IV	პაულ კერესი	საბჭოთა კავშირი	13½	14	96,4
სათ. I	ეფიმ გელერი	საბჭოთა კავშირი	5	7	71,4
სათ. II	სილვიან ბურსტეინი	საფრანგეთი	8½	11	77,3

ლიტერატურა

• ქურდობაძე ა., მსოფლიო საჭადრაკო ოლიმპიადები, თბ., 2023.
• Ю. Авербах, Б. Туров Шахматные олимпиады. Москва. изд. ,,ФиС’’ 1974
• Шахматы. Энциклопедический словарь. Москва. изд. ,,Советская Энциклопедия’’ 1990
• Шахматная Энциклопедия. Москва. 2004.
• Ханамирян Г. Всемирные шахматные Олимпиады. 1927-2006. Еრეван: 2006

რესურსები ინტერნეტში

• შედეგები Olimpbase-ზე