შინაარსზე გადასვლა

აშაღიშაჰინლერი

მასალა ვიკიპედიიდან — თავისუფალი ენციკლოპედია
სოფელი
აშაღიშაჰინლერი
ქვეყანა თურქეთის დროშა თურქეთი
პროვინცია ართვინის პროვინცია
რაიონი არჰავი
კოორდინატები 41°19′23″ ჩ. გ. 41°21′32″ ა. გ. / 41.32306° ჩ. გ. 41.35889° ა. გ. / 41.32306; 41.35889
ადრეული სახელები ნაფშითი
მოსახლეობა 53 (2007)[1] ,
61 (2008)[1] ,
51 (2009)[1] ,
57 (2010)[1] ,
60 (2011)[1] ,
62 (2012)[1] ,
83 (2013)[1] ,
83 (2014)[1] ,
86 (2015)[1] ,
80 (2016)[1] ,
80 (2017)[1] ,
102 (2018)[1] ,
92 (2019)[1] ,
85 (2020)[1] ,
84 (2021)[1] ,
79 (2022)[1] ,
111 (2023)[1] ,
92 (2024)[1]
სასაათო სარტყელი UTC+3[2] და თურქეთის დრო[3]
სატელეფონო კოდი 466[4]
საფოსტო ინდექსი 08290
საავტომობილო კოდი 08[5]
აშაღიშაჰინლერი — თურქეთი
აშაღიშაჰინლერი

აშაღიშაჰინლერი (თურქ. Aşağışahinler) — სოფელი არჰავის რაიონში, ართვინის პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს ართვინიდან 85 კილომეტრში, ხოლო რაიონის ცენტრ არჰავიდან 9 კილომეტრში[6]. 2020 წლის მონაცემებით სოფელში 85 ადამიანი ცხოვრობს[7].

სოფლის ძველი ისტორიული, ქართული სახელწოდებაა ნაფშითი.[8]

ისტორია

[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

სოფლების აშაღიშაჰინლერის და იუქარიშაჰინლერის საერთო ძველი სახელია ნაფშითი. ადრე ერთი სოფელი - ნაფშითი (ნაფშითი) შედგებოდა სამი ნაწილისგან: თუდენი ნაფშითი (ქვემო ნაფშითი), ორთა ნაფშითი (შუა ნაფშითი) და ჯილენი ნაფშითი (ზემო ნაფშითი).[9][10] ამ ადგილის სახელი თურქულში შევიდა როგორც ნაფშით. ფაქტობრივად, 1835 წლის არჰავის მოსახლეობის წიგნში, 1876 წლის ტრაბზონის პროვინციის წლიურსა და 1928 წლის ოსმალურ სოფლების სიაში იგი მოხსენიებულია როგორც ნაფშით (ناپشت).[11][12][13]

სოფელი ნაფშითი, რომელიც ლაზეთის რეგიონში მდებარეობს, ანტიკურ ხანაში კოლხეთის სამეფოს საზღვრებში შედიოდა. ოსმალებმა, ტრაბზონის იმპერიის განადგურების შემდეგ 1461 წელს, 1547 წელს ეს რეგიონიც სრულად დაიპყრეს.[14] არჰავი, სადაც სოფელი ნაფშითი მდებარეობს, ადრეულ ოსმალურ ჩანაწერებში მოხსენიებულია როგორც არჰავის უბანი, ტრაბზონის სანჯაყის დაქვემდებარებაში. არჰავის უბანი 1486 წელს შედგებოდა არჰავი-ლაზის ნაჰიესგან, ხოლო მე-16 საუკუნეში - არჰავი-ლაზის, გონიოს, ვილაიეთ-ი ისქელეს და ვილაიეთ-ი ბაღობითის ნაჰიეებისგან. მე-17 საუკუნის ბოლო მეოთხედში (1681/182) ოსმალეთის მმართველობის მიერ ჩატარებულ აღწერაში ნაფშითი ჩაწერილია როგორც „ნაფშიდ" თავისი უბნებით.[15]

