ჯაბა იოსელიანი

თავისუფალი ქართულენოვანი ენციკლოპედია ვიკიპედიიდან
გადასვლა: ნავიგაცია, ძიება
Disambig-dark.svg სხვა მნიშვნელობებისთვის იხილეთ იოსელიანი.
ჯაბა იოსელიანი
ჯაბა იოსელიანი
Flag of Georgia (1990-2004).svg
Coat of arms of the Democratic Republic of Georgia.svg
საქართველოს სამხედრო საბჭოს წევრი
თანამდებობაზე ყოფნის დრო
6 იანვარი 1992 – 10 მარტი 1992
პრეზიდენტი   ზვიად გამსახურდია
(სამხ. გადატრიალებამდე)
ედუარდ შევარდნაძე
(გადატრიალების შემდეგ)
პრემიერ-მინისტრი   ბესარიონ გუგუშვილი
(სამ. გადატრიალებამდე)
თენგიზ სიგუა
(გადატრიალების შემდეგ)
წინამორბედი ზვიად გამსახურდია
(როგორც საქართველოს რესპუბლიკის პრეზიდენტი)
მემკვიდრე ედუარდ შევარდნაძე
(როგორც საქართველოს რესპუბლიკის პრეზიდენტი)

დაბადებული 10 ივლისი, 1926
ხაშური, საქართველოს სსრ, საბჭოთა კავშირი
გარდაცვლილი 4 მარტი, 2003(2003-03-04)  (76 წ.)
თბილისი, საქართველო
მოქალაქეობა Flag of Georgia (1990-2004).svg საქართველო
ეროვნება Flag of Georgia.svg ქართველი
მამა კოსნტანინე იოსელიანი
განათლება თეატრისა და კინოს უნივერსიტეტი
პროფესია თეატრმცოდნე
საქმიანობა მწერალიპოლიტიკოსი, სამხედრო მეთაური
ჯილდოები GEO Vakhtang Gorgasal Order 1rank BAR.svg
ვახტანგ გორგასლის I ხარისხის ორდენი
(გადაეცა 1993 წელს)
ჯაბა იოსელიანი და თენგიზ კიტოვანი

ჯაბა იოსელიანი (დ. 10 ივლისი, 1926 — გ. 4 მარტი, 2003) — XX საუკუნის 80–იანი წლების ბოლოს და 90–იანი წლების პირველი ნახევრის ქართველი პოლიტიკოსი, საქართველოს სამხედრო საბჭოს წევრი 1992 წლის 6 იანვარიდან ამავე წლის 10 მარტამდე, სამხედრო მეთაური და შეიარაღებული ფორმირება „მხედრიონი“–ის დამაარსებელი და ლიდერი.

ბიოგრაფია[რედაქტირება]

დაიბადა ხაშურში. სწავლობდა ლენინგრადის უნივერსიტეტში აღმოსავლემცოდნეობის ფაკულტეტზე, თუმცა არ დაუმთავრებია. 1948 წელს ლენინგრადში ბანკის ძარცვაში მონაწილეობის გამო 17 წელი ციხეში გაატარა.[1] 1965 წელს სასჯელმოხდილმა მცირე ხანში ისევ ამოყო თავი ციხეში, ამჯერად მკვლელობისთვის. საბოლოოდ საქართველოში დაბრუნდა და თეატრალური ხელოვნების ინსტიტუტში ჩააბარა, რომლის დამთავრების შემდეგ ამავე ინსტიტუტის კათედრაზე დაიწყო მუშაობა. დაწერილი აქვს რამდენიმე სცენარი თეატრალური სპექტაკლისთვის.

საზოგადოებისთვის იოსელიანი ცნობილი გახდა როგორც მხედრიონის ლიდერი — შეიარაღებული არაფორმალური დაჯგუფება, რომელიც მან 1989 წელს დააარსა. დაჯგუფების გაცხადებული მიზანი იყო აფხაზეთისა და სამაჩაბლოს რეგიონების დაცვა რეგიონული სეპარატისტული ელემენტებისგან. 1991 წლის თებერვალში მისი ორგანიზაცია პრეზიდენტმა ზვიად გამსახურდიამ უკანონოდ გამოაცხადა, ხოლო თავად იოსელიანი მხედრიონის წევრებთან ერთად დააპატიმრეს.[2].

1991 წლის დეკემბერში იოსელიანმა ციხიდან გაქცევა მოახერხა და საქართველოს ეროვნული გვარდიის განდგომილ წევრებს შეუერთდა სამხედრო გადატრიალების მოწყობის მიზნით. სისხლიანი გადატრიალება იოსელიანის მომხრეების წარმატებით დასრულდა 1992 წლის იანვარში. იოსელიანი გახდა სამხედრო საბჭოს ერთ-ერთი ლიდერი, რომელიც საქართველოს მართავდა 1992 წლის იანვარ-მარტში.[3][4] მოგვიანებით იგი გავლენიანი ფიგურა ხდება პრეზიდენტი ედუარდ შევარდნაძის პერიოდშიც, რომელიც იძულებული იყო მხედრიონის შეიარაღებულ დაჯგუფებას დაყრდნობოდა სახელმწიფო თავდაცვის ძალების უსუსურობის გამო. იოსელიანის უპირატესობა ქვეყნის მმართველობაში იმითაც გამოიხატებოდა, რომ მისი ოფისი პარლამენტის შენობაში ზუსტად შევარდნაძის ოფისის თავზე იყო და ის მუდამ გარშემორტყმული იყო შეიარაღებული მცველებით.

