ტატრა T3

თავისუფალი ქართულენოვანი ენციკლოპედია ვიკიპედიიდან
გადასვლა: ნავიგაცია, ძიება
ტატრა T3 პლზენში
სალონის წინა მხარე
პრაღის სამუზეუმო ტატრა T3 #6102–ის სალონი
ბრნოს მოდერნიზებული ტატრა T3M
მოდერნიზებული T3R.EV მისაბმელი ვაგონით VV60LF ბრნოში

Tatra T3 არის ჩეხური წარმოების, ცალმხრივი მიმართულების, ერთსექციური, ორურიკიანი ტრამვაის ვაგონი, რომელსაც კომპანია ČKD Tatra 1960–1989 წწ. აწარმოებდა. სულ აგებულია Tatra T3–ის 13 991 მოტორებიანი და 122 მისაბმელი ვაგონი, რომლებიც მთელ მსოფლიოშია მოდებული, განსაკუთრებით კი ცენტრალურ და აღმოსავლეთ ევროპაში და სსრკ–ში.

კონსტრუქცია[რედაქტირება]

Tatra T3–ს აქვს 1950–1960–იანი წლებისთვის მეტად დამახასიათებელი დიზაინი, მომრგვალებული, ნახევრადგადადენადი ფორმებით და ძარადან გამოწეული, მრგვალი ფარებით. ვაგონს გეგმაში აქვს ელიფსისებრი ფორმა და კონსოლები (3,8 მ სიგრძის) ბოლოებში შევიწროებულია, რათა მოსახვევებში შემხვედრი ვაგონები ერთმანეთს არ გაეხახუნონ. ვაგონის ბაზა 6,4 მ–ია, ხოლო მისი ურიკებისა,_1,9 მ. Tatra T3–ს იგივე ტევადობა აქვს, რაც Tatra T2–ს, მაგრამ მისი წარმოება ნაკლებ შრომატევადია. ორიგინალი Tatra T3–ის სალონი ასევე Tatra T2–ის სალონის მსგავსია და სკამების წყობა და თავად სკამებიც იდენტურია. Tatra T3–ებით ჩეხოსლოვაკიის ყველა ქალაქი მარაგდებოდა. ისინი განსაკუთრებით დიდი რაოდენობითაა პრაღაში, სადაც საერთო ჯამში ამ მოდელის 1 000 ვაგონი ჩაიტანეს.

საექსპლუატაციო თავისებურებები[რედაქტირება]

Tatra T3 ავტომატური ტრამვაის ვაგონია, რაც იძლევა მისგან ორ–სამ ვაგონიანი ტრამვაის მატარებლების (ბმულების) შედგენის საშუალებას. ბმულების მართვა ხორციელდება პირველი ვაგონის კაბინიდან, ავტომატურ რეჟიმში. 1960–1974 წწ გამოშვებული Tatra T3–ებისგან ადგენენ ორვაგონიან ბმულებს, ხოლო 1975 წლიდან გამოშვებული Tatra T3–ებისგან შესაძლებელია სამვაგონიანი მატარებლების შედგენა. Tatra T3–ის ეული ვაგონი თავისუფლად მოძრაობს 15 მეტრიანი რადიუსის მოსახვევებზე. ორ და სამვაგონიანი შემადგენლობების მინიმალური მოხვევის რადიუსი 18 მეტრია, ხოლო მიმდევრობით, სხვადასხვა მიმართულების მოსახვევების არსებობის შემთხვევაში მოსახვევის რადიუსი უნდა იყოს არა ნაკლებ 30 მეტრისა, წინააღმდეგ შემთხვევაში მოსახვევებს შორის უნდა იყოს სწორი მონაკვეთი, არა ნაკლებ 7 მეტრის სიგრძისა.

ადაპტირებული ტიპები[რედაქტირება]

სხვადასხვა ქვეყნის ტრამვაის სისტემების განსხვავებულმა საექსპლუატაციო თავისებურებებმა და განსხვავებულმა კლიმატურმა პირობებმა განაპირობა Tatra T3–ის ვარიაციების შექმნა კონკრეტული ქვეყნებისათვის. ესენია:

  • Tatra T3SU_(SU,_Soviet Union) სსრკ–ისთვის,
  • Tatra T3SUCS_(SUCS,_Soviet Union, CS,_Czechoslovakia),_ ტატრა T3SU–ს განახლებული ვარიანტი ჩეხოსლოვაკიისათვის,
  • Tatra T3D_(D,_Deutschland, DDR), აღმოსავლეთ გერმანიისათვის,_ გდრ–ისთვის.
  • Tatra T3YU_(YU,_Yugoslavia) იუგოსლავიისთვის,
  • Tatra T3R_(R,_Romania) რუმინეთისთვის.

T3SU[რედაქტირება]

განკუთვნილია სსრკ–ს ტრამვაის სისტემებისთვის. პიტველად გამოშვებულ Tatra T3SU–ებს მხოლოდ 2 კარი ჰქონდათ (წინ და უკან), ხოლო შუათანა კარის ადგილზე ფანჯარა იყო ჩასმული და სკამები ჩამატებული. ეს ვაგონები ადაპტირებულია მკაცრ კლიმატურ პირობებზე. სულ აგებულია Tatra T3SU ტიპის 11 368 ვაგონი. ასეთი ვაგონი პირველად 1963 წელს მოსკოვში ჩაიტანეს, ხოლო შემდგომ სსრკ–ს 33 ქალაქში.

T3SUCS[რედაქტირება]

ორიგინალი Tatra T3–ის წარმოება 1976 წელს შეწყდა და ამავე წელს დაიწყო მისი ახალი მოდიფიკაციის, Tatra T3SUCS–ის ვაგონების წარმოება. იგი Tatra T3SU–ს მოდიფიკაციაა და განკუთვნილია ჩეხეთისა და სლოვაკეთის ტრამვაის სისტემებისათვის. ამ ვაგონს აქვს სამი კარი და ორიგინალი Tatra T3–ისგან მცირედი დეტალებით განსხვავდება.

T3SU ევოლუცია[რედაქტირება]

Tatra T3SU–ს ინტერიერსა და ექსტერიერში დროთაგანმავლობაში შედიოდა ცვლილებები და ამიტომ სხვადასხვა დროს გამოშვებულ Tatra T3SU–ებს შორის განსხვავება იგრძნობა. ექსტერიერის დეტალები:

  • ვიწრო ფანჯრები_გაქრა 1966 წლიდან,
  • სვლა–გეზის მაჩვენებელი ვიწრო სარკმელი_გაქრა 1969 წლისთვის.
  • მარშრუტის ნომრის განათება „შუბლზე“_დაიწყეს 1980–იან წლებში.
  • მოხვევის ოვალური ფორმის ციმციმა (ვაგონის წინა ნაწილში) 1985 წლისთვის მართკუთხამ ჩაანაცვლა.

ინტერიერის ცვლილებები:

  • დივანისებრი სკამები გამოიყენებოდა 1960–იანი წლების დასაწყისიდან 1970–იანი წლების დასაწყისამდე.
  • უნიტაზისებრი სკამები,_1970–იანი წლების დასაწყისიდან, 1980–იანი წლების შუამდე.
  • კრემისფერი სალონი,_1977–1978 წლებიდან.

T3D[რედაქტირება]

Tatra T3D პირველი სამი ვაგონი 1964–1965 წწ აიგო და დრეზდენს გადაეცა. ეს ვაგონები თავისი გაბარიტების გამო (2,5 მ) ყველა მარშრუტზე ვერ დადიოდა. ისინი მოძრაობდნენ ეულად და ბმულებად (მოტორიანი+მოტორიანი, მოტორიანი+მოტორიანი+მოტორიანი, მოტორიანი+მისაბმელი). დაბალი ძაბვის გამო ვაგონების სიჩქარე 55 კმ/სთ–ს არ აღემატებოდა. მისაბმელი ვაგონები მხოლოდ გერმანიისა და იუგოსლავიის ქსელებში გამოიყენებოდა. მისაბმელი ვაგონის, B3D ძარა T3D–ს მსგავსია. დღეისათვის ასეთი ვაგონები მხოლოდ ხემნიცშია ექსპლუატაციაში.

T3YU[რედაქტირება]

Tatra T3YU შეიქმნა 1967 წელს, იუგოსლავიისათვის და მას აქვს სტანდარტული Tatra T3–ისგან განსხვავებული პანტოგრაფი და ბორბლები.

T3R[რედაქტირება]

Tatra T3R შეიქმნა 1967 წელს, რუმინეთისათვის და პირველი ასეთი ვაგონები გადაეცა გალაცის. მათ აქვთ კლასიკური Tatra T3-ისგან განსხვავებული ელექტროაღჭურვილობა, რომელიც მუშაობს 750 ვოლტზე.

რეკონსტრუქცია–მოდერნიზაციის ვარიანტები[რედაქტირება]

  • Tatra T3M – ტირისტორული ამძრავები TV1
  • Tatra T3G – ამძრავი TV8 GTO ტირისტორით
  • Tatra T3R – ამძრავი TV8 GTO ტირისტორით
  • Tatra T3M.3 (იგივე ტატრა T3T), ტატრა T3M.4 – ამძრავი TV14 IGBT ტრანზისტორებით
  • Škoda 01T (იგივე ტატრა T3M.0) – შკოდას ძრავებით და IGBT ტრანზისტორებით
  • Škoda 02T (იგივე ტატრა T3M.04) – შკოდას ძრავებით და IGBT ტრანზისტორებით
  • Tatra T3R.E – TV Europulse–ს ასინქრონული ამძრავები
  • Tatra T3R.P (též Tatra T3P) – ამძრავი TV Progress
  • Tatra K3R-NT (იგივე ტატრა K3R.NT) – ამძრავი TV Progress, შესახსრული, სამსექციური ვაგონი, რომელიც მიღებულია ორი ტატრა T3–ის შეერთებით და შუაში დაბალიატაკიანი სექციის ჩამატებით.
  • Tatra T3S – ამძრავი TV14 IGBT ტრანზისტორებით და განახლებული დიზაინი.
  • Tatra T3Mod – ასინქრონული ამძრავები EVPÚ Nová Dubnica
  • Tatra T3AS – ასინქრონული ამძრავები EVPÚ Nová Dubnica, განახლებული დიზაინი
  • Tatra KT3 – ამძრავი TV Progress, განახლებული დიზაინი, შესახსრული, სამსექციური ვაგონი, რომელიც მიღებულია ორი ტატრა T3–ის შეერთებით და შუაში დაბალიატაკიანი სექციის ჩამატებით.
  • Tatra T3M.2-DVC – ტირისტორული ამძრავები TV1
  • Tatra T3R.EV – ასინქრონული ამძრავები TV Europulse
  • Tatra T3R.PV – ამძრავი TV Progress
  • Tatra T3R.PLF (იგივე Tatra T3R.PVN) – ამძრავი TV Progress, ვაგონის შუა ნაწილი დაბალიატაკიანია.
  • Tatra T3R.SLF – ამძრავი Ganz-Škoda, ვაგონის შუა ნაწილი დაბალიატაკიანია.

ტექნიკური მონაცემები[რედაქტირება]

  • სიგრძე (ქუროების გარეშე): 14 მ
  • სიგანე: 2,5 მ
  • სიმაღლე: 3,05 მ
  • ცარიელი ვაგონის წონა: 16 ტ
  • ადგილების საერთო რაოდენობა: 100 / 95 (T3SU–ს შემთხვევაში)
  • დასაჯდომი ადგილები: 23 / 36 (T3SU)
  • დასადგომი ადგილები: 87 / 59 (T3SU)
  • მოტორების სიმძლავრე: 4 x 40 kW
  • მაქს. რეკომენდებული სიჩქარე: 65 კმ/სთ

გაყიდვები[რედაქტირება]

ბოსნია და ჰერცეგოვინის დროშა ბოსნია და ჰერცეგოვინა[რედაქტირება]

ქალაქი ბმული ვაგონის ტიპი მიღების წლები ვაგონების რაოდენობა ბორტის ნომერი შენიშვნები
სარაევო სარაევოს ტრამვაი ტატრა T3YU 19671969 20 ვაგონი 120 – 139  

ჩეხეთის დროშა ჩეხეთი[რედაქტირება]

ქალაქი ბმული ვაგონის ტიპი მიღების წლები ვაგონების რაოდენობა ბორტის ნომრები შენიშვნები
ბრნო ბრნოს ტრამვაი 19632002 171 ვაგონი    
  Tatra T3 19631972 109 ვაგონი 495 – 580

