დიქიამაჩი (არჰავის რაიონი)
| სოფელი | |
|---|---|
|
დიქიამაჩი | |
| ქვეყანა |
 თურქეთი |
| პროვინცია | ართვინის პროვინცია |
| რაიონი | არჰავი |
| კოორდინატები | 41°15′00″ ჩ. გ. 41°22′00″ ა. გ. / 41.25000° ჩ. გ. 41.36667° ა. გ. |
| ადრეული სახელები | ქამფარნა |
| მოსახლეობა |
101 (2007)[1] , 97 (2008)[1] , 96 (2009)[1] , 93 (2010)[1] , 75 (2011)[1] , 74 (2012)[1] , 74 (2013)[1] , 70 (2014)[1] , 72 (2015)[1] , 76 (2016)[1] , 74 (2017)[1] , 67 (2018)[1] , 62 (2019)[1] , 64 (2020)[1] , 76 (2021)[1] , 80 (2022)[1] , 99 (2023)[1] , 88 (2024)[1] |
| სასაათო სარტყელი | UTC+3[2] და თურქეთის დრო[3] |
| საფოსტო ინდექსი | 08290 |
  | |
დიქიამაჩი (თურქ. Dikyamaç) — სოფელი არჰავის რაიონში, ართვინის პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს ართვინიდან 89 კილომეტრში, ხოლო რაიონის ცენტრ არჰავიდან 13 კილომეტრში[4]. 2020 წლის მონაცემებით სოფელში 64 ადამიანი ცხოვრობს[5].
სოფლის ძველი ისტორიული, ქართული სახელწოდებაა ქამფარნა.[6]
სოფელში მდებარეობს დიქიამაჩის ეთნოგრაფიული მუზეუმი.
ისტორია
[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]სოფელი დიქიამაჩის ძველი სახელია კამპარონა. 1876 წლის ტრაპიზონის პროვინციის წელიწდეულში გვხვდება როგორც კანბარონა (قانبارونە) და 1928 წლის ოსმალურ სოფლების სიაში როგორც კანპარონა (قانپارونە). [7][8] კამპარონა (კამპარონა) არის გავრცელებული ადგილის სახელი ლაზურ გეოგრაფიაში და ნიშნავს „დიდგულას ადგილი, დიდგულანარი". [9]
რეგიონი, სადაც მდებარეობს კამპარონა, ანტიკურ პერიოდში კოლხეთის სამეფოს ნაწილი იყო. ოსმალებმა ეს რეგიონი დაიპყრეს 1461 წელს ტრაპიზონის იმპერიის განადგურების შემდეგ. არხავი, სადაც მდებარეობს კამპარონა, ოსმალეთის პერიოდში მდებარეობდა რეგიონში, რომელსაც ლაზისტანი ეწოდებოდა. ადრეულ ოსმალურ ჩანაწერებში ის მოხსენიებულია როგორც არხავის რაიონი, ტრაპიზონის სანჯაყის დაქვემდებარებაში. არხავის რაიონი 1486 წლის აღწერისას შედგებოდა არხავი-ლაზის თემისგან, ხოლო მე-16 საუკუნეში - არხავი-ლაზის, გონიოს, ვილაეთ-ი-ისკელეს და ვილაეთ-ი-ბაღობითის თემებისგან. [10]
კამპარონა ოსმალთა მმართველობის მიერ 1835 წელს ჯარისკაცების გაწვევისა და გადასახადების შეგროვების მიზნით ჩატარებულ მოსახლეობის აღწერაში დაფიქსირდა როგორც „ორჩი-კამპარნა", ორჩის რეგიონის სოფელი. [11] 1876 წლის ტრაპიზონის პროვინციის წელიწდეულში კი, „კანბარონას" სახელით იყო ჰოპას რაიონის არხავის თემის სოფელი, რომელიც ეკუთვნოდა ტრაპიზონის პროვინციის ერთ-ერთ სანჯაყს - ლაზისტანს. მისი მოსახლეობა შედგებოდა 143 ოჯახში მცხოვრები 342 ადამიანისგან. ერთ ოჯახზე დაახლოებით 2.4 ადამიანის მოსვლა მიუთითებს, რომ აღწერილი იყო მხოლოდ მამაკაცების რაოდენობა. ამ შემთხვევაში, თუ დავამატებთ მამაკაცების რაოდენობის ტოლ ქალების რაოდენობას, გამოდის, რომ სოფლის მოსახლეობა შედგებოდა დაახლოებით 684 ადამიანისგან. მართლაც, 1935 წელს სოფელში დაფიქსირებული მოსახლეობა (664 ადამიანი) ამყარებს ამ ვარაუდს. სოფელში, რომელიც სოფლის მეურნეობით ირჩენდა თავს, დაფიქსირებული იყო 630 ძროხა და 5 ხარი. [12][13]
