შინაარსზე გადასვლა

იუქარიშაჰინლერი

მასალა ვიკიპედიიდან — თავისუფალი ენციკლოპედია
სოფელი
იუქარიშაჰინლერი
ქვეყანა თურქეთის დროშა თურქეთი
პროვინცია ართვინის პროვინცია
რაიონი არჰავი
კოორდინატები 41°19′32″ ჩ. გ. 41°22′08″ ა. გ. / 41.32555556° ჩ. გ. 41.36888889° ა. გ. / 41.32555556; 41.36888889
ადრეული სახელები იუქარი ნაფშითი
ფართობი 4.5 კმ²
ცენტრის სიმაღლე 736±1 მეტრი
მოსახლეობა 57 (2007)[1] ,
124 (2008)[1] ,
161 (2009)[1] ,
171 (2010)[1] ,
151 (2011)[1] ,
151 (2012)[1] ,
202 (2013)[1] ,
179 (2014)[1] ,
174 (2015)[1] ,
163 (2016)[1] ,
173 (2017)[1] ,
330 (2018)[1] ,
293 (2019)[1] ,
245 (2020)[1] ,
222 (2021)[1] ,
191 (2022)[1] ,
318 (2023)[1] ,
259 (2024)[1]
სასაათო სარტყელი UTC+3[2] და თურქეთის დრო[3]
სატელეფონო კოდი 466[4]
საფოსტო ინდექსი 08290[5]
საავტომობილო კოდი 08[6]
იუქარიშაჰინლერი — თურქეთი
იუქარიშაჰინლერი

იუქარიშაჰინლერი (თურქ. Yukarışahinler) — სოფელი არჰავის რაიონში, ართვინის პროვინცია, თურქეთი. 2020 წლის მონაცემებით სოფელში 245 ადამიანი ცხოვრობს[7].

სოფლის ძველი ისტორიული, ქართული სახელწოდებაა იუქარი ნაფშითი.[8]

ისტორია

[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

ზემო შაჰინლერის და ქვემო შაჰინლერის სოფლების საერთო ძველი სახელი არის ნაფშითი. ოდესღაც ერთიანი სოფელი ნაფშითი (ნაფშითი) შედგებოდა სამი ნაწილისგან: თუდენი ნაფშითი (ქვემო ნაფშითი), ორთა ნაფშითი (შუა ნაფშითი) და ჟილენი ნაფშითი (ზემო ნაფშითი).[9][10] ეს ტოპონიმი თურქულში შევიდა როგორც ნაფშითი. კერძოდ, 1835 წლის არჰავის მოსახლეობის რეესტრში, 1876 წლის ტრაპიზონის პროვინციის წელიწდეულში და 1928 წლის ოსმალურ სოფლების სიაში იგი მოხსენიებულია როგორც ნაფშიტი (ناپشت).[11]

სოფელი ნაფშითი , რომელიც მდებარეობს ლაზეთის რეგიონში, ანტიკურ პერიოდში კოლხეთის სამეფოს საზღვრებში შედიოდა. ოსმალებმა, ტრაპიზონის იმპერიის განადგურების შემდეგ 1461 წელს, 1547 წელს სრულად დაიპყრეს ეს რეგიონი.[12] არჰავი, სადაც მდებარეობს ნაფშითის სოფელი, ადრეულ ოსმალურ ჩანაწერებში მოხსენიებულია როგორც არჰავის ოლქი, რომელიც ექვემდებარებოდა ტრაპიზონის სანჯაყს. არჰავის ოლქი 1486 წლის აღწერის დროს შედგებოდა არჰავი-ლაზის მხარისგან, ხოლო მე-16 საუკუნეში - არჰავი-ლაზის, გონიოს, ვილაიეთ-ი ისქელეს და ვილაიეთ-ი ბაღობითის მხარეებისგან. მე-17 საუკუნის ბოლო მეოთხედში (1681/1682) ჩატარებულ აღწერაში ეს დასახლება ჩაწერილია როგორც „ნაფშიდი“ თავის უბნებთან ერთად.[13]

ნაფშითი, 1876 წლის ტრაპიზონის პროვინციის წელიწდეულის მიხედვით, იყო სოფელი, რომელიც ეკუთვნოდა ჰოპას ოლქის არჰავის მხარეს, ტრაპიზონის პროვინციის ერთ-ერთი სანჯაყის - ლაზისტანის სანჯაყის საზღვრებში. ამ წელიწდეულში მისი მოსახლეობა ჩაწერილია როგორც 63 ოჯახი და 135 ადამიანი. ამ პერიოდში ოსმალური ადმინისტრაცია მხოლოდ მამაკაცების რაოდენობას ითვლიდა, ამიტომ სოფლის საერთო მოსახლეობის დასადგენად საჭიროა მამაკაცების რაოდენობის ტოლი ქალების რაოდენობის დამატება. შედეგად გამოდის, რომ ნაფშითის სოფელში დაახლოებით 270 ადამიანი ცხოვრობდა. ერთ ოჯახზე დაახლოებით 4,2 ადამიანი, რაც მიუთითებს, რომ ოჯახები მცირერიცხოვანი იყო. სოფელში, რომელიც სოფლის მეურნეობით ირჩენდა თავს, აღრიცხული იყო შემდეგი საქონელი: 168 თხა/ცხვარი, 2 ცხენი, 192 ძროხა და 2 ხარი.[14]