ნაფშითი, 1876 წლის ტრაბზონის პროვინციის წლიურის მიხედვით, იყო სოფელი, რომელიც მიეკუთვნებოდა არჰავის ნაჰიეს ჰოპას უბანში, ლაზისტანის სანჯაყში, რომელიც იყო ტრაბზონის პროვინციის ერთ-ერთი სანჯაყი. ამ წლიურში მისი მოსახლეობა აღრიცხულია როგორც 63 ოჯახი და 135 ადამიანი. ამ დროს ოსმალეთის მმართველობა აღრიცხავდა მხოლოდ მამაკაცთა რაოდენობას, ამიტომ სოფლის მთლიანი მოსახლეობის გამოსათვლელად საჭიროა მამაკაცთა რაოდენობის ტოლი ქალთა რაოდენობის დამატება. შედეგად, სოფელ ნაფშითში დაახლოებით 270 ადამიანი ცხოვრობდა. თითო ოჯახზე დაახლოებით 4,2 ადამიანი მოდიოდა, რაც მიუთითებს, რომ ოჯახები მცირერიცხოვანი იყო. სოფელში, რომელიც სოფლის მეურნეობით ირჩენდა თავს, აღრიცხული იყო 168 თხა/ცხვარი, 2 ცხენი, 192 ძროხა და 2 ხარი.[16]

ნაფშითი, 1928 წლის ოსმალური სოფლების სიის მიხედვით, მიეკუთვნებოდა რიზეს პროვინციის ჰოპას უბნის არჰავის ნაჰიეს.[13] 1935 წლის საყოველთაო აღწერაში იგი მოხსენიებულია როგორც სოფელი, რომელიც მიეკუთვნებოდა არჰავის ნაჰიეს ჰოპას უბანში, ჩორუჰის პროვინციაში, რომელიც დაარსდა არტვინის პროვინციის ნაცვლად. ამ დროისთვის სოფლის მოსახლეობა შედგებოდა 441 ადამიანისგან.[17] 1954 წელს ნაფშითი გაიყო ორ ცალკე სოფლად - ქვემო ნაფშითად და ზემო ნაფშითად.[10] ფაქტობრივად, 1955 წლის საყოველთაო აღწერაში აშაღინაფშითი და იუქარინაფშითი აღრიცხულია როგორც ორი ცალკე სოფელი. ამ დროს აშაღინაფშითის მოსახლეობა შედგებოდა 188 ადამიანისგან, რომელთაგან 76 იყო მამაკაცი და 112 - ქალი.[18]

რადგან ნაფშითი ან ნაფშით სიტყვა „უცხო ძირისაა", აშაღინაფშითის სახელი 1959 წელს შეიცვალა აშაღიშაჰინლერით.[19]მიუხედავად ამისა, სოფლის ძველი სახელი ახალ სახელთან ერთად გარკვეული პერიოდის განმავლობაში კიდევ გამოიყენებოდა ოფიციალურ ჩანაწერებში „აშაღიშაჰინლერი (აშაღინაფშითი)" ფორმით.[20]

სოფელ აშაღიშაჰინლერის ცნობილი ისტორიული ნაგებობაა ნაფშითის ხიდი. ნაფშითის ხიდი, რომელიც შუა საუკუნეების ხიდების კატეგორიას მიეკუთვნება, იენიიოლის უბნის გავლით აკავშირებს აშაღიშაჰინლერის სოფელს ქესთანეალანის სოფელთან. ერთრკალიანი ქვის ხიდის თაღში გამოყენებულია გათლილი ქვა, ხოლო სხვა ნაწილებში - დაუმუშავებელი ქვა. დღესდღეობით მას ასევე უწოდებენ აშაღიშაჰინლერის ხიდს.[21]

