გროზნო

თავისუფალი ქართულენოვანი ენციკლოპედია ვიკიპედიიდან
გადასვლა: ნავიგაცია, ძიება
ქალაქი
გროზნო
Соьлжа-ГӀала
გროზნოს პანორამა
გროზნოს პანორამა
დროშა გერბი
დროშა გერბი
ქვეყანა რუსეთის დროშა რუსეთი
ფედერალური რესპუბლიკა ჩეჩნეთის რესპუბლიკა
მუნიციპალიტეტი გროზნოს ოლქი
კოორდინატები 43°19′ ჩ. გ. 45°42′ ა. გ. / 43.317° ჩ. გ. 45.700° ა. გ. / 43.317; 45.700
ადრეული სახელები გროზნაია, ჯოხარ-ღალა
ქალაქი 1869  წლიდან
ფართობი 324,16 კმ²
მოსახლეობა 277 414 კაცი (2013)
სიმჭიდროვე 855,8 კაცი/კმ²
ეროვნული
შემადგენლობა
ჩეჩნები (95,7%), რუსები(2,5%), ინგუშები(1,0%)
სატელეფონო კოდი +7 8712
საფოსტო ინდექსი 364000-364099
ოფიციალური საიტი http://www.groz-mer.ru/

გროზნო მდებარეობა რუსეთი

Red pog.svg

გროზნო (რუს.: Гро́зный; ჩეჩნ.: Соьлж-ГIала, Sölƶ-Ġala) — ჩეჩნეთის დედაქალაქი რუსეთში. ქალაქი დაარსდა 1918 წელს და მდებარეობს მდინარე სუნჯაზე. 2002 წლის სრულიად რუსეთის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით ქალაქის მოსახლეობა შეადგენდა 210.720 ადამიანს (ათი წლის წინანდელი მოსახლეობის ნახევარზე ოდნავ მეტს), ხოლო 2008 წლის მონაცემებით მოსახლეობამ 230.100 შეადგინა.

სახელი[რედაქტირება]

მშობლიური სახელი - Соьлж-ГІала - ითარგმნება როგორც "ქალაქი სუნჯაზე" სახელი რუსულად - Грозный - ითარგმნება როგორც "მრისხანე"

ისტორია[რედაქტირება]

1818 წელს დაარსდა რუსული ციხესიმაგრე გროზნაია რუსულ საბრძოლო ხაზზე რომელიც კავკასიის ომის დროს გადიოდა მდინარე სუნჯაზე. 1869 წელს მას ეწოდა გროზნო და მიენიჭა ქალაქის სტატუსი. ამ დროისთვის ქალაქის მაცხოვრებელთა დიდ ნაწილს წარმოადგენდნენ თერგის კაზაკები. მოსახლეობის სწრაფი ზრდა მას შემდეგ დაიწყო რაც XX საუკუნის დასაწყისში საფუძველი ჩაეყარა ქალაქის მახლობლად ნავთობის მოპოვება-გადამუშავებას. რუსეთის ოქტომბრის რევოლუციის პერიოდში ქალაქი დენიკინის ძალებსა და წითელ არმიას შორის ბრძოლის არეალს წარმოადგენდა 1919 წელს ქალაქი დენიკინის არმიის ხელში იყო 1920 წელს ბრძოლის შედეგად ქალაქი წითელმა არმიამ დაიკავა. 1921 წლიდან გროზნო ჩეჩნური ნაციონალური ოლქის ცენტრი გახდა რომელიც თერგის საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკის შემადგენლობაში არსებობდა. 1922 წელს თერგის სსრ-ი გაუქმდა და გროზნო ჩაჩნეთ-ინგუშეთის ავტონომიური ოლქის ცენტრი გახდა 1934 წელს ავტონომიური ოლქი გაუქმდა გროზნო ჩაჩნეთ-ინგუშეთის ასსრ დედაქალაქი გახდა. 1991 წელს გამოცხადდა ჩეჩნეთის დამოუკიდებელი რესპუბლიკა იჩქერია დედაქალაქად გროზნო განისაზღვრა. 1994 წელს დაიწყო რუსეთ-ჩეჩნეთის პირველი ომი ქალაქი მასშტაბური ბრძოლების არეალად იქცა. პრეზიდენტ ჯოხარ დუდაევის ლიკვიდაციის შემდეგ ქალაქს მის პატივსაცემად ჯოხარ-ღალა ეწოდა. ბრძოლების შედეგად გროზნო იჩქერიის ძალების კონტროლის ქვეშ დარჩა 1999 წელს დაწყებულ ჩეჩნეთის მეორე ომამდე, ბრძოლების შედეგად ქალაქი თითქმის პირწმინდად განადგურდა. 2000 წლიდან რუსულმა ძალებმა ჩიჩნეთის უმეტეს ტერიტორიაზე და ქალაქ გროზნოზე კონტროლი აღადგინეს. ჩეჩნეთმა ფედერალური რესპუბლიკის სტატუსი მიიღო, გროზნო ჩეჩნეთის რესპუბლიკის დედაქალაქი გახდა 2007 წლიდან ქალაქის მასშტაბური აღდგენა-რეაბილიტაცია დაიწყო.

