ოპერაცია აიაქსი

თავისუფალი ქართულენოვანი ენციკლოპედია ვიკიპედიიდან
გადასვლა: ნავიგაცია, ძიება
ჯარისკაცებმა ალყა შემოარტყეს პარლამენტის შენობას თეირანში 19 აგვისტოს, 1953 წ.

ოპერაცია „აიაქსი“ (ინგლ.: Operation Ajax) — 1953 წელს ამერიკის ცენტრალური სადაზვერვო სააგენტოს მიერ ჩატარებული აქცია, რომლის შედეგადაც ირანის დემოკრატი პრემიერ-მინისტრი მოჰამედ მოსადეღი დამხობილ იქნა და შაჰის რეჟიმი აღსდგა. ამით აშშ-მა ხელი შეუშალა მოსადეღის გეგმას ნავთობის ინდუსტრია სახელმწიფო საკუთრება გამხდარიყო.

აქციას მეთაურობდა აშშ-ის ყოფილი პრეზიდენტის თეოდორ რუზველტის შვილიშვილი კერმიტ რუზველტი. მან დაითანხმა შაჰი მოჰამედ რეზა ფეჰლავი მოსადეღის რეჟიმს დამხობაზე. შაჰმა, თითქოს და მოსადეღის მიერ დევნილმა, ირანი დატოვა და თავი იტალიას შეაფარა. ამასობაშო აშშ-ის აგენტებმა თავის საქმე გააკეთეს და 1953 წლის 22 აგვისტოს ირანში დაბრუნებულ შაჰმა დაამხო პრემიერ-მინისტრის მთავრობის რეჟიმი.