იუგოსლავიის სახალხო-გამათავისუფლებელი ომი

მასალა ვიკიპედიიდან — თავისუფალი ენციკლოპედია
Jump to navigation Jump to search
იუგოსლავიის სახალხო-გამათავისუფლებელი ომი
მეორე მსოფლიო ომის ნაწილი
National Liberation War collage.jpg
ზევიდან საათის ისრის მიმართულები: ადოლფ ჰიტლერისა და ანტე პაველიჩის შეხვედრა ბერგჰოფში; სტეპან ფილიპოვიჩი სიკვდილით დასჯის წინ ყვირის „სიკვდილი ფაშიზმს, თავისუფლება ხალხს!“; გენერალი დრაჟა მიხაილოვიჩი და მისი ჩეტნიკები; მარშალი იოსიპ ბროზ ტიტო და მისი მოკვაშირე ჯარი
თარიღი 4 ივლისი 194115 მაისი 1945
მდებარეობა იუგოსლავია
Casus belli „რომი-ბერლინი-ტოკიოს ღერძის“ ქვეყნების იუგოსლავიაში შეჭრა და ქვეყნის შემდგომი ოკუპაცია
შედეგი იუგოსლავიის სახალხო გამათავისუფლებელი არმიის გამარჯვება, იუგოსლავიის სოციალისტური რესპუბლიკის შექმნა
ტერიტორიული
ცვლილებები
იტალიის სამეფოს ტერიტორიის ნაწილის იუგოსლავიისთვის შემოერთება
მხარეები
League of Communists of Yugoslavia Flag-cyr.svg იუგოსლავიის კომუნისტური პარტია

იუგოსლავიის ერთიანი სახალხო-გამათავისუფლებელი ფრონტი

ალბანეთის დროშა ალბანეთის ეროვნულ-გამათავისუფლებელი მოძრაობა
Chetniks Flag.svg იუგოსლავიის ჯარი სამშობლოში (1941 წლის 1 ნოემბრამდე იყო იუგოსლავიის სახალხო-გამათავისუფლებელი არმიის მოკავშირე)
საბჭოთა კავშირის დროშა (1944 წლის 28 სექტემბრიდან)
ბულგარეთის დროშა ბულგარეთი (c 1944)
დამხმარე:
დასავლეთი მოკავშირეები (1943-დან)
საბჭოთა კავშირის დროშა (1943 წლის 14 დეკემბრიდან 1944 წლის 28 სექტემბრამდე)


Chetniks Flag.svg იუგოსლავიის ჯარი სამშობლოში (1941 წლის ნოემბრიდან 1942 წლამდე გამოდიოდნენ „მესამე ძალის“ როლში)
მხარდაჭერით:
დასავლეთი მოკავშირეები (1943-მდე)[1][2][3][4]

ღერძის ქვეყნები:

გერმანიის დროშა გერმანია
იტალიის დროშა იტალია (1943-მდე)
უნგრეთის დროშა უნგრეთი (1944-მდე)
ბულგარეთის დროშა ბულგარეთი (1944-მდე)
მარიონეტული სახელმწიფოები და კოლაბორისტული ფორმირებები:
ხორვატიის დროშა ხორვატია

სერბეთის დროშა სერბეთი (1944-მდე)

Flag of Slovenian axis supporters during WWII.png სლოვენიის ალიანსი (до 1943)[5]

მონტენეგროს დროშა ჩერნოგორია (1944-მდე)[6]

ალბანეთის დროშა ალბანეთი (1944-მდე)[7]

Chetniks Flag.svg იუგოსლავიის ჯარი სამშობლოში (1942 წლიდან ეთანამშრომლებიან საოკუპაციო ჯარებს და აგრძელებენ ხორვატიისა და ჩერნოგორიის წინააღმდეგ ბრძოლას, იყენებენ დასავლეთი მოკავშირეების მხარდაჭერას 1943 წლამდე)
Flag of the Slovene Home Guard.svg სლოვენიის დომობრანი (1943-დან)
უნგრეთის დროშა უნგრეთი (1944-დან)

Flag of IMRO.svg მაკედონია (1944-ში)

