ბეთლემი (ჯგუფი)

თავისუფალი ქართულენოვანი ენციკლოპედია ვიკიპედიიდან
გადასვლა: ნავიგაცია, ძიება
ბეთლემი
ბეთლემის ბოლო შემადგენლობა
ბეთლემის ბოლო შემადგენლობა
ბიოგრაფია
წარმოშობა ქედა, საქართველო
ჟანრ(ებ)ი მძიმე როკი, პროგრესული როკი, სიმფონიური მეტალი, პროგრესული მეტალი
აქტიური 1987 - 1993, 19982000
ლეიბლ(ებ)ი Petrostudio Vintage Records, Real Sound Studio (ჩამწერი სტუდიები)
ასოციაციები "ლაბირინთი", ბაჩი ქიტიაშვილი(ბერმუხა), კაკო ვაშალომიძე, ალექსანდრე კუტიკოვი (Машина времени).
წევრები
მალხაზ დუმბაძე, ჯუმბერ „ჯონი“ ბოლქვაძე, ნუგზარ გუჩმანიძე, თემურ დიასამიძე, გურამ ქობულაძე, ბეგლარ მიქელაძე
ყოფილი წევრები
ნუგზარ ფარტენაძე

ბეთლემი1987 წელს ჩამოყალიბებული ქართული როკ-ჯგუფი.

სექციების სია

ისტორია[რედაქტირება]

წინაისტორია[რედაქტირება]

ჩამოყალიბება[რედაქტირება]

ჯგუფი დაბა ქედაში ჩამოყალიბდა. მისი წევრები საღამოობით იკრიბებოდნენ მათ მიერ ხუმრობით შერქმეულ „რაიკომის ბაღში“ და აკრძალულ რადიოსადგურს – „ამერიკის ხმა ვაშინგტონიდან“, „გერმანული ტალღა“ – ისმენდნენ. ისინი გვიანობამდე საუბრობდნენ ჰიპებზე, დასავლური ქვეყნების ახალგაზრდობაზე, მათ მოდაზე, კულტურასა და მუსიკაზე, რომლის ერთადერთი წყარო რადიოტალღა „მონტეკარლო“ და ზოგიერთი შემთხვევით მოპოვებული ფირფიტები იყო. ჯგუფის წევრები უსმენდნენ უცხოურ მუსიკას, როგორიც იყო „ბითლზი“ „როლინგ სტოუნზი“, მოგვიანებით კი – „დიფ ფარფლის“, „რეინბოუს“, „Uriah Heep-ის“, „ნაზარეთის “ჩანაწერები. მალე მათ ამ შეკრებებზე გაჩნდა გიტარაც, შემდეგ – მიბაძვა და მსგავსი მუსიკის დაკვრის, ჯგუფის შექმნის სურვილი.

ამ მუსიკოსებს შორის განსაკუთრებით აქტიურები იყვნენ: თემურ დიასამიძე (გიტარა); ჯუმბერ ბოლქვაძე, მოგვიანებით კი – მალხაზ დუმბაძე, რომელიც ბათუმში ცხოვრობდა და დაბა ქედაში მცხოვრებ დეიდას სტუმრობდა ხშირად. ამასთან, იგი კლავიშებით იყო გატაცებული. ამ წრეში ხშირად ტრიალებდა და მაგნიტოფონზე ჩაწერილი როკ–ჯგუფების ალბომებით მეგობრებს ამარაგებდა ავთო კაკაბაძე. მისი მაგნიტოფონით პირველად მოსმენილი „Deep Purple-ის“ მუსიკამ იმდენად დიდი შთაბეჭდილება დატოვა ამ ახალგაზრდებში, რომ მძიმე როკი მათთვის მალე მუსიკალური გემოვნების, მსოფლმხედველობის და ცხოვრების წესის ათვლის წერტილად გადაიქცა. ამ კუთხით მეორე უძლიერესი იმპულსი იყო ცოცხლად აჟღერებული ელექტრო გიტარის ხმის გაგონება, რომელიც პირველად ქედის კულტურის სახლში მოხდა, მაშინ, როდესაც მისმა ახალმა ადმინისტრაციამ (ბორის ღოღობერიძე) გადაწყვიტა ვოკალურ – ინსტრუმენტული ანსამბლის შექმნა (იმ დროს ასე ეწოდებოდა ელეტრონული ინსტრუმენტებით დაკომპლექტებულ ანსამბლებს, ხოლო ამ ჟანრს კი ოფიციალურად „ესტრადა“ ერქვა). ქართული ფოლკლორული მუსიკის პროფესიონალისა და ქორმაისტერ ტარიელ მამალაძის მიერ ამ ახლადშექმნილ საესტრადო ანსამბლში (საკამოდ მოკრძალებული სახელწოდებით „ნაკადული“) შედგა პირველი მუსიკალური და სასცენო ნათლობა ორი ახალგაზრდა დამწყები მუსიკოსისა – თემურ დიასამიძისა (სოლო–გიტარა) და ჯუმბერ ბოლქვაძისა (რიტმ–გიტარა), რომელმაც ამ პერიოდში აითვისა გიტარაზე დაკვრა და მასზე „ბითლზების“ ერთ სიმღერასაც ასრულებდა (მოგვიანებით ამ ანსამბლში ბას გიტარისტის ამპლუაში გამოვიდა კიდევ ერთი ახალგაზრდა „რაიკომის ბაღიდან“ – გენო პაპუნიძე, თუმცა, ცოტა ხნით).

„კარაველა“[რედაქტირება]

როკ-ჯგუფი „კარაველა“

სამხრეთ – დასავლეთ საქართველოსა და აჭარის სხვადასხვა კულტურის სახლებში გამართული საკონცერტო 1 წლიანი, საზაფხულო ტურის შემდეგ (1978 წ.), ამ ანსამბლის ერთი წევრმა – ჯუმბერ ბოლქვაძემ ქალაქ ბათუმში გადაინაცვლა, რადგან იმ წელს ჩაირიცხა ქალაქ ბათუმის სახელმწიფო უნივერსიტეტში ისტორია–ფილოლოგიის ფაკულტეტზე.

მიუხედავად ამისა, მომავალი „ბეთლემის“ წევრები აგრძელებდნენ საკუთარი ჯგუფის შექმნის იდეის ერთგულებას. მალე, ერთი წლის შემდეგ, (1979 წ.) უკვე ბათუმში მყოფმა ჯუმბერ ბოლქვაძემ შემთხვევით გაიცნო ერთი პიროვნება – გურამ ცინცაძე (ექს –მუსიკოსი საყვირის ხაზით, ჯაზ–როკის სტილი), რომელმაც შეძლო ამ იდეის ხორცშესხმისათვის გამოსავლის გამონახვა მაშინდელ მეზღვაურთა კლუბის ადმისტრაციისაგან თანხმობის მიღებით. ამ კლუბში არსებობდა პატარა დარბაზი, სარეპეტიციო ოთახი და ინსტრუმენტები, რომლების საკმაოდ მოძველებული და ცუდი ჟღერადობისა იყვნენ, მაგრამ საკუთარი მუსიკის დაკვრის სურვილი იმდენად ძლიერი და შეუქცევადი იყო, რომ სულ მალე სახელწოდებით „კარაველა“ დაკომპლექტდა პირველი როკ–ჯგუფი შემდეგი შემადგენლობით: იმავე უნივერიტეტში ახლადჩარიცხული თემურ დიასამიძე (მთავარი გიტარა), მალხაზ დუმბაძე (კლავიშები), ჯუმბერ ბოლქვაძე (ბას გიტარა, ვოკალი), ავთო კაკაბაძე (რიტმ გიტარა, ვოკალი), ლადო მოისწრაფიშვილი† (დრამები, ვოკალი), რომელიც აგრეთვე ამ უნივერსიტეტის სტუდენტი იყო.

ჯგუფი თავიდანვე საკუთარი როკ–კომპიზიციების შექმნას შეუდგა, რაშიც ძირითადად ჩართულნი იყვნენ თემურ დიასამიძე, როგორც მუსიკის ავტორი, და ჯუმბერ ბოლქვაძე, როგორც ტექსტების ავტორი. ჯგუფი პარალელურად ასრულებდა თავისი დასავლელი კერპების კომპზიციებს, აქ კი ძალიან დიდ როლს თამაშობდა ლადო მოისწრაფიშვილის ვოკალური დიაპაზონი: მისი ხმა ძალიან წააგავდა იენ გილანის ხმას. ჯგუფმა სულ მალე მიოპოვა პოპულარობა ბათუმის ახალგაზრდობაში, თუმცა, ეს მხოლოდ დასაწყისი აღმოჩნდა შემდგომინდელი დასასრულისა.

არსებობის მოკლე პერიოდის შემდეგ (19791981 წ.) ჯგუფი დაიშალა, რადგან მისი წევრების მუსიკალური იდეების, თეორიული მხარის რეალიზაცია შეუძლებელი იყო მათ ხელთ არსებული მუსიკალური ინსტრუმენტების ტექნიკური შესაძლებლობების გამო. საჭირო იყო ახალი გზის მოძებნა, გზისა, რომელიც თეორიას დაახლოებდა პრაქტიკასთან, წარმოდგენითს რეალობაში გადაიყვანდა და ახალ დონეზე აიყვანდა როკ–ჯგუფს, სულ სხვა, უფრო ძლერი, მრავალფეროვანი, საკუთარი ხმით ახლებურად წარმოაჩენდა მათ მუსიკას. ამასთან, ამ ჯგუფის დაშლის პროცესი დააჩქარა დრამერის – ლადო მოისწრაფიშვილის ჯგუფიდან წასვლამ (მამის, სპეცსამსახურების მაღალჩინოსნის, კატეგორიული მოთხოვნის გამო – მის შვილს გაეგრძელებინა სხვა სახის, უფრო სტაბილური კარიერა), ასევე, ჯუმბერ ბოლქვაძის საუნივერსიტეტო სწავლების დამთავრებამ და სპეციალობის მიხედვით შორეულ სოფელში მასწავლებლად გაგზავნამ, და სხვა არაერთმა ფაქტორმა.

„კარაველაში“ დაკვრის პერიოდი მუსიკალური და შემოქმედებითი თვალსაზრისით ძალზედ მნიშვნელოვანი იყო მომავალი მუსიკოსების პიროვნული და მუსიკალური კრედოს ჩამოყალიბების საქმეში. პირველ რიგში, ეს იყო ნანატრი შემოქმედებითი თავისუფლება (თუმცა, ჯგუფი სრული თავისუფლებით მაინც არ იყო განებივრებული, რადგან, ფაქტიურად, იმდრონდელ კგბ–ს, რბილად რომ ვთქვათ, ცალი თვალი მაინც ეჭირა ბიჭებზე, რაც მათ ნაკლებად აღელვებდა); მეორე: ეს იყო ის „ექსპერიმენტული ლაბორატორია“, რომელშიც მომავალი მუსიკოსები ატარებდნენ პირველ შემოქმედებით საკმაოდ გაბედულ ცდებს: ინსტრუმენტების ხმებზე, დაკვრის ტექნიკაზე, მუსიკალური კომპოზიციების შექმნაზე, ტექსტობრივი მხარის – საკუთარი ლირიკის მუსიკასთან შეზავებაზე, სასცენო მანერებზე და ა.შ. ასე რომ, შეიძლება ითქვას: „კარაველას“ ეტაპი იყო მომავალი ჯგუფის მომზადების ბაზა. მივყვეთ ამ მოვლენებს.

დაარსებამდე[რედაქტირება]

„კარაველას“ დაშლის შემდეგ, 1982 წელს, მომავალი ჯგუფის ორმა წევრმა – მალხაზ დუმბაძემ და თემურ დიასამიძემ, დაიწყეს ახალი ჯგუფის შექმნის გზების ძებნის პროცესი. მალე მათ შეუერთდა გურამ ქობულაძე, რომელსაც ახალი დამთავრებული ჰქონდა ქ. თბილისის საესტრადო მუსიკის სასწავლებელი დრამერის სპეციალობით. მათი შეკრებების „შტაბ – ბინა“ მალხაზ დუმბაძის სახლი იყო. ერთ ასეთ შეკრებაზე გადაწყდა, რომ ჯგუფის ლიდერობა და მენეჯმენტი გურამ ქობულაძეს, როგორც უფრო ასაკოვანს, უნდა აეღო თავზე. არსებობდა მრავალი დამამძიმებელი გარემოება თუ ხელშემშლელი ფაქტორი, რაც ართულებდა ამ მისიას და საერთოდ, როკ ჯგუფის შექმნას, ძირითადად შემდეგი ფაქტორები:

უპირველეს ყოვლისა, კომუნისტური სისტემის პოლიტ–იდეოლოგიური კრიტერიუმები, ცენზურა, რომლებიც ყოველმხრივ ზღუდავდნენ ამ სტილის, როგორც „კაპიტალისტური კულტურის მანკიერ მაგალითს“ და ყოველნაირად სდევნიდნენ და ავიწროებდნენ მის გავრცელებას.

მეორე: პროფესიონალურ სცენისკენ მიმავალი გზა მოკვეთილი ჰქონდა ამ სტილის მიმდევარ ყველა შემსრულებელს "Госконцерт"–ის, საქალაქო და რეგიონალური ფილარმონიების პოლიტიკის, წესების გამო, რის გამოც მათთვის თვითრეალიზაციის ერთადერთი გზა იყო დაუმორჩილებლობა და კონცერტების ჩატარება იატაკქვეშეთში საკუთარი რისკის, სახსრებისა და თავგანწირვის ფასად და ისიც – მიზერული ეკონომიური ანაზღაურებით.

მესამე: გარდა მატერიალური სახსრების პოვნისა, უმძიმესი და თითქმის არარეალური ამოცანა იყო ნორმალური ინსტრუმენტების, გახმოვანების აპარატურის შოვნა და შეძენა. ისევე, როგორც თვითონ როკის ჟანრი, კომუნისტური (სოციალისტური) ქვეყნების ბანაკის მიღმა წარმოებული ინსტრუმენტებიც „აკრძალულ ხილად“ ითვლებოდა და იდევნებოდა. საქართველოში მისი შეძენა კი პრაქტიკულად შეუძლებელი იყო, რუსეთში პროფესიონალი მუსიკოსები რის ვაი–ვაგლახით ახერხებდნენ მათ შეძენას უცხოეთიდან გასტროლებზე ჩამოსული ანსამბლებისაგან. (ბათუმშიც იყო ასეთი შემთხვევა – ერთ–ერთი მუსიკოსი კგბ–ს თანამშრომლებმა არაერთხელ დაკითხეს, თუ რატომ და რა გზით იშოვა მან Gibson Les Paul -ის მარკის გიტარა და უცხოური ვალუტა).

ყოველივე ზემოთჩამოთვლილი რეალიების გათვალისწინებით, ცხადი ხდება, თუ რამდენად მძიმე ამოცანის გადაჭრა უნდა აეღოთ თავზე ნებისმიერი დამწყები როკ–ჯგუფის წევრებს. სწორედ ამიტომაც, მთელი 5 წლის განმავლობაში, 1982 წლიდან 1987 წლამდე, არავითარი გასაქანი არ მიეცა როკ ჯგუფ „ბეთლემის“ შექმნას, მისი დაარსების ინიციატორების ტიტანური ძალისხმევის მიუხედავად.

პირველი ეტაპი: როკ – ჯგუფ „ბეთლემის“ დაარსება[რედაქტირება]

როგორ დაიძრა ყინული[რედაქტირება]

მალხაზ დუმბაძე

1987 წლის ზაფხულისათვის, მომავალი როკ ჯგუფის სამკაციანმა ბირთვმა გარკვეული, საკმაოდ გაბედული ნაბიჯები გადადგა ჯგუფის შექმნის იდეის სარეალიზაციოდ. საჭირო მუსიკალური აპარატურის შესაძენად გარკვეული თანხა გაიღო მალხაზ დუმბაძის ოჯახმა; მოგვიანებით, იგივე ნაბიჯი გადადგა მისმა სკოლელმა მეგობარმა, ბეგლარ მიქელაძემ, რომელიც ასევე ფლობდა კლავიშებიან ინსტრუმენტებს და ამ სამკაციან ბირთვს შეუერთდა, როგორც მეორე პლანის კლავიშებზე დამკვრელი მუსიკოსი. მაგრამ საერთო ძალებით შეძენილი აპარატურის ერთი ნაწილი მაინც არ წყვეტდა ყველაფერს. საჭირო იყო სხვა ინსტრუმენტები, გახმოვანების სისტემა, სარეგისტრაციო ბაზა, სარეპეტიციო ფართი და ბას გიტარისტი.

გურამ ქობულაძე

შექმნილი ვითარებიდან გამოსავალი მალე მოიძებნა. გურამ ქობულაძემ მოახერხა ქედის რაიონული კულტურის სახლის მაშინდელი ადმინისტრაციის დარწმუნება როკ–ჯგუფის მის ბაზაზე დაარსებაში, რაც იმ დროისათვის არაორდინარული (თუ არა სარისკო) ნაბიჯი იყო. კულტურის სახლის იმდროინდელმა დირექტორმა, ბორის ღოღობერიძემ შეძლო ადგილობრივი კომუნისტური მმართველობის აპარატის – ქედის რაიკომის მესამე მდივნის, იდეოლოგიური დარგის კურატორის, ქალბატონ დარიკო თურმანიძის დათანხმება, რამაც გზა გაუხსნა ჯგუფის საბოლოო დაარსებას.

აღსანიშნავი და არანაკლებმნიშნელოვანია ის საზოგადოებრივ – პოლიტიკური ვითარება, რომელიც კომუნისტური რეჟიმის პერიოდში შესაძლებელს ხდიდა ამ ნაბიჯების გადადგმას და რაც ნაკლებად წარმოსადგენი, თითქმის უტოპიური იქნებოდა სხვა დროს, თუნდაც, 3 – 4 წლის წინათ. ეს ვითარება კი ასეთი იყო:

დაიწყო მოულოდნელი „გლობალური დათბობა“ მთელ კომუნისტურ პოლიტიკურ სივრცეში: საბჭოთა კავშირის მმართველობაში მოსულ მიხეილ გორბაჩოვის მიერ გამოცხადებული „პერესტროიკა“ (რუს. Перестройка) განახლების, ცვლილებების და წინსვლის სიგნალი გახდა წითელი ვარსკვლავის, ნამგლისა და უროს სიმბოლოებიან სახელმწიფოთა გალაქტიკაზე. ეს იყო ისტორიული გარდატეხის, გარდაქმნის, მოულოდნელობათა მთელი სერიალის პერიოდი, როდესაც იხსნებოდა ტაბუდადებული თემები, რადიოსადგურები, ჩარაზული, ათასგვარი ტიპის კარები, გზები, საზღვრები. იცვლებოდა მთელი საბჭოთა პოლიტიკური, ეკონომიკური და კულტურული მემკვიდრეობა, მექანიზმები და სტრუქტურა, რამაც შესაძლებელი გახადა ახალი ტიპის, ე.წ. „მასობრივი კულტურის“ იატაკქვეშეთიდან გამოსვლა, როკ მუსიკის, როგორც აკრძალული ჟანრის, „პოლიტიკური ამინისტია“. ამ წლებში, სსრკ–ს ისტორიაში პირველად, მოსკოვის მახლობლად, ტუშინოში, ტარდება ბორის ზოსიმოვის მიერ ორგანიზებული გრანდიოზული როკ კონცერტი „როკის მონსტრები ტუშინოზე“, სადაც საბჭოურ სცენაზე პირველად გამოვიდნენ ლეგენდარული როკ ჯგუფები Metallica, AC/DC და Black Crowes, ეს კი, თავის მხრივ, დიდი გზის მხოლოდ დასაწყისი იყო.

ხალხში პოპულარული როკ მუსიკის ლიბერალიზაცია იყო “პერესტროიკული კულტურის“, განახლების მკაფიო არგუმენტი, მასების ნდობის მოპოვების კარგად გათვლილი, დროული და ლოგიკური ფორმა პოლიტიკური თვითდამკვიდრებისათვის. სწორედ პერესტროიკის მიერ მოტანილმა ამ ისტორიულ – პოლიტიკურმა ფაქტორმა შეუწყო ხელი როკ – ჯგუფ „ბეთლემის“ ოფიცილაურ დაარსებას, რომელიც 1987 წლის ოქტომბერში მოხდა.

პირველი ნაბიჯები[რედაქტირება]

ქედის რაიონული კულტურის სახლის ბაზაზე ახლადშექმნილმა, ჯერ კიდევ უსახელო ჯგუფმა, ერთ პატარა სარეპეტიციო ოთახში დაიწყო აქტიური მზადება. ბას – გიტარისტად ჯუმბერ ბოლქვაძის მოწვევის შემდეგ ჯგუფი საბოლოოდ ასეთი შემადგენლობით დაკომპლექტდა: გურამ ქობულაძე (დრამები, მენეჯერი), ჯუმბერ ბოლქვაძე (ბას გიტარა, ტექსტების ავტორი), მალხაზ დუმბაძე (მთავარი კლავიში), თემურ დიასამიძე (გიტარა, მთავარი ვოკალი), ბეგლარ მიქელაძე (კლავიშებიანი ინსტრუმენტი).

ადრე შეძენილი ზოგიერთი ინსტრუმენტებისა გარდა, საჭირო, მინიმალური გახმოვანის აპარატურის შესაძენად ადგილობრივმა მთავრობამ ჯგუფს გამოუყო გარკვეული თანხა, ნაწილით კი ბეგლარ მიქელაძის ოჯახი დაეხმარათ. ბას გიტარა ჯუმბერ ბოლქვაძემ დედისგან მიიღო საჩუქრად. აპარატურის შოვნაში ჯგუფს დაეხმარა "ქართული როკის მამად" აღიარებული, ვეტერან როკ–ჯგუფ „ბერმუხას“ ერთპიროვნული ლიდერი ბაჩი ქიტიაშვილი. ეს აპარატურა მხოლოდ მინიმალურ მოთხოვნებს აკმაყოფილებდა, რადგან ე.წ. „სამოპალის“, (რუს.Самопал) ანუ თვითნაკეთი აპარატურის კატეგორიას მიეკუთვნებოდა, თუმცა, სარეპეტიციოდ, დასაწყისისათვის, ენთუზიაზმითა და საკუთარი მუსიკის დაკვრის უდიდესი სურვილით გაჯერებული დამწყებ როკ ჯგუფს მეტი გზა არც ჰქონდა.

საწყის ეტაპზე ჯგუფს არ გააჩნდა რაიმე განსაზღვრული, მყარი მუსიკალური კონცეფცია: ყველაფერი შემოიფარგლებოდა მხოლოდ მძიმე როკის სტილში, საკუთარი მუსიკის დაკვრის აბსტრაქტული იდეით და კომპოზიციების მცირეოდენი მონახაზებით. ამ ეტაპზე ჯგუფის შემოქმედებით, მუსიკალური ევოლუციის, ასპექტში უდიდესი როლი ითამაშა ჯუმბერ ბოლქვაძის მსოფლემხედველობამ, ინფორმაციულმა მომზადებამ, იდეებმა და ჯგუფის სამომავლო ხედვამ. სტუდენტურ როკ ჯგუფ „კარაველას“ დაშლის შემდეგ (1982 წ.) „ბეთლემში“ მისვლამდე მას უკვე ჩატარებული ჰქონდა დიდი თეორიული მომზადება: თითქმის 4 წლის განმავლობაში ეცნობოდა ახალ მუსიკალურ ინფორმაციებს პრესაში, ჯგუფების ალბომებს, რეცენზიებს, ინტერვიუებსა და ლირიკას. ამ დროისათვის იგი გატაცებული იყო პროგრესული როკით, ჯგუფების – King Crimson, Yes, Genesis, Pink Floyd, Jethro Tull, Soft Machine, Emerson, Lake & Palmer მუსიკით. მან ჯგუფს შესთავაზა იდეა – შეექმნათ ქართული ტიპის, ეროვნულ ფოლკლორულ მუსიკაზე დაფუძნებული, კონცეპტუალური ელემენტების შემცველი „ქართული მუხტის პროგ–როკი“. ეს იდეა ჯგუფმა აიტაცა უმალვე, მით უფრო, რომ ჯგუფის მთავარი კლავიშის, მალხაზ დუმბაძის მუსიკალური გემოვნება ახლოს იდგა ამ იდეასთან.