მოსახლეობა[რედაქტირება]

დემოგრაფიული ცვლა წლების მიხედვით
1897 1923 1926 1939 1959 1970
15 600 49 200 68 700 172 400 250 000 341 000
1979 1989 1992 1996 2002 2008 2010 2012
368 000 399 000 399 700 182 700 101 700 226 101 271 570 282 700

ტრანსპორტი[რედაქტირება]

გროზნოზე გადის ჩრდილოეთ კავკასიის ცენტრალური მაგისტრალი, ქალაქი რკინიგზით უკავშირდება ჩეჩნეთისა და რუსეთის სხვადასხვა ქალაქებს. ქალაქის მახლობლად ორი აეროპორტია: ხანკალას აეროდრომი და გროზნოს საერთაშორისო აეროპორტი. 90-იან წლებში წარმოებულ ბრძოლებამდე ქალაქში არსებობდა ტრამვაის და ტროლეიბუსის მუნიციპალური ტრანსპორტი თუმცა ბრძოლების შედეგად ხაზები ისე განადგურდა რომ შეუძლებელი გახდა მათი რეაბილიტაცია და ხაზები საბოლოოდ გაუქმდა.

კლიმატი[რედაქტირება]

წლიური ამინდი — გროზნო
თვე იან თებ მარ აპრ მაი ივნ ივლ აგვ სექ ოქტ ნოე დეკ წელი
საშუალო მაღალი °F (°C) 33 (1) 34 (1) 42 (6) 58 (14) 65 (18) 71 (22) 75 (24) 74 (23) 67 (19) 56 (13) 45 (7) 37 (3) 55 (13)
საშუალო დაბალი °F (°C) 20 (-7) 21 (-6) 30 (-1) 42 (6) 50 (10) 56 (13) 61 (16) 59 (15) 52 (11) 41 (5) 33 (1) 25 (-4) 41 (5)
ნალექი დუიმი (მმ) 0.8 (20.3) 0.9 (22.9) 1 (25.4) 1.3 (33) 2.3 (58.4) 2.9 (73.7) 2.3 (58.4) 1.8 (45.7) 1.3 (33) 1.2 (30.5) 1.1 (27.9) 1 (25.4) 16.6 (421.6)
წყარო: {{{source}}} {{{accessdate}}}

დაძმობილებული ქალაქები[რედაქტირება]

სქოლიო[რედაქტირება]

  1. Kraków Official Website - Partnership Cities. (in English, German, French, Chinese and Polish). წაკითხვის თარიღი: 2008-11-01. © 1996-2008 ACK CYFRONET AGH}}
Commons-logo.svg
ვიკისაწყობში? არის გვერდი თემაზე: