მთავარი გვერდი

მასალა ვიკიპედიიდან — თავისუფალი ენციკლოპედია
(გადამისამართდა გვერდიდან Main Page)
გადასვლა: ნავიგაცია, ძიება
ამჟამად ქართულ ენაზე ხელმისაწვდომია 118,847 სტატია.

გეოგრაფია · ისტორია · მეცნიერება · რელიგია · საზოგადოება · სამართალი · სპორტი · ხელოვნება · საქართველო

მეგზური · ხშირი შეკითხვები · ქართული კლავიატურის დაყენება · ფორუმი · მოთხოვნილი სტატიები

თვის მიმდინარე პროექტის მთავარი თემაა ტაჯიკეთის დროშა ტაჯიკეთი. აირჩიეთ შემდეგი თვის პროექტი.

HSutvald2.svg

რჩეული სტატია

ტამბორის კალდერის საჰაერო ხედი, რომელიც ჩამოყალიბდა 1815 წლის უძლიერესი ამოფრქვევის შედეგად
ტამბორა ან ტომბორო (ინდო. Tambora, Tomboro) — მოქმედი სტრატოვულკანი ინდონეზიაში, კუნძულ სუმბავაზე, რომელიც შედის მალაის არქიპელაგის მცირე ზონდის კუნძულების ჯგუფში. ტამბორა აგრეთვე ცნობილია როგორც შრეებრივი ვულკანი. კუნძული სუმბავა განლაგებულია იმ ადგილში, სადაც ოკეანური ქერქი მანტიაში იძირება, შესაბამისად, ვულკან ტამბორის ქვეშ იმყოფება სუბდუქციის აქტიური ზონა. ამან ვულკანის ზრდა განაპირობა, ასე რომ წარსულში მისი სიმაღლე 4300 მ აღწევდა, რაც მას ერთ-ერთ ყველაზე მაღალ პიკად აქცევდა მალაის არქიპელაგში. ვულკანის შიგნით არსებული დიდი მაგმატური კამერა ივსებოდა ხანგრძლივი დროის განმავლობაში, მანამ სანამ ვულკანურმა აქტივობამ თავისი სიძლიერით პიკს არ მიაღწია 1815 წლის აპრილში დაგვირგვინებული კოლოსალური ამოფრქვევით. სხვადასხვა წყაროების შესაბამისად, ამჟამინდელი ტამბორის სიმაღლე განსაზღვრულია 2850 და 2722 მ სიმაღლეებით. 1947 წლისთვის ტამბორა იმყოფებოდა სოლფატარულ სტადიაში. დღეისათვის აქტიურ მდგომარეობაშია. 1815 წლის ამოფრქვევამ VEI-ის შკალით 7 ბალს მიაღწია, რაც უდრის ვულკან ტაუპოს გიგანტურ ამოფრქვევას, რომელიც მოხდა დაახლოებით ჩვენი წელთაღრიცხვის 180 წელს. ამოფრქვეული მასალის მოცულობა 150-180 კუბურ კილომეტრს უდრიდა, ვულკან ტამბორის 1815 წლის ამოფრქვევა გახდა კაცობრიობის ისტორიაში უდიდესი ვულკანური ამოფრქვევა. ვულკანის აფეთქების ხმა კუნძულ სუმატრაზე ისმოდა, რომელიც ტამბორიდან ჩრდილო-დასავლეთით 2000 კილომეტრში მდებარეობს. ვულკანურმა ფერფლმა მიაღწია ისეთ მოშორებულ კუნძულებსაც კი, როგორებიცაა კალიმანტანი, სულავესი, იავა, მოლუკი. დაღუპულთა რაოდენობამ 71 000 ადამიანი შეადგინა (კაცობრიობის ისტორიაში ვულკანის ამოფრქვევის შედეგად დაღუპულთა ყველაზე დიდი რაოდენობა), რომელთაგან 11 000-12 000 ადამიანი დაიღუპა უშუალოდ ამოფრქვევის პირდაპირი ზემოქმედებით, ხოლო დანარჩენები — შიმშილისა და ავადმყოფობის შედეგად, რამეთუ ერუპტიულმა ამოვარდნებმა ადგილობრივ რეგიონში გაანადგურა სოფლის მეურნეობა.

HSSubpages.svg

დღის სტატია

არმაზის ბილინგვა

არმაზის ბილინგვამცხეთის არქეოლოგიური გათხრების დროს მოპოვებული ორენოვანი ეპიტაფია, რომლის ერთი ტექსტი ბერძნულად არის ნაწერი, მეორე არამეულად (არამეული წარმოშობის არმაზული ასოებით). წარწერა ნაპოვნია არმაზისხევში 1940 წლის 25 ნოემბერს, ტექსტი გაშიფრა გიორგი წერეთელმა 1941 წელს. წარწერა თარიღდება 150 წლით. არამეულ წარწერაში მოხსენიებულია ფარნავაზ I და ფარსმან II ქველი.

არმაზის ბილინგვის აღმოჩენამ და ამოშიფვრამ ნათელი მოჰფინა პირველი საუკუნეების საქართველოს პოლიტიკის და კულტურის ისტორიის ბევრ საკითხს. წარწერაში მოხსენიებული არიან II საუკუნის იბერიის (ქართლის) სახელმწიფოს მეთაურნი და თანამდებობის პირები.

არმაზის ბილინგვის მეშვეობით დადასტურდა, რომ პირველ საუკუნეებში ქართლის სახელმწიფოს სათავეში ედგა მეფე, რომელიც იბერიის მეფის ტიტულს ატარებდა. ქართლის სამეფო კარზე იყო ინსტიტუტები პიტიახშებისა (დიდი და მცირე პიტიახშებისა), ეზოსმოძღვრისა (ეპიტროპისა) და სხვა ოფიციალური დოკუმენტებისათვის, ბერძნულთან ერთად ან უიმისოდ, იხმარებოდა არმაზული დამწერლობა, რომელიც ქართულს ენათესავება.



HSBild.svg

დღის სურათი

W-circle.svg

სიახლეები

სადგური სახელმწიფო უნივერსიტეტი

HSDagensdatum.svg

25 ნოემბერი — ამ დღეს...

არმაზის ბილინგვა

HSVissteduatt.svg

იცით თუ არა, რომ?

ვიკიპედიის ახალი მასალებიდან:
მცხეთის დავითნის გვერდი, რომელზედაც წარმოდგენილია არაბული ციფრები