ამაზონი

თავისუფალი ქართულენოვანი ენციკლოპედია ვიკიპედიიდან
გადასვლა: ნავიგაცია, ძიება
Disambig-dark.svg ეს სტატია მდინარის შესახებაა. მითიური ხალხისთვის, იხილეთ ამორძალები. სხვა მნიშვნელობებისთვის, იხილეთ ამაზონი (მრავალმნიშვნელოვანი).
ამაზონი
Rio Amazonas
ამაზონის შესართავი, თანამგზავრული ფოტო
ამაზონის შესართავი, თანამგზავრული ფოტო
დახასიათება
სიგრძე 6 400 კმ
აუზის ფართობი 7 მლნ. კმ²
წყლის ხარჯი 209 000 მ³/წმ
წყლის ნაკადი
სათავე მწვერვალი ნევადო-მისიმი
 · მდებარეობა პერუს დროშა პერუ
 · სიმაღლე 5 170 მ
კოორდინატები 15°31′00″ ს. გ. 49°00′00″ დ. გ. / 15.51667° ს. გ. 49.00000° დ. გ. / -15.51667; -49.00000
შესართავი ატლანტის ოკეანე
 · მდებარეობა გერმანია
 · სიმაღლე 0 მ
კოორდინატები 0°10′00″ ს. გ. 8°43′20″ დ. გ. / 0.16667° ს. გ. 8.72222° დ. გ. / -0.16667; -8.72222კოორდინატები: 0°10′00″ ს. გ. 8°43′20″ დ. გ. / 0.16667° ს. გ. 8.72222° დ. გ. / -0.16667; -8.72222
ჩაედინება ატლანტის ოკეანე
განლაგებულია
ამაზონის აუზი
ამაზონის აუზი
ქვეყნები ბრაზილიის დროშა ბრაზილია, პერუს დროშა პერუ, ბოლივიის დროშა ბოლივია, კოლუმბიის დროშა კოლუმბია, ეკვადორის დროშა ეკვადორი ,ვენესუელის დროშა ვენესუელა
ქალაქები იკიტოსი (პერუ), მანაუსი (ბრაზილია), ბელენი (ბრაზილია), მაკაპა (ბრაზილია)
ამაზონი ვიკისაწყობზე

ამაზონი — მდინარე სამხრეთ ამერიკაში. მდინარე უდიდესია მსოფლიოში აუზითა და წყალუხვობით. წარმოქმნილია მდინარე მარანიონისა და უკაიალის შეერთებით. მდინარის სიგრძე მარანიონის სათავიდან 6400 კილომეტრია, უკაიალის სათავიდან - 7025 კმ. აუზის ფართობი - 7180 ათასი კმ2. უდიდესი შენაკადებია რიუ-ნეგრუ, მადეირა, ტოკანტინსი. მის დელტაში მდებარეობს კუნძული მარაჟო, რომელზედაც თავისუფლად დაეტეოდა ისეთი ქვეყანა როგორიცაა ბელგია.

NASA-ს ფოტო

ამაზონის აუზის დიდი ნაწილი მდებარეობს ბრაზილიაში, სამხრეთ-აღმოსავლეთი და აღმოსავლეთი ნაწილი - ბოლივიაში, პერუში, ვენესუელაში, ეკვადორსა და კოლუმბიაში. ამაზონი ეკვატორთან ახლოს ჩაედინება ატლანტის ოკეანეში.

სახელწოდებას უკავშირებენ მდინარის შესართავში მოქცევით გამოწვეული ტალღების სახელს - პოროროკას, რომელსაც ტუპი-გუარანის ინდიელთა დიალექტზე „ამაზუნუ" ეწოდება. ინდიელები ამაზონს უწოდებენ პარანა-ტინგას (თეთრი მდინარე) პარანა-გუასუს (დიდი მდინარე).

მდინარე სათავეს პერუს მაღალმთიან რეგიონში იღებს და ბრაზილიის გავლით მაკაპას სანაპირომდე მიედინება. მდინარესა და მის შესართავებს გარს ერტყმის ტროპიკული ნოტიო ტყეები. ამ ტყეებში ხეები 20-სართულიანი შენობის სიმაღლის იზრდება. ამაზონის ჯუნგლებში მსოფლიოში ყველაზე მეტი სახეობის ცხოველი ბინადრობს, ტყეში დაახლოებით 1500 სახეობის ფრინველი ბუდობს, ამაზონის წყლებში კი 3000 სახეობის თევზი დაცურავს. ხვლიკები და გველები ხმელეთზე დასრიალებენ. ამაზონის ტყეებში 800-ზე მეტი ტიპის ძუძუმწოვარი ცხოველი (მათ შორის მსოფლიოში ყველაზე ბევრი ღამურა) და ურიცხვი მწერიც ცხოვრობს.

რესურსები ინტერნეტში[რედაქტირება]