ბეთლემის პირველი შემადგენლობა

ახალმა შემოქმედებითმა ხედვამ, საკუთარი ძალების რწმენამ და პოპულარულობის ამბიციებმა ჯგუფის წევრების წინაშე დააყენა ახალი, გარდაუვალი ამოცანა: შესაბამისი ჟღერადობა. ამ კუთხით, უეჭველი გახდა პროფესიონალური, პოლიფონიური კლავიშებიანი ინსტრუმენტის შოვნა და შეძენა. მალხაზ დუმბაძე ვა–ბანკზე წავიდა, საკმაოდ დიდი თანხა ისესხა მის ოჯახთან დაახლოებული ერთი ქალბატონისაგან და გურამ ქობულაძე ამ ფულით მოსკოვში გაემგზვრა სინთეზატორის საშოვნელად და შესაძენად. მან მიაკვლია ცნობილ რუს კომპოზიტორ ქალ, ალექსანდრა პახმუტოვას, ანსამბლის ერთერთ წევრს და მასგან შეისყიდა იმ დროისათვის საკმაოდ პროგრესული და დღემდე მრავალი პროფესიონალი მუსიკოსისათვის საინტერესო პოლიფონიური სინთეზატორი„Roland JX 8P“. ამ ინსტრუმენტის პოლიფონიურმა, სპეციფიური ხასიათის, დინამიურმა და იმავდროულად „თბილმა“ ჟღერადობამ არა მარტო ფსიქოლოგიური სტიმული მისცა ჯგუფის წევრებს, არამედ გახდა შემოქმედებითი პროცესის, ჯგუფის არაერთი როკ კომპოზიციის – საწყისი იდეის შესაბამისი მუსიკის – შთაგონების წყარო. ამ პერიოდის შემოქმედებით პროცესში უაღრესად დიდი როლი ითამაშა მალხაზ დუმბაძის მუსიკალურმა ტალანტმა, თვითნაბდმა კომპოზიტორულმა ნიჭმა, რომელმაც შექმნა არაერთი კომპოზიციის მონახაზი, რამაც შემდგომში განვითარება ჰპოვა საერთო მუშაობით მიღებული საბოლოო ვერსიის კომპოზიციების სახით.

ყოველდღიურ რეპეტიციებზე ნელ–ნელა იკვეთებოდნენ მომავალი – საკუთარი მუსიკის, კომპოზიციების სილუეტები. ნებისმიერი ახალი კომპოზიციის მელოდიური თარგი, სტრუქტურა და განვითარება საერთო ბჭობის და გადაწყვეტილების საგანი იყო, ამნაირად იბადებოდა საერთო იდეით, ენერგიით და აურით გაჯერებული ყოველი ახალი კომპოზიცია. უკვე შექმნილ კომპოზიციის მუსიკალურ სტრუქტურას ჯუმბერ ბოლქვაძე ასრულებდა შესაბამისი თემატიკის საკუთარი ლირიკით, რომელსაც ქმნიდა მუსიკის შექმნის პარალელურად. მან აღმოაჩინა და დანერგა უკვე შექმნილ მუსიკაზე ტექსტის დადების უნიკალური, საკუთარი მეთოდი, რამაც გადაწყვიტა ქართულ ენის როკ–მუსიკაში გამღერების საკმაოდ რთულ პრობლემა მისი მრავალთანხმოვნიანობის გამო.

ორმაგი ნათლობა: სახელი და პრემიერა[რედაქტირება]

პირველი თვეების განმავლობაში, მუსიკის შექმნის და ინტესიურ რეპეტიციებზე მისი დახვეწის გარდა, ჯგუფს კიდევ ერთი საზრუნავი გააჩნდა: სახელი. მდგომარეობა შემთხვევითობამ იხსნა: დაბა ქედის ადგილობრივ გაზეთში ჯუმბერ ბოლქვაძემ შემთხვევით წაიკითხა სტატია ქედის რაიონის ერთ–ერთი სკოლის ექსკურსიის შესახებ ბეთლემის მთაზე, რომელიც ქედის რაიონშია, და მაშინვე მიხვდა, რომ ეს ზუსტად ის იყო, რაც ჯგუფს სჭირდებოდა: მონუმენტური, გრანდიოზული, მსოფლიოში ცნობილი ისტორიული სახელი. გარდა ამისა, ეს სახელი კარგად ჟღერდა იმ გაგებითაც, რომ ეს იყო მთის – სიმაღლის სიმბოლო, ამასთან, აჭარის ერთ-ერთ რეგიონში, ქედის რაიონში მისი არსებობის ფაქტი საქართველოს სხვა რეგიონებს კიდევ ერთხელ დაანახებდა ამ რეგიონის ქრისტიანულ ისტორიულ წარმოშობას, იდეურად გააერთიანებდა მათ.

