ბალკანეთის ომები

თავისუფალი ქართულენოვანი ენციკლოპედია ვიკიპედიიდან
გადასვლა: ნავიგაცია, ძიება
ბალკანეთის ომები
Bulgarian army adrinople.jpg
ბულგარელი ჯარისკაცები ელოდებიან ედირნეზე შეტევის დაწყებას
თარიღი 8 ოქტომბერი 191218 ივლისი 1913
მდებარეობა ბალკანეთის ნახევარკუნძული, ეგეოსის ზღვა.[1]
შედეგი ლონდონის საზავო ხელშეკრულება (1913) - ბუქარესტის საზავო ხელშეკრულება (1913)
მხარეები
ბალკანეთის პირველი ომი
ოსმალეთის დროშა ოსმალეთის იმპერია
ბალკანეთის პირველი ომი
Flag of the Kingdom of Montenegro.svg მონტენეგროს სამეფო
State Flag of Greece (1863-1924 and 1935-1970).svg საბერძნეთის სამეფო
State Flag of Serbia (1882-1918).svg სერბეთის სამეფო
Flag of Bulgaria.svg ბულგარეთის სამეფო
ბალკანეთის მეორე ომი
Flag of Bulgaria.svg ბულგარეთის სამეფო
ბალკანეთის მეორე ომი
Flag of the Kingdom of Montenegro.svgმონტენეგროს სამეფო
State Flag of Greece (1863-1924 and 1935-1970).svg საბერძნეთის სამეფო
State Flag of Serbia (1882-1918).svg სერბეთის სამეფო
Flag of Romania.svg რუმინეთის სამეფო
ოსმალეთის დროშა ოსმალეთის იმპერია
მეთაურები
პირველი ომი
ოსმალეთის დროშა მეჰმედ V
ოსმალეთის დროშა ნაზიმ ფაშა
მეორე ომი
Flag of Bulgaria.svg სტეფან ტოშევი
Flag of the Kingdom of Montenegro.svg ნიკოლას I
Flag of Bulgaria.svg ფერდინანდ I
State Flag of Greece (1863-1924 and 1935-1970).svg კონსტანტინე I
State Flag of Serbia (1882-1918).svg რადომირ პუტნიკი
Flag of Romania.svg კაროლ I

ბალკანური ომები — ორი კონფლიქტი ბალკანეთის ნახევარკუნძულზე, რომლებსაც ადგილი ქონდა 1912-1913 წლებში. პირველ ომში ოთხმა ბალკანურმა სამეფომ დაამარცხა ოსმალეთის იმპერია, ხოლო მეორე ომი ამ ოთხიდან ერთ-ერთი ბულგარეთის წინააღმდეგ მიმდინარეობდა. ოსმალეთის იმპერიამ დაკარგა თითქმის მისი ყველა სამფლობელო ევროპაში. ამ ომების შემდეგ ასევე დასუსტდა ავსტრო-უნგრეთის იმპერია და გაძლიერდა სერბეთი.[2] ამან გამოიწვია ბალკანეთის კრიზისი 1914 წელს, რაც იყო პირველი მსოფლიო ომის პრელუდია.[3]

XX საუკუნის დასაწყისში საბერძნეთმა, ბულგარეთმა, მონტენეგრომ და სერბეთმა ოსმალეთის იმპერიისგან დამოუკიდებლობა მოიპოვეს, თუმცა მათი ეთნიკური მოსახლეობის დიდი ნაწილი რჩებოდა ოსმალთა ბატონობის ქვეშ. 1912 წელს ამ ქვეყნებმა ჩამოაყალიბეს ბალკანეთის კავშირი. პირველი ბალკანური ომის დროს თურქეთი იყო საკმაოდ ჩამორჩენილი, არა რეფორმირებული ქვეყანა და მან ვერ შეძლო გაეწია წინააღმდეგობა ოთხი ბალკანური სახელმწიფოსთვის.[4][5] თურქეთმა მდინარე მარიცას დასავლეთით დაკარგა თითქმის ყველა ტერიტორია. დაკარგული ტერიტორიების შედეგად თურქეთში ყოფილი ბალკანეთის მიწებიდან გადმოვიდა დაახლოებით 2,5 მილიონი ლტოლვილი. მარცხმა დიდი გავლენა მოახდინა თურქებზე და გამოიწვია იმპერიის შემდგომ ხუთ წელიწადში დაშლა. ნაზიმ ფაშა რომელიც იყო ამ ომში თურქეთის ჯარის ხელმძღვანელი მოძრაობა ახალგაზრდა თურქების წევრებმა მოკლეს. ბალკანეთის პირველი ომი 7 თვეში ლონდონის საზავო ხელშეკრულებით დასრულდა.

მეორე ბალკანური ომი დაიწყო 1913 წლის 16 ივნისს. ბულგარეთი უკმაყოფილო იყო ყოფილი მოკავშირეების საბერძნეთისა და სერბეთის მიერ მაკედონიის რეგიონის საიდუმლო გაყოფით და მათ წინააღმდეგ ომი წამოიწყო. ბერძნებმა და სერბებმა მოიგერიეს ბულგარელების შეტევა და კონტრ-შეტევაზე გადავიდნენ. ამ დროს თურქეთმა და რუმინეთმაც შეუტიეს ბულგარეთს და გარკვეული ტერიტორიები მიიღეს. შედეგად, ბუქარესტის საზავო ხელშეკრულებით ბულგარეთმა დაკარგა პირველი ბალკანური ომის დროს მოპოვებული ტერიტორიის უმეტესი ნაწილი.

იხილეთ აგრეთვე[რედაქტირება]

ლიტერატურა[რედაქტირება]

  • Clark, Christopher (2013). The Sleepwalkers: How Europe Went to War in 1914. HarperCollins. 
  • Erickson, Edward J. Defeat in Detail, The Ottoman Army in the Balkans, 1912–1913. Praeger. (2003) ISBN 0275978885 Available as an e-book. ISBN 0313051798
  • Gerolymatos, André. The Balkan wars: conquest, revolution, and retribution from the Ottoman era to the twentieth century and beyond. Basic Books (2002) ISBN 0465027326
  • Hall, Richard C. The Balkan Wars, 1912-1913: Prelude to the First World War. Routledge. (2000) online ISBN 0415229472
  • Helmreich, Ernst C. The diplomacy of the Balkan wars, 1912-1913. Harvard University Press.(1938) Reprinted in 1969 by Russell.
  • Macmillan, Margaret. The War That Ended Peace: The Road to 1914 (2013) ch 16 excerpt and text search

რესურსები ინტერნეტში[რედაქტირება]

Commons-logo.svg
ვიკისაწყობში? არის გვერდი თემაზე:

სქოლიო[რედაქტირება]

  1. Edward J. Erickson, Defeat in Detail, The Ottoman Army in the Balkans, 1912–1913, Westport, Praeger, 2003, p. 40.
  2. Christopher Clark (2013). The Sleepwalkers: How Europe Went to War in 1914. HarperCollins, გვ. 45, 559. 
  3. Richard C. Hall, The Balkan Wars 1912-1913: Prelude to the First World War (2000)
  4. Ernst C. Helmreich, The diplomacy of the Balkan wars, 1912-1913 (1938)
  5. Richard C. Hall, The Balkan Wars, 1912-1913: Prelude to the First World War (2000) online