ნაფშითი, 1928 წლის ოსმალური სოფლების სიის მიხედვით, ეკუთვნოდა რიზეს პროვინციის ჰოპას ოლქის არჰავის მხარეს.[11] 1935 წლის საყოველთაო აღწერაში ის მოხსენიებულია როგორც სოფელი, რომელიც ეკუთვნოდა ჩორუჰის პროვინციის (რომელიც შეიქმნა არტვინის პროვინციის ნაცვლად) ჰოპას ოლქის არჰავის მხარეს. ამ დროს სოფლის მოსახლეობა შედგებოდა 441 ადამიანისგან.[15] 1954 წელს ნაფშითი გაიყო ორ სოფლად: ზემო ნაფშითი და ქვემო ნაფშითი.[10] კერძოდ, 1955 წლის საყოველთაო აღწერაში ზემო ნაფშითი და ქვემო ნაფშითი ჩაწერილია როგორც ორი ცალკე სოფელი. ამ დროს ზემო ნაფშითის მოსახლეობა შედგებოდა 223 ადამიანისგან, რომელთაგან 84 იყო მამაკაცი და 139 ქალი.[16]

ვინაიდან სიტყვა ნაფშითი „უცხოური წარმოშობისაა“, ზემო ნაფშითის სახელი 1959 წელს 7267 ნომრიანი კანონით შეიცვალა ზემო შაჰინლერად.[17]მიუხედავად ამისა, სოფლის ძველი სახელი ახალ სახელთან ერთად გარკვეული დროის განმავლობაში კვლავ გამოიყენებოდა ოფიციალურ ჩანაწერებში „ზემო შაჰინლერი (ზემო-ნაფშითი)“ფორმით.[18]

2014 წელს სოფელში არქიტექტურული იერსახის შენარჩუნებით გამოირჩეოდა 3 ლაზური სახლი და 4 სერენდერი.[19]

სქოლიო

[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]
  1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi, Address Based Population Registration System — TÜİK.
  2. ↑ https://web.archive.org/web/20240224154238/https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2016/09/20160908-2.pdf
  3. ↑ https://support.microsoft.com/tr-tr/topic/t%C3%BCrkiye-de-dst-uygulamas%C4%B1-sona-ermi%C5%9Ftir-56f14484-a323-543c-5e36-f701723f5b22
  4. ↑ https://www.bilkent.edu.tr/rehber/citycode.htm
  5. ↑ http://postakodu.ptt.gov.tr
  6. ↑ https://web.archive.org/web/20230307031655/https://www.kgm.gov.tr/SiteCollectionDocuments/KGMdocuments/Istatistikler/DevletIlYolEnvanter/IllereGoreIlYollari.pdf
  7. ↑ Artvin Arhavi Yukarışahinler Köy Nüfusu (თურქული). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 7 Ağustos 2019. ციტირების თარიღი: 5 Şubat 2020.
  8. ↑ Taner Artvinli, Artvin Yer Adları Sözlüğü, İstanbul, 2013, s. 214, ISBN 978-605-5708-85-6.
  9. ↑ İuri Siharulidze, Çaneti / Lazeti (ჭანეთი / ლაზეთი), Batum, 1977, s. 70-71.. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 29 Ekim 2020.
  10. 1 2 Taner Artvinli, Artvin Yer Adları Sözlüğü, İstanbul, 2013, s. 65, 272, ISBN 9786055708856.
  11. 1 2 Son Teşkilat-i Mülkiyede Köylerimizin Adları (Osmanlıca), İstanbul, 1928, s. 621.
  12. ↑ „კოლხური (მეგრულ-ლაზური) ენა“, (Hazırlayanlar) Rusudan Amirecibi-Mullen (editör), Nana Danelia, İnga Gundua, Tiflis, 2006, s. 22. ISBN 99940-61-43-7
  13. ↑ Kenan Aydın, "Arhavi Kazasında İskân ve Nüfus (1583-1681/1682)" - Hacettepe Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi, 2021 Bahar (34), s. 206.. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 17 Temmuz 2021.
  14. ↑ Trabzon Vilayeti Salnamesi − 1869-1904, (Hazırlayan) Kudret Emiroğlu, Ankara, 1993-2009, 22 cilt; 8. cilt, s. 367, ISBN 9789157871117.
  15. ↑ 1935 Genel Nüfus Sayımı, İstanbul, 1937, s. 290.. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 16 Ocak 2020.
  16. ↑ 1955 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1961, s. 143-144.. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 6 Mart 2019.
  17. ↑ Köylerimiz, (Yayımlayan) İçişleri Bakanlığı, Ankara, 1968, s. 983.. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 23 Şubat 2020.
  18. ↑ 1980 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1981.. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 18 Şubat 2020.
  19. ↑ Kırsal Alanların Turizm Potansiyelinin Belirlenmesi – Artvin İli Arhavi İlçesi Örneği. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 22 Ocak 2022.
მოძიებულია „https://ka.wikipedia.org/w/index.php?title=იუქარიშაჰინლერი&oldid=4769568“-დან