ვიკისაწყობი Commons-logo.svg იუგოსლავიის სახალხო-გამათავისუფლებელი ომი

იუგოსლავიის სახალხო-გამათავისუფლებელი ომი (სერბ. Народноослободилачки рат Југославије, ხორ. Narodnooslobodilački rat Jugoslavije, სლოვენ. Narodnoosvobodilni boj Jugoslavije, მაკედ. Народно-ослободителната воjна на Југославија), უფრო მეტად ცნობილია, როგორც იუგოსლავიის ხალხის სახალხო-გამათავისუფლებელი ბრძოლა ან უბრალოდ სახალხო-გამათავისუფლებელი ბრძოლა (სერბ. Народноослободилачка борба народа Југославије, ხორ. Narodnoslobodilačka borba Jugoslavije, სლოვენ. Narodnoosvobodilna borba jugoslovanskih narodov, მაკედ. Народно-ослободителната борба на Југославија) — იუგოსლავიის პარტიზანების ომი, რომელშიც იუგოსლავიის მოკავშირეები იყვნენ საბჭოთა ჯარები (1944 წლიდან) და რომლის მთავარი მიზანიც იყო იუგოსლავიის განთავისუფლება გერმანელი, იტალიელი, უნგრელი ოკუპანტებისა და მათი მოკავშირე-კოლაბორაციონისტებისგან. იწარმოებოდა 1941 წლის 4 ივლისიდან 1945 წლის 15 მაისამდე და დამთავრდა იუგოსლაველი პარტიზანების სრული გამარჯვებითა და ქვეყნის ოკუპაციისაგან განთავისუფლებით.

იუგოსლავიის სახალხო-გამათავისუფლებელი ომი წარმოადგენს მთელ ევროპაში წინააღმდეგობის მოძრაობის განუყოფელ ნაწილს: იუგოსლაველი პარტიზანებისა და მათი მოკავშირეების მოქმედება ბალკანეთში ბოჭავდა გერმანიის ჯარის მნიშვნელოვან ნაწილს და ვერმახტს საშუალებას არ აძლევდა, დამხმარე ჯარები გაეგზავნა როგორც დასავლეთ, ასევე აღმოსავლეთ ფრონტზე; ეს პარტიზანული მოძრაობა რაოდენობრივად მხოლოდ სსრკ-ს პარტიზანულ მოძრაობას უთმობდა. იუგოსლავიის ისტორიაში ეს ომი იკავებს ზუსტად ისეთივე ადგილს, როგორსაც დიდი სამამულო ომი სსრკ-სა და რუსეთის ისტორიაში.

სქოლიო[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

  1. Tomasevich, Jozo; War and Revolution in Yugoslavia, 1941–1945: The Chetniks, Volume 1; Stanford University Press, 1975 ISBN 978-0-8047-0857-9 [1]
  2. Cohen, Philip J., Riesman, David; Serbia's secret war: propaganda and the deceit of history; Texas A&M University Press, 1996 ISBN 0-89096-760-1 [2]
  3. Ramet, Sabrina P.; The three Yugoslavias: state-building and legitimation, 1918–2005; Indiana University Press, 2006 ISBN 0-253-34656-8 [3]
  4. Tomasevich, Jozo; War and revolution in Yugoslavia, 1941–1945: occupation and collaboration, Volume 2; Stanford University Press, 2001 ISBN 0-8047-3615-4 [4]
  5. სლოვენიის ალიანსი იმყოფებოდა იტალიის კონტროლის ქვეშ ამ უკანასკნელის კაპიტულაციამდე 1943 წელს, რის შემდეგაც ალიანსი დაიშალა
  6. ჩერნოგორიის სამეფო შეიქმნა 1941 წლის 17 აპრილს ყოფილი იუგოსლავიის ტერიტორიაზე. წარმოადგენდა იტალიის პროტექტორატს ამ უკანასკნელის კაპიტულაციამდე 1943 წლის სექტემბერში, შემდეგ 1944 წლის დეკემბრამდე იმყოფებოდა გერმანიის ოკუპაციის ქვეშ
  7. ალბანეთის ოკუპირება იტალიამ მოახდინა 1939 წლის 7 აპრილს და პროტექტორატად გადააქცია. 1941 წლის აპრილში იტალიამ ალბანეთი გამოიყენა, როგორც იუგოსლავიაში შესაჭრელი პლაცდარმი. იტალიის კაპიტულაციის შემდეგ 1943 წლის სექტემბერში, ალბანეთის ტერიტორია 1944 წლის ნოემბრამდე ოკუპაციაში მოაქცია გერმანიამ