სულ მალე, ახლადშექმნილ და ახლადნათლულ ჯგუფს მეორე, სასცენო ნათლობა ხვდა წილად. ქედაში სტუმრად ჩამოვიდა ქართული თეატრალური ხელოვნების ელიტა – ლეგენდარული რუსთაველის თეატრის დასის მთელი შემადგენლობა. ადგილბრივი მთავრობის მაშინდელმა მესვეურობა, საპატიო სტუმრების მიღების კულტურულ პროგრამად მოისაზრეს როკ ჯგუფ „ბეთლემის“ კონცერტის ჩვენება, რაც, ერთის მხრივ, საკმაოდ არაორდინარული გადაწყვეტილება იყო კომუნისტური იდეოლგიის მატარებელი პარტიული ფუნქციონერებისაგან, მაგრამ, ჯერ ერთი, უკვე სხვა, ზემოთხსენებული „პერესტროიკული“ მოთხოვნები და მენტალიტეტი მუშაობდა და მეორეც, ქედის კულტურის დარგში იმ დროს „ბეთლემზე“ უფრო ნოვატორული სხვა რამ არ არსებობდა, სუხიშვილების მსოფლიოში აღიარებულ ქორეოგრაფიულ ანსამბლის ხელოვნების მცოდნე რუსთაველელებს კი რომელიმე ფოლკლორული ანსამბლის ჩვენებით ვერავინ გააკვირვებდა. „ცდას“ შედეგმა მოლოდინს გადააჭარბა.

რუსთაველის თეატრის დასით, ადგილობრივი მთავრობის მთელი შემადგენლობითა და ჯგუფის გულშემატკივარი ქედელებით გადაჭედილ, ნახევრად ჩაბნელებულ დარბაზში „ბეთლემი“ წარსდგა თავისი კონცეპტუალური კომპოზიციების პროგრამით „ხავსმოდებული ზარების ექო“. პირველივე ბგერებიდან, სცენიდან მაყურებლისაკენ გადაედინა ქართული ისტორიის ჰიმნი, საუკუნეების სიმფონია – ომების, დამარცხებისა ტკივილისა და გამარჯვების სიხარულის, მებრძოლთა როკვის, კაცობრიობის სატკივარის, პროტესტის სულისკვეთება. დაახლოებით ნახევარსაათიანი უპაოზო მუსიკის შემდეგ, ბოლო აკორდი უპირობა სიგნალად იქცა აქამდე მოჯადოებულ, აღტაცებით სუნთქვაშეკრულ მაყურებელში აპლოდიმენტებით აფეთქებისა. მთელი რუსთაველის დასი სცენაზე ავიდა და თითოუელმა პერსონალურად გადაეხვია „ბეთლემის“ ყველა წევრს. ეს იყო უეჭველი გამარჯვების, სიხარულის, აღტაცებისა და სიამაყის ერთიანი ტრიუმფი – ახალი, დიდი გზის დასაწყისი.

მეორე ეტაპი: გამარჯვებების გზა.[რედაქტირება]

ახალი ფრონტმენი[რედაქტირება]

ნუგზარ გუჩმანიძე

პირველი წარმატებული დებიუტის შემდეგ, ხმები „ბეთლემის“ არაორდინარულობის, საკუთარი ხელწერის მქონე მაღალი კლასის ხელოვნების შესახებ სწრაფად გასცდა პატარა ქედის რაიონის ფარგლებს. პირველი წარმატებით სტიმულირებული „ბეთლემი“ უფრო მაღალი მწვერვალების დასაპყრობად ემზადებოდა. პირველმა გასვლითმა კონცერტებმა კიდევ ერთხელ დაამტკიცა არჩეული გზის სისწორე. კონცერტები სრული ანშლაგებით მიდიოდა.

მალე ჯგუფმა გადაწყვიტა კიდევ უფრო გაეძლირებინა ჯგუფის მუსიკალური მხარე: მთავარი ვოკალი. საკონცერტო გამოცდილებებიდან გამომდინარე, აშკარა იყო, რომ თემურ დიასამიძე ვერ აკმაყოფილებდა ჯგუფის ფრონტმენის მოთხოვნებს. სულ მალე, ჯგუფის დიდ გულშემატკივარ, ირინა დევაძის დახმარებით, გამოიძებნა შესაბამისი კანდიდატურა – ნუგზარ გუჩმანიძე, რომელიც ბათუმის მაშინდელი მუსიკალური სასწავლებლის სტუდენტი (კონტრაბასის სპეციალობით) და როკ – მუსიკის უდიდესი ფანი იყო, შესანიშნავად ფლობდა რამდენიმე ინსტრუმენტს, მღეროდა უცხოელ როკ ვარსკვლავთა რეპერტუარს, მისი ხმა კი განსაკუთრებით დევიდ კოვერდეილის (ჯგუფ უაიტსნეიკიდან) ხმის ტემბრს და სიმღერის სტილს ერგებოდა.

„ბეთლემის“ ერთ-ერთი კონცერტის შემდეგ, წინასწარ გასასინჯად მოწვეულმა ამ პირველივე კანდიდატმა იმდენად წარმატებით ჩაატარა თავისი ყოველმხრივი (ვოკალური და ინსტრუმენტული) შესაძლებლობების „შოუ“, რომ „ბეთლემის“ ყველა წევრმა ერთსულოვნად აღიარა იგი და ჯგუფის მთავარი ვოკალისტობა და ფრონტმენობა მიულოცა.

ჯგუფის პროგრესი და პირველი წარმატებები[რედაქტირება]

ბეგლარ მიქელაძე

ჯგუფში ახალი ფრონტმენის, მთავარი ვოკალის, ნუგზარ გუჩმანიძის მოსვლის შემდეგ დაიწყო ახალი ერა მთელი რიგი მოვლენებისა. პირველ რიგში, ნუგზარის ხმის ტემბრის ფართო ვოკალურმა დიაპაზონმა ახალ, უფრო დინამიურ რანგში აიყვანა ჯგუფის კომპოზიციები. დამკვიდრდა პოლიფონიური, ქართული სასიმღერო, ტრადიციული სკოლის ხაზი შემცვლელი ვოკალის – თემურ დიასამიძის, ჯუმბერ ბოლქვაძისა და ბეგლარ მიქელაძის მონაწილეობით. სტრუქურულად უფრო დაიხვეწა კომპოზიციების წყობა, გამდიდრდა ჰარმონიები, ლირიკის თემატიკა, გიტარის სოლო პარტიები. უფრო სინქრონული გახდა რიტმული სექცია.

1989 წელს ქ. ბათუმში გაიმართა რეპსულიკური კონკურსის „ჩვენ ვეძებთ ტალანტებს“ დასავლეთ საქართველოს ტური. „ბეთლემი“ ჟიურის გადაწყვეტილებით პირველ ადგილზე გავიდა და საუკეთესო ჯგუფად აღიარდა. ერთი წლის შემდეგ, 1990 წელს, დამოუკიდებელმა ტელეკომპანია „ლიბერამ“ ჩაატარა რესპუბლკური ფესტივალი საუკეთესო ქართული როკ–ჯგუფების მონაწილეობით. ჯგუფმა „ბეთლემმა“ ისევ გაიმეორა თავისი ტრიუმფი და მოიპოვა თურქეთში გასტროლებით გამგზავრების უფლება, მაგრამ, საბოლოო ჯამში, ფესტივალის ორგანიზატორების გამოუცდელობის გამო ეს აღარ მოხერხდა.

ამ დროისათვის ჯგუფი უკვე უდიდესი პოპულარობით სარგებლობდა აჭარაში. ძირითადი გულშემატკივრების გარდა, მას ჰყავდა ფანების ერთი ჯგუფი, რომელიც ყოველ კონცერტზე დაქირავებული ავტობუსით თან დაჰყვებოდა ჯგუფს.

ჯგუფმა ისევ გააგრძელა საგატროლო მოღვაწეობა, ამჟამად, აჭარის „დაპყრობის“ შემდეგ, საქართველოს ზოგიერთ სხვა რეგიონებში გადანაცვლების გეგმებით, ეს კი შეუძლებელი შეიქმნა დიდი დარბაზების გასახმოვანებლი აპარატურისა და რეკლამის უქონლობის გამო: ქართულ ტელევიზიას ჯერ კიდევ არ შეეძლო როკის პროპაგანდა.

მალე რუსულმა გაზეთმა “Аргументы и факты” გამოაცხადა როკ-აქცია. ათეულში მოხვედრილ ჯგუფებს აშშ–ის პროდიუსერები უნდა დახმარებოდნენ უცხოეთში გასვლით. მიუხედავად იმისა, რომ „ბეთლემი“ ამ ათეულში მოხვდა, საქმე მაინც არ წავიდა წინ: შოუ – ბიზნესი პირველ ნაბიჯებს დგამდა, იყო ათასგვარი შეცდომების, უპირობის, გამოუცდელობის პერიოდი. ლოგიკურია, ძნელადმოსახერხებელი უნდა ყოფილიყო დიდი, შორსმიმავალი გეგმების იმედად ყოფნა, განსაკუთრებით კი პატარა პროვინციული ქალაქების შემოქმედთათვის.

ჩაწერა Petrostudio Vintage Records–ში[რედაქტირება]

ხავსმოდებული ზარების ექო

1992 წელს ჯგუფმა საჭიროდ მიიჩნია თავისი პირველი ალბომის„ხავსმოდებული ზარების ექო“–ს ჩაწერა რომელიმე პროფესიონალურ სტუდიაში. თბილისის „მელოდიაში“ უშედეგო პირველი მცდელობის შემდეგ, არჩევანი რუსეთზე, კერძოდ, მოსკოვზე გაკეთდა, სადაც უკვე არსებობდნენ ახალი ტექნოლოგიებით აღჭურვილი ხმის ჩამწერი სტუდიები. ჯგუფის დაფინანსება იკისრა ქედის რძის გადამამუშავებელი ქარხნის მაშინდელმა დირექტორმა, კუთხის დიდმა პატრიოტმა ალექსი დიასამიძემ.

ამ დროს მოსკოვში გაჩნდა მუსიკალური ინსტრუმენტებისა და აპარატურის ერთ-ერთი პირველი სავაჭრო ცენტრი – „Petro Shop“, რომლის ბაზაზე შეიქმნა პროფესიონალური ხმის ჩამწერი სტუდია „Petrostudio Vintage Records“-ი. ეს სტუდია, რომელიც საიანსკაიას ქუჩაზე მდებარეობს, საკმაო მაღალი რანგის სტუდიად მიიჩნევა დღესაც. არგუმენტად კმარა ის ფაქტიც, რომ ამ სტუდიაში ნამუშევარი აქვთ როკ მუსიკის ისეთ დიდ ვარსკლავებს, როგორიცაა „Queen“ (ახლანდელი შემადგენლობა), კენ ჰენსლი, „სუპერმაქსი“ და მუდმივი სტუმარი – რუსული როკის ლეგენდა „Машина времени“.

დაახლოებით ერთ თვეში ჯგუფმა ჩაწერა თავისი საუკეთესო როკ კომპოზიციები, რომლებიც კიდევ უფრო გაამდიდრა სტუდიის ტექნიკურმა და ინსტრუმენტულმა შესაძლებლობებმა. ბევრი ამ კომპოზიციათაგანი სულ სხვანირად დანახული და რეალიზებული იქნა სტუდიაში, ხმოვანების იმ მდიდარმა პალიტრამ, რომელიც სტუდიას გააჩნდა, ჯგუფი მიიყვანა არაერთ იდეურ, ტექნიკურ მიგნებამდე. გარდა ამისა, ჯგუფი გაამდიდრა პროფესიონალურ სტუდიაში მუშაობის ფასდაუდებელი გამოცდლილებით.

ჯგუფი დაუახლოვდა „Машина времени“–ის ბასისტს ალექსანდრე კუტიკოვს, რომელმაც ნიშნად მეგობრული დამოკიდებულებისა, რამდენიმე საათით უსასყიდლოდ იმუშავა „ბეთლემის“ ერთ-ერთ კომპოზიციაზე, გარდა ამისა, ჯგუფს დაუახლოვდა სტუდიაში საქმიანი ურთიერთობით მყოფი ერთი ამერიკელი პროდიუსერი, რომელსაც ძალიან მოსწონდა „ბეთლემის“ მუსიკა და მასთან საქმიანი ურთიერთობების გაგრძელებას გეგმავდა. ჯგუფს ამ შემთხვევაში უმტყუნა საქართველოს მაშინდელმა მდგომარეობამ: არ არსებობდა ინტერნეტი, ბათუმში ფაქსი კი მხოლოდ და მხოლოდ საქართველოს საზღვაო სანაოსნოს კომპანიას გააჩნდა. ასე დაიკარგა არამარტო მისი ვინაობა, არამედ, ვინ იცის – ერთი კარგი შესაძლებლობა, კონტაქტი, რომელიც, შესაძლებელია, ერთი ნაბიჯით მაინც წაიყვანდა წინ „ბეთლემის“ მომავალს.