სქოლიო

[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]
  1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi, Address Based Population Registration System — TÜİK.
  2. ↑ https://web.archive.org/web/20240224154238/https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2016/09/20160908-2.pdf
  3. ↑ https://support.microsoft.com/tr-tr/topic/t%C3%BCrkiye-de-dst-uygulamas%C4%B1-sona-ermi%C5%9Ftir-56f14484-a323-543c-5e36-f701723f5b22
  4. ↑ https://www.bilkent.edu.tr/rehber/citycode.htm
  5. ↑ https://web.archive.org/web/20230307031655/https://www.kgm.gov.tr/SiteCollectionDocuments/KGMdocuments/Istatistikler/DevletIlYolEnvanter/IllereGoreIlYollari.pdf
  6. ↑ Aşağı Şahinler Köyü (თურქული). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 5 Mart 2015. ციტირების თარიღი: 4 Haziran 2014.
  7. ↑ Artvin Arhavi Aşağışahinler Köy Nüfusu (თურქული). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 7 Ağustos 2019. ციტირების თარიღი: 5 Şubat 2020.
  8. ↑ Taner Artvinli, Artvin Yer Adları Sözlüğü, İstanbul, 2013, s. 214, ISBN 978-605-5708-85-6.
  9. ↑ İuri Siharulidze, „Çaneti / Lazeti (ჭანეთი / ლაზეთი), Batum, 1977, s. 70-71.. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 29 Ekim 2020. ციტირების თარიღი: 14 Haziran 2024.
  10. 1 2 Taner Artvinli, „Artvin Yer Adları Sözlüğü, İstanbul, 2013, s. 65, 272, ISBN 9786055708856.
  11. ↑ ["1165 no.lu Arhavi Nüfus Defteri" 1835].
  12. ↑ „Trabzon Vilayeti Salnamesi − 1869-1904, (Hazırlayan) Kudret Emiroğlu, Ankara, 1993-2009, 22 cilt; 8. cilt, s. 366, ISBN 9789157871117.
  13. 1 2 Son Teşkilat-i Mülkiyede Köylerimizin Adları (Osmanlıca), İstanbul, 1928, s. 621.
  14. ↑ „კოლხური (მეგრულ-ლაზური) ენა", (Hazırlayanlar) Rusudan Amirecibi-Mullen (editör), Nana Danelia, İnga Gundua, Tiflis, 2006, s. 22. დაარქივებული 2024-06-19 საიტზე Wayback Machine. ISBN 99940-61-43-7
  15. ↑ Kenan Aydın, „Arhavi Kazasında İskân ve Nüfus (1583-1681/1682)" - „Hacettepe Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi, 2021 Bahar (34), s. 206.. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 17 Temmuz 2021. ციტირების თარიღი: 4 Ağustos 2021.
  16. ↑ „Trabzon Vilayeti Salnamesi − 1869-1904, (Hazırlayan) Kudret Emiroğlu, Ankara, 1993-2009, 22 cilt; 8. cilt, s. 367, ISBN 9789157871117.
  17. ↑ 1935 Genel Nüfus Sayımı, İstanbul, 1937, s. 290.. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 16 Ocak 2020. ციტირების თარიღი: 29 Nisan 2021.
  18. ↑ 1955 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1961, s. 143-144.. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 6 Mart 2019. ციტირების თარიღი: 10 Mart 2022.
  19. ↑ Köylerimiz, (Yayımlayan) İçişleri Bakanlığı, Ankara, 1968, s. 609.. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 23 Şubat 2020. ციტირების თარიღი: 29 Nisan 2021.
  20. ↑ 1980 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1981.. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 18 Şubat 2020. ციტირების თარიღი: 10 Mart 2022.
  21. ↑ "Aşağı Şahinler Köprüsü - Artvin". დაარქივებულია ორიგინალიდან — 29 Nisan 2021. ციტირების თარიღი: 29 Nisan 2021.
მოძიებულია „https://ka.wikipedia.org/w/index.php?title=აშაღიშაჰინლერი&oldid=4757880“-დან