1581 – 1603

 
  Tatra T3SUCS 19851989 49 ვაგონი 1604 – 1652  
  Tatra T3R 1997 10 ვაგონი 1659 – 1668  
  Tatra T3RF 2002 2 ვაგონი 1669, 1670 მოგვიანებით გადაეცა სამარას
  ძარა 1971 1 ვაგონი    
ლიბერეცი ლიბერეცის ტრამვაი 19651987 53 ვაგონი    
  Tatra T3 19651973 20 ვაგონი 29 – 48  
  Tatra T3SUCS 19821987 33 ვაგონი 49 – 81  
მოსტილიტვინოვი მოსტი–ლიტვინოვის ტრამვაი 19671987 102 ვაგონი    
  Tatra T3 19671972 9 ვაგონი 290 – 298  
  Tatra T3SUCS 19821987 69 ვაგონი  
  ძარა 19681976 24 ვაგონი    
ოლომოუცი ოლომოუცის ტრამვაი 19661987 69 ვაგონი    
  Tatra T3 19661970 30 ვაგონი 116 – 145  
  Tatra T3SUCS 19831987 39 ვაგონი 146 – 184  
ოსტრავა ოსტრავას ტრამვაი 19651997 247 ვაგონი    
  Tatra T3 19651975 97 ვაგონი 701 – 797  
  Tatra T3SUCS 19821987 127 ვაგონი 901 – 1027  
  ძარა 19761997 23 ვაგონი    
პლზენი პლზენის ტრამვაი 19641987 128 ვაგონი    
  Tatra T3 19641976 48 ვაგონი 160 – 207  
  Tatra T3SUCS 19821987 80 ვაგონი 208 – 287  
პრაღა პრაღის ტრამვაი 19611996 1228 ვაგონი    
  Tatra T3 19611976 892 ვაგონი 6101 – 6992  
  Tatra T3SUCS 19821989 292 ვაგონი 7001 – 7292  
  Tatra T3M 1992 1 ვაგონი 8071
  ძარა 19661996 43 ვაგონი    

ხორვატიის დროშა ხორვატია[რედაქტირება]

ქალაქი ბმული ვაგონის ტიპი მიღების წლები ვაგონების რაოდენობა ბორტის ნომრები შენიშვნა
ოსიეკი ოსიეკის ტრამვაი ტატრა T3YU 19681982 26 ვაგონი 6839 – 6848

7211 – 7222

8223 – 8226

 

ლატვიის დროშა ლატვია[რედაქტირება]

ქალაქი ბმული ვაგონის ტიპი მიღების წლები ვაგონების რაოდენობა ბორტის ნომრები შენიშვნები
რიგა რიგას ტრამვაი ტატრა T3SU 19741987 243 ვაგონი    

გერმანიის დროშა გერმანია[რედაქტირება]

ქალაქი ბმული ვაგონის ტიპი მიღების წლები ვაგონების რაოდენობა ბორტის ნომრები შენიშვნები
ხემნიცი ხემნიცის ტრამვაი ტატრა T3D 19681988 132 ვაგონი 401 – 532  
შვერინი შვერინის ტრამვაი ტატრა T3D 19731988 115 ვაგონი 201 – 297

401 – 418

 

რუმინეთის დროშა რუმინეთი[რედაქტირება]

ქალაქი ბმული ვაგონის ტიპი მიღების წლები ვაგონების რაოდენობა ბორტის ნომრები შენიშვნები
გალაცი გალაცის ტრამვაი ტატრა T3R 19711974 50 ვაგონი 1 – 50  

რუსეთის დროშა რუსეთი[რედაქტირება]

ქალაქი ბმული ვაგონის ტიპი მიღების წლები ვაგონების რაოდენობა ბორტის ნომრები შენიშვნები
ბარნაული ბარნაულის ტრამვაი ტატრა T3SU 19671985 444 ვაგონი    
გროზნო გროზნოს ტრამვაი ტატრა T3SU 19811986 70 ვაგონი    
ირკუტსკი ირკუტსკის ტრამვაი ტატრა T3SU 19671968 30 ვაგონი    
იჟევსკი იჟევსკის ტრამვაი 19661997 274 ვაგონი    
  ტატრა T3SU 19661986 270 ვაგონი  
  ტატრა T3RF 1997 4 ვაგონი 1000 – 1003  
ეკატერინბურგი ეკატერინბურგის ტრამვაი ტატრა T3SU 19641986 530 ვაგონი    
კრასნოდარი კრასნოდარის ტრამვაი ტატრა T3SU 19801986 115 ვაგონი    
კურსკი კურსკის ტრამვაი ტატრა T3SU 19661987 278 ვაგონი    
მოსკოვი მოსკოვის ტრამვაი 19631987 2075 ვაგონი   35 ვაგონი გადაეცა ოდესას
  ტატრა T3SU 19631987 2069 ვაგონი    
  ძარა 19701971 6 ვაგონი    
ნიჟნი-ნოვგოროდი ნიჟნი–ნოვგოროდის ტრამვაი ტატრა T3SU 19781986 220 ვაგონი    
ნოვოკუზნეცკი ნოვოკუზნეცკის ტრამვაი ტატრა T3SU 19671986 215 ვაგონი    
ორიოლი ორიოლის ტრამვაი ტატრა T3SU 19791985 85 ვაგონი    
პიატიგორსკი პიატიგორსკის ტრამვაი ტატრა T3SU 19671987 117 ვაგონი    
დონის როსტოვი დონის როსტოვის ტრამვაი ტატრა T3SU 19671985 405 ვაგონი    
სამარა სამარას ტრამვაი 19641999 621 ვაგონი    
  ტატრა T3SU 19641986 619 ვაგონი  
  ტატრა T3RF 1999 2 ვაგონი 1205 – 1206  
ტულა ტულას ტრამვაი 19651986 402 ვაგონი    
  ტატრა T3SU 19651986 401 ვაგონი    
  ძარა 1971 1 ვაგონი    
ტვერი ტვერის ტრამვაი ტატრა T3SU 19671986 306 ვაგონი    
უფა უფას ტრამვაი ტატრა T3SU 19661987 360 ვაგონი    
ულიანოვსკი ულიანოვსკის ტრამვაი ტატრა T3SU 19661986 401 ვაგონი    
ვლადიკავკაზი ვლადიკავკაზის ტრამვაი ტატრა T3SU 19721987 114 ვაგონი    
ვოლგოგრადი ვოლგოგრადის ტრამვაი ტატრა T3SU 19671987 425 ვაგონი    
ვოლჟსკი ვოლჟსკის ტრამვაი ტატრა T3SU 19671980 75 ვაგონი    
ვორონეჟი ვორონეჟის ტრამვაი ტატრა T3SU 19771986 209 ვაგონი    

სლოვაკეთის დროშა სლოვაკეთი[რედაქტირება]

ქალაქი ბმული ვაგონის ტიპი მიღების წლები ვაგონების რაოდენობა ბორტის ნომრები შენიშვნები
ბრატისლავა ბრატისლავას ტრამვაი 19641989 188 ვაგონი    
  ტატრა T3 19641966 42 ვაგონი 267 – 308  
  ტატრა T3SUCS 19821989 130 ვაგონი 717 – 736

7737 – 7846

 
  ძარა 1976 16 ვაგონი    
კოშიცე კოშიცეს ტრამვაი 19631989 191 ვაგონი    
  ტატრა T3 19631967 93 ვაგონი 243 – 335  
  ტატრა T3SUCS 19821989 89 ვაგონი 336 – 424  
  ძარა 19701979 9 ვაგონი    

უკრაინის დროშა უკრაინა[რედაქტირება]

ქალაქი ბმული ვაგონის ტიპი მიღების წლები ვაგონების რაოდენობა ბორტის ნომრები შენიშვნები
დნეპროპეტროვსკი დნეპროპეტროვსკის ტრამვაი ტატრა T3SU 19681987 370 ვაგონი    
დნეპროძერჟინსკი დნეპროძერჟინსკის ტრამვაი ტატრა T3SU 19721986 183 ვაგონი   7 ვაგონი გადაეცა ოდესას
დონეცკი დონეცკის ტრამვაი ტატრა T3SU 19671987 251 ვაგონი    
ხარკოვი ხარკოვის ტრამვაი ტატრა T3SU 19671987 735 ვაგონი    
კრამატორსკი კრამატორსკის ტრამვაი ტატრა T3SU 1967 2 ვაგონი    
კრივოი როგი კრივოი როგის ტრამვაი ტატრა T3SU 19861987 50 ვაგონი    
კიევი კიევის ტრამვაი 19641987 925 ვაგონი    
  ტატრა T3SU 19641987 923 ვაგონი    
  ძარა 1981 2 ვაგონი    
მარიუპოლი მარიუპოლის ტრამვაი ტატრა T3SU 19671975 32 ვაგონი   16 ვაგონი გადაეცა ოდესას
ოდესა ოდესის ტრამვაი ტატრა T3SU 19661987 484 ვაგონი 2945-3339;4001-4089 1018-1056,5001-5020
ზაპოროჟიე ზაპოროჟიეს ტრამვაი ტატრა T3SU 19661987 304 ვაგონი    

უზბეკეთის დროშა უზბეკეთი[რედაქტირება]

ქალაქი ბმული ვაგონის ტიპი მიღების წლები ვაგონების რაოდენობა ბორტის ნომრები შენიშვნები
ტაშკენტი ტაშკენტის ტრამვაი ტატრა T3SU 19831985 18 ვაგონი    
ტრამვაი ტატრა
ნორმალური (T): T1T2T3 (T3R, T3RF) • T4T5 (T5A5, T5B6, T5C5) • T6 (T6A2, T6A5, T6B5, T6C5) • T7 (T7B5)
გამოხატავდა (KT, RT): K1K2K5KT4KT8D5 (KT8D5N) • RT6 (RT6N1, RT6S) • RT8D5