მთიანი ყარაბაღის კონფლიქტი

მასალა ვიკიპედიიდან — თავისუფალი ენციკლოპედია
Jump to navigation Jump to search
მთიანი ყარაბაღის კონფლიქტი
Nagorno-Karabakh Map2 (ka).png
დღევანდელი ვითარება ყარაბაღში
თარიღი 1988-დან დღემდე
ძირითადი ფაზა: 1988–94
მდებარეობა მთიანი ყარაბაღის კონტაქტის ხაზი
აზერბაიჯან-სომხეთის საზღვარი
აზერბაიჯანის დროშა აზერბაიჯანი
შედეგი მიმდინარეობს
მხარეები
სომხეთის დროშა სომხეთი
მთიანი ყარაბაღის რესპუბლიკის დროშა მთიანი ყარაბაღის რესპუბლიკა
შეიარაღების მიმწოდებელი:
აზერბაიჯანის დროშა აზერბაიჯანი

მხარდაჭერა:

შეიარაღების მიმწოდებელი:

მეთაურები
ამჟამინდელი:
სომხეთის დროშა სერჟ სარქისიანი (პრეზიდენტი)
სომხეთის დროშა სეირან ოჰანიანი (თავდაცვის მინისტრი)
სომხეთის დროშა იური ხაჩატუროვი (შტაბის უფროსი)
მთიანი ყარაბაღის რესპუბლიკის დროშა ბაკო სააკიანი (მყრ პრეზიდენტი)
მთიანი ყარაბაღის რესპუბლიკის დროშა ლევონ მნაცსაკიანი (მყრ თავდაცვის მინისტრი)
ამჟამინდელი:
აზერბაიჯანის დროშა ილჰამ ალიევი
(პრეზიდენტი, მთავარსარდალი)
აზერბაიჯანის დროშა ზაქირ ჰასანოვი (თავდაცვის მინისტრი)
აზერბაიჯანის დროშა ნეჯმედინ სადიკოვი (გენერალური შტაბის უფროსი)
ძალები
Army Artsakh.jpg ყარაბაღის არმია
Armmil zinanshan.jpg სომხეთის შეიარაღებული ძალები
Coat of arms of the Azerbaijani Armed Forces.png აზერბაიჯანის შეიარაღებული ძალები
დანაკარგები
214 ჯარისკაცი, 16 სამოქალაქო პირი (2008–2016)
~2,000 (1994–2017, ტატულ აკობიანის ცნობით) მოკლული[9]
1,008 ჯარისკაცი და 90+ სამოქალაქო პირი მოკლული, 1,205 ჯარისკაცი და 140 სამოქალაქო პირი დაიჭრა, 30+ ჯარისკაცი და 12 სამოქალაქო პირი ტყვე (1994–2016)[10]
28,000–38,000 მოკლული (1988–1994)[11][12][13]
3,000 მოკლული (მაისი 1994–აგვისტო 2009)[14]
407–467+ მოკლული (2010–2016)
ვიკისაწყობი Commons-logo.svg მთიანი ყარაბაღის კონფლიქტი

მთიანი ყარაბაღის კონფლიქტი — ტერიტორიული და ეთნიკური კონფლიქტი სომხეთსა და აზერბაიჯანს შორის, რომელიც სადავო მთიანი ყარაბაღის რეგიონსა და მის გარეთ შვიდი მიმდებარე ტერიტორიაზე მიმდინარეობს, რომლებიც დე-ფაქტო თვითგამოცხადებული მთიანი ყარაბაღის რესპუბლიკის მიერ კონტროლირდება, მაგრამ საერთაშორისო საზოგადოების მიერ დე-იურე აღიარებულია აზერბაიჯანის ნაწილად. კონფლიქტი XX საუკუნის დასაწყისში წარმოიშვა, როდესაც სომხებით დასახლებული მთიანი ყარაბაღის რეგიონი, იოსებ სტალინის გადაწყვეტილებით, საბჭოთა აზერბაიჯანში ავტონომიურ ოლქად გადაკეთდა.[15] დღევანდელი კონფლიქტი 1988 წელს დაიწყო, როდესაც ყარაბაღის სომხებმა მოისურვეს, რომ ყარაბაღი საბჭოთა აზერბაიჯანიდან საბჭოთა სომხეთის შემადგენლობაში გადასულიყო. კონფლიქტი 1990-იანი წლების დასაწყისში სრულმასშტაბიან ომში გადაიზარდა. 1994 წელს ხელმოწერილი ოფიციალური ცეცხლის შეწყვეტის შეთანხმების მიუხედავად, რეგიონში კვლავ გრძელდება სამხედრო დაპირისპირება.

სქოლიო[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

  1. ‘Nagorno-Karabakh is Turkey's problem too,' says Erdoğan“, Today's Zaman, 13 November 2013. წაკითხვის თარიღი: 3 August 2014. დაარქივებულია ორიგინალიდან - October 12, 2014. „...Erdoğan noted that Turkey's unconditional support for Azerbaijan...“ 
  2. (2013) Turkey in the 21st Century: Quest for a New Foreign Policy. Ashgate Publishing, გვ. 126. ISBN 9781409476559. „...Turkey's support for Azerbaijan in the conflict over Nagorno-Karabakh...“ 
  3. Flanagan, Stephen J.; Brannen, Samuel (2008) Turkey's Shifting Dynamics: Implications for U.S.-Turkey Relations. Washington, DC: Center for Strategic and International Studies, გვ. 17. ISBN 9780892065363. „Turkey's border with Armenia has remained sealed since 1994, due to Turkish support for Azerbaijan in the Nagorno-Karabakh conflict.“ 
  4. ‘Pakistan will continue supporting Azerbaijan on Nagorno-Karabakh’“, Daily Times, 14 March 2015. დაარქივებულია ორიგინალიდან - 23 January 2016. 
  5. Hunter, Shireen (2004) Islam in Russia: The Politics of Identity and Security. M.E. Sharpe, გვ. 349. „Aliev thanked Pakistan for its support in the Karabakh conflict.“ 
  6. Murinson, Alexander. The Ties Between Israel and Azerbaijan. Begin–Sadat Center for Strategic Studies (October 2014). დაარქივებულია ორიგინალიდან - 3 November 2014. ციტატა: „Israel supported the Azeri side in this conflict by supplying Stinger missiles to Azerbaijani troops during the war.“
  7. In Nagorno-Karabakh, a Bloody New War With Putin on Both Sides“, The Daily Beast, 5 April 2016. „...Russia sold hundreds of tanks to Armenia’s long time enemy, Azerbaijan. Last year the contracts for Russian military exports to Azerbaijan included armored vehicles, artillery and mortar systems.“ 
  8. Russia set to continue arms supplies to Azerbaijan and Armenia — official“, 8 April 2016. 
  9. Hakobyan, Tatul. Երկու հազար կյանք. հայկական բանակի զոհերը 1994-ի զինադադարից ի վեր hy. ANI Armenian Research Center (21 February 2017). ციტატა: „Այսպիսով, կարող ենք ասել, որ 1994-ի զինադադրից ի վեր հայկական բանակում զոհերի թիվը՝ մարտական և ոչ մարտական միասին, կազմել է շուրջ 2.000 հոգի:“
  10. Caspian Defense Studies Institute: More than 2000 injured or dead in Karabakh war. Metdan TV. წაკითხვის თარიღი: 18 May 2016.
  11. Winds of Change in Nagorno Karabakh. Euronews. 28 November 2009.
  12. Uppsala Conflict Data Program, Republic of Nagorno-Karabakh - civilians, viewed 2013-05-03
  13. Azerbaijani Soldier Shot Dead by Armenian Forces. Naharnet. წაკითხვის თარიღი: 22 October 2014.
  14. [=https://web.archive.org/web/20160520105841/http://www.crisisgroup.org/~/media/Files/europe/caucasus/B60%20Armenia%20and%20Azerbaijan%20---%20Preventing%20War.pdf Armenia and Azerbaijan: Preventing War „There are no exact casualty figures since 1994, but most observers agree that as many as 3,000 people, mostly soldiers, have died. Crisis Group phone interview, Jasur Sumerinli, military expert, August 2009.]
  15. Stalin’s Legacy: The Nagorno-Karabakh Conflict - Association for Diplomatic Studies and Training (6 August 2013). წაკითხვის თარიღი: 26 February 2017.