ზემო ალვანი

სოფელი
ზემო ალვანი
ქვეყანა	საქართველო
მხარე	კახეთის მხარეკახეთის მხარე
მუნიციპალიტეტი	ახმეტის მუნიციპალიტეტი
კოორდინატები	42°02′40″ ჩ. გ. 45°18′03″ ა. გ.
ცენტრის სიმაღლე	460 მ
ოფიციალური ენა	ქართული ენა
მოსახლეობა	3306 კაცი (2014)
ეროვნული შემადგენლობა	ქართველები 99,2 %
სასაათო სარტყელი	UTC+4
სატელეფონო კოდი	+995
ზემო ალვანი ვიკისაწყობში

ზემო ალვანი — სოფელი საქართველოში, ახმეტის მუნიციპალიტეტში (კახეთის მხარე), ზემო ალვანის ადმინისტრაციული ერთეულის ცენტრი (სოფლები: ზემო ალვანი, ხორბალო).

მდებარეობს ალაზნის ვაკეზე, მდინარე ალაზნის მარცხენა მხარეს, ზღვის დონიდან 460 მ-ზე, ახმეტიდან 9 კმ-ში. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 3 306 ადამიანი. სოფელში არის კახეთის მეფე ლევანის (1520-1574 წწ.) აგურით ნაშენი სასახლე „ცხრაკარა“. სოფელში დგას დიდი სამამულო ომის გმირების მემორიალი და იოსებ სტალინის ძეგლი.

ისტორია

თავდაპირველად არსებობდა ალვანის ველი. XVI საუკუნეში კახეთის მეფე ლევანს (1520-1574 წწ.) იგი თუშებისათვის უწყალობებია, 1757 წელს თეიმურაზ II-ისა და ერეკლე II-ის წყალობის სიგელის მიხედვით, თუშები აქ მხოლოდ საძოვრებს იყენებდნენ. თუშების მუდმივ საცხოვრებელ ადგილად იგი XIX საუკუნის დასაწყისიდან გადაიქცა. იმ დროს გაჩნდა სოფ. ალვანიც (ალონი), შემდგომში — ზემო ალვანი და ქვემო ალვანი. ამჟამად ზემო ალვანი დასახლებულია წოვათა და პირიქითა თემების თუშებით.

1972 სოფლის ტერიტორიაზე შემთხვევით აღმოჩნდა გვიანდელი ბრინჯაოს ხანის დასასრულის არქეოლოგიური ძეგლი, რომელიც შეისწავლა კახეთის არქეოლოგიური ექსპედიციამ (ხელმძღვ. კ. ფიცხელაური). ქვაყრილიან სამარხში აღმოჩნდა გეომეტრიული ორნამენტებით შემკული თიხის ნივთები — 8 ქილა, ხელადა, კათხა, 2 პატარა სასმისი, ქილებისა და ჯამების ფრაგმენტები და ბრინჯაოს სატევარი (მასალა ინახება ზემო ალვანის საშუალო სკოლის მუზეუმში).

სოფლის ჩრდილო-აღმოსავლეთით დგას VIII–IX საუკუნეების ქართული ხუროთმოძღვრების ძეგლი, ქვის კედლით შემოზღუდული იოანე ნათლისმცემლის სამნავიანი ბაზილიკა. ბაზილიკის მახლობლად მაღალ მთაზე მდებარეობს ლევან კახთა მეფის სასახლის — „ცხრაკარას“ ნანგრევები.

მოსახლეობა

აღწერის წელი	მოსახლეობა	კაცი	ქალი
2002	4 986
2014	3 306

ისტორიული ძეგლები

ახმეტის მუნიციპალიტეტი

• ბზიანის საყდარი
• ეფროსის ეკლესია
• იახსარის ეკლესია
• კვირაცხოვლის ეკლესია
• ნათლისმცემლის ეკლესია
• სამარხი
• სამების ეკლესია
• ღვთაების ეკლესია
• ღვთისმშობლის ეკლესია
• ცხრაკარა - სასახლე
• წმ. გიორგის ეკლესია
• წმ. მარიამის ეკლესია

ლიტერატურა

ვიკისაწყობში არის გვერდი თემაზე:

ზემო ალვანი

• ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 3, თბ., 2014. — გვ. 341.

• ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, თბ., 1979. — გვ. 506.

• აფრასიძე გ., საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 2, თბ., 2008. — გვ. 80.
• დედაბრიშვილი შ., რუსიშვილი რ., ზემო ალვანის შუაბრინჯაოს ხანის სამარხი, კრ.: კახეთის არქეოლოგიური ექსპედიციის შრომები, ტ. 4, თბ., 1980.
• Чубинашвили Г. Н., Архитектура Кахетии, Тб., 1959.