კამპარონა 1928 წლის ოსმალური სოფლების სიის მიხედვით ეკუთვნოდა რიზეს პროვინციის ჰოპას რაიონის არხავის თემს. [8] 1935 წლის საყოველთაო აღწერაში „კამპარანად" დაფიქსირებული დასახლება იყო ერთ-ერთი სოფელი ჩორუჰის პროვინციის ჰოპას რაიონის არხავის თემისა, რომელიც შეიქმნა რიზეს და არტვინის პროვინციების ადგილზე. ამ აღწერის მიხედვით, სოფლის მოსახლეობა შედგებოდა 664 ადამიანისგან. [13] კამპარონას სახელი, რომელიც თურქულ წყაროებში სხვადასხვაგვარად იწერებოდა, 1959 წელს შეიცვალა დიქიამაჩად, რადგან ის იყო „უცხოური წარმოშობის". [14] მართლაც, სოფლის სახელი 1955 წლის საყოველთაო აღწერაში მოხსენიებულია როგორც „კამპარნა", ხოლო 1960 წლის საყოველთაო აღწერაში როგორც „დიქიამაჩი". სოფლის მოსახლეობა 1955 წელს შედგებოდა 729 ადამიანისგან, ხოლო 1960 წელს - 402 ადამიანისგან. [15][16] სახელის შეცვლის მიუხედავად, სოფლის ძველი სახელი ახალ სახელთან ერთად კიდევ გარკვეული დროის განმავლობაში გამოიყენებოდა ოფიციალურ ჩანაწერებში „დიქიამაჩი (კამპარნა)" ფორმით. [17]
სოფელში არის მეჩეთი, რომელიც აშენდა 1894 წელს, შეკეთდა 1908 წელს და რესტავრირებული იქნა 1990-იან წლებში. [18]
სქოლიო
[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi, Address Based Population Registration System — TÜİK.
- ↑ https://web.archive.org/web/20240224154238/https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2016/09/20160908-2.pdf
- ↑ https://support.microsoft.com/tr-tr/topic/t%C3%BCrkiye-de-dst-uygulamas%C4%B1-sona-ermi%C5%9Ftir-56f14484-a323-543c-5e36-f701723f5b22
- ↑ Dikyamaç Köyü (თურქული). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 5 Mart 2016. ციტირების თარიღი: 27 Ekim 2018.
- ↑ Artvin Arhavi Arılı Köy Nüfusu (თურქული). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 7 Ağustos 2019. ციტირების თარიღი: 5 Şubat 2020.
- ↑ Taner Artvinli, Artvin Yer Adları Sözlüğü, İstanbul, 2013, s. 151, ISBN 978-605-5708-85-6.
- ↑ „Trabzon Vilayeti Salnamesi − 1869-1904, (Hazırlayan) Kudret Emiroğlu, Ankara, 1993-2009, 22 cilt; 8. cilt, s. 368, ISBN 9789157871117.
- 1 2 „Son Teşkilat-i Mülkiyede Köylerimizin Adları (Osmanlıca), İstanbul, 1928, s. 621.
- ↑ Taner Artvinli, „Artvin Yer Adları Sözlüğü, İstanbul, 2013, s. 151, ISBN 978-605-5708-85-6.
- ↑ Kenan Aydın, "Arhavi Kazasında İskân ve Nüfus (1583-1681/1682)" - „Hacettepe Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi, 2021 Bahar (34), s. 206.. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 17 Temmuz 2021. ციტირების თარიღი: 5 Ağustos 2021.
- ↑ [1835 "1165 no.lu Arhavi Nüfus Defteri"].
- ↑ „Trabzon Vilayeti Salnamesi − 1869-1904, (Hazırlayan) Kudret Emiroğlu, Ankara, 1993-2009, 22 cilt; 8. cilt, s. 369, ISBN 9789157871117.
- 1 2 1935 Genel Nüfus Sayımı, İstanbul, 1937, s. 200.. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 16 Ocak 2020. ციტირების თარიღი: 5 Ağustos 2021.
- ↑ Köylerimiz, (Yayımlayan) İçişleri Bakanlığı, Ankara, 1968, s. 690.. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 23 Şubat 2020. ციტირების თარიღი: 5 Ağustos 2021.
- ↑ „1955 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1961, s. 143.
- ↑ Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1963, s. 73.. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 18 Şubat 2020. ციტირების თარიღი: 19 Mart 2022.
- ↑ 1980 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1981.. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 18 Şubat 2020. ციტირების თარიღი: 19 Mart 2022.
- ↑ Dikyamaç Köyü Camii. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 5 Mart 2022. ციტირების თარიღი: 5 Mart 2022.
| ||||||||