იოსელიანმა მნიშვნელოვანი როლი ითამაშა საქართველოს მმართველობის აღდგენის კატასტროფულ მცდელობაში აფხაზეთში, რომელიც ცენტრალური მთავრობისა და მხედრიონის ძალების აბსოლუტური დამარცხებით დამთავრდა 1993 წლის აგვისტო-სექტემბერში, რაშიც დიდი წვილი მიუძღვის ედუარდ შევარდნაძის პასიურ ქართულ და რუსეთის არმიის მუდამ აქტიურ ანტიქართულ სტრატეგიას. დაკრძალულია თბილისში, დიდუბის საზოგადო მოღვაწეთა პანთეონში.

ლიტერატურული საქმიანობა[რედაქტირება]

ჯაბა იოსელიანი ავტორია სამი მონოგრაფის, 100-ზე მეტი სამეცნიერო ნაშრომის, ოთხი რომანის და ექვსი სპექტაკლის, რომლებიც საქართველოს სხვადასხვა თეატრებში დაიდგა. საქართველოს შოთა რუსთაველის თეატრისა და კინოს უნივერსიტეტის პროფესორი. გამოიცა რუსულ ენაზე ნათარგმნი მისი ორი წინგი „ლიმონათის ქვეყანა“ და „სამი განზომილება“. საკუთარ წიგნში „ლიმონათის ქვეყანა“ იგი მოგვითხრობს საკუთარ ცხოვრებაზე, 2002 წელს ასევე დაესწრო წიგნის პრეზენტაციას მოსკოვში.[5] ლევ ანინსკის ჟურნალში „ხალხთა მეგობრობა“ („Дружба народов“) აღწერა რომანი „ლიმონათის ქვეყანა“ საკუთარ ესეში.[6] რუსეთის ელჩმა საქართველოში ვიაჩესლავ კოვალენკოვ რომანის გამოსვლის შემდეგ განაცხადა: როგორც ჩანს, ის იყო საინტერესო ადამიანი, კაცი დიდი ვნებებით, წინააღმდეგობებით და საუცხოო პიროვნებით.[7].

მოღვაწეობა[რედაქტირება]

  • მაშველთა კორპუსის საპატიო თავმჯდომარე (1989-1995)
  • საგანდებო მდგომარეობის დროებითი კომიტეტის თავმჯდომარე (1993-1994)
  • საქართველოს პარლამენტის წევრი (1992-1995)
  • საქართველოს სამხედრო საბჭოს წევრი (1992-1992)

ნაწარმოებები[რედაქტირება]

  • ლიმონათის ქვეყანა - თბილისი, აზრი, 2001. - 496გვ.. 2000 ეგზემპლარი. - ISBN: 99928-70-47-8.
  • სამი განზომილება - თბილისი, აზრი, 1999. - 511გვ.. 2000 ეგზემპლარი. - ISBN: 99928-70-12-5

რესურსები ინტერნეტში[რედაქტირება]

სქოლიო[რედაქტირება]

  1. ჯაბა კონსტანტინოვიჩ იოსელიანი“, მონაცემთა ბაზა "ლაბირინთი". (ენა: რუსული) 
  2. მეცნიერი, ქურდი და ზოგადი. გაზეთი: კომერსანტი. ავტორი: ვლადიმირ ნოვიკოვი. გამოცემა: № 9 (512). თარიღი: 10 მარტი 2003
  3. ავტორები: ივან დროზდოვი, ვლადიმირ მირაშნიჩენკო. “ჯაბა იოსელიანის ცხოვრება“, გამომცემელი: ჯურნალი კომერსანტი, თარიღი: 13 ივლისი 1992. (ენა: რუსული) 
  4. მე სხვა გზა არ მქონდა - ან ციხეში ან კომკავშირში (ინტერვიუ). გაზეთი: კომერსანტი. გამოცემა:№ 9 (512). თარიღი: 10 მარტი 2003
  5. კავკასიური ქრონიკები. გამოაქვეყნა: რადიო თავისუფლება. თარიღი: 2 იანვარი 2002
  6. ლევ ანინსკი. ლიმონების ჯოჯოხეთი ჟურნალი: ხალხთა მეგობრობა. გამოცემა:№ 12. თარიღი: 2001
  7. ვფიქრობ, თბილსში, საქართველოში, ბევრ შთაბეჭდილებას მივიღებ - კოვალენკო. გამოაქყვეყნა: რუსეთის საელჩო საქართველოში. თარიღი: 10 მარტი 2007