ვიდეო–კლიპებზე მუშაობა[რედაქტირება]

მოსკოვის „Petrostudio Vintage Records“-იდან დაბრუნებულ ჯგუფს ახალი ტიპის სამუშაო გაუჩნდნა. ჯგუფის აუდიო მასალის მაღალპროფესიონალურმა დონემ აჭარის ტელევიზიის მუსიკალური რედაქციის (რედაქტორი თენგიზ შამილაძე) ყურადღება მიიპყრო და მას მოულოდნელად, საკამოდ დიდმნიშვნელოვანი წინადადება შესთავაზეს: „ბეთლემის“ მუსიკისა და ლირიკის საფუძველზე ერთ ფილოსოფიურ ღერძზე აგებული კონცეპტუალური ფილმის გადაღება. იდეა დაებადა ლატვიის ერთ – ერთი უნივერსიტეტის ახალადკურსდამთავრებულ მომავალ რეჟისორს, ნიჭიერ ახალგაზრდას, დავით დიასამიძეს, რომელიც ამავე ტელევიზიაში მუშაობდა. მან მიაღწია აჭარის ტელევიზიისა და ბათუმის დრამატული თეატრის ადმინისტრაციების მხარდაჭერას ფილმის გადაღებისათვის ვიდეო აპარატურის, ოპერატორებისა და დარბაზის გამოსაყოფად და დიდი ენთუზიაზმით შეუდგა გადაღებებს. მან თავზე აიღო გადაღებების ყოველდღიური ხარჯები და დაახლოებით სამი კვირის განმავლობაში სოლიდური ვიდეო მასალა გადაიღო. მთავარი იდეა – ფილმის შექმნა, სამწუხაროდ, ვეღარ მოასწრო: სწორედ ამ დროს, საქართველოში მკვეთრად გაუარესდა ეკონომიური მდგომარეობა: ქვეყანა უფრო მძიმე კრიზისში შევიდა, მოხდა ინფლაცია, რის გამოც ახალგაზრდა ენთუზიასტმა რეჟისორმა საკუთარი სახსრებით გადაღებების გაგრძელება ვეღარ შეძლო. და მაინც, უკვე არსებული, გადაღებული ვიდეო მასალით ბოლომდე მიიყვანა ჯგუფისთვის ერთი მეტად მნიშვნელოვანი საქმე – დაამონტაჟა 3 მუსიკალური ვიდეო, რამაც უდიდესი როლი ითამაშა „ბეთლემის“ შემდგომი პოპულარობისა და იმიჯის შექმნაში.

პირველი საერთაშორისო გასვლა: წარმატება ლატვიაში[რედაქტირება]

აუდიო და ვიდეო მასალების ჩაწერის შემდეგ, „ბეთლემს“ ახალი სტიმული მისცა ლატვიაში „ლატგალიის გულად“ აღიარებულ ქალაქ რეზეკნეში მუსიკალურ ფესტივალზე მიწვევამ. ეს იყო ჯგუფის პირველი საერთაშორისო გასვლა და მისი შემოქმედების აპრობაცია საქართველოს ფარგლებს გარეთ. ჯგუფის მთელი გამოსვლა პირდაპირი ეთერით გადაიცა ლატვიის ტელევიზიის პირველი ცენტრალური არხით, რაც მოწვეულ ჯგუფებს შორის ერთადერთი შემეთხვევა იყო. მუსიკალური კრიტიკოსებისა და ჟიურის დასკვნით, „ბეთლემი“ ეროვნული მუსიკალური ელემენტებით მდიდარ და ორიგინალობით გამორჩეულ ჯგუფად იქნა მიჩნეული, თვითონ მაყურებელმა კი მხურვალედ მიიღო მისი გამოსვლა.

5 წლიანი კრიზისი.[რედაქტირება]

ძნელბედობის წინაისტორია[რედაქტირება]

1993 წლის ნოემბრიდან, მიუხედავად მნიშვნელოვანი პროფესიონალური ევოლუციისა, მიღწეული წარმატებებისა და პოპულარობისა, „ბეთლემის“ არსებობის ისტორიაში იწყება უმძიმესი, კონფლიქტური და პრობლემური პერიოდი, რომელმაც 5 წელს გასტანა.

ყოფილი სსრკ-ის დაშლის შემდეგ, მის ნანგრევებში მოყოლილ ყველა სხვა რესპუბლიკების მსგავსად, საქართველოში მომხდარმა პოლიტიკურმა თუ ეკონომიკურმა კატაკლიზმება უდიდესი დარტყმები მიაყენეს საზოგადოებას. სისხლის ფასად მოპოვებული დამოუკიდებლობის შემდგომი პოლიტიკური და ეკონომიური კრიზისი, გაურკვევლობა, პირველი პრეზიდენტის, ზვიად გამსახურდიას მიერ არჩეული რადიკალური ეროვნული პოლიტიკით გამოწევეული საქართველოს იზოლაცია, სამხედრო გადატრიალება, მისი გადადგომა და ქვეყნის მართვა დროებითი მთავრობის მიერ, ენერგოპრობლემები, არასტაბილური სიტუაცია ყველა სფეროში, მოსახლეობის შიმშილის ზღვართან ყოფნა – ამ გარემობებს შეუძლებელი იყო გავლენა არ მოეხდინა როკ ჯგუფ „ბეთლემის“ არსებობასა და მის შემდგომ წინსვლაზე.

ჯგუფის ყოველი წევრი, ბუნებრივია, დადგა მძიმე დილემის წინაშე: ჯგუფის გადარჩენა თუ თვითგადარჩენა. ამ ვითარებას ამძიმებდა კიდევ ერთი ფაქტი: ნაწილი აპარატურის დაძველება და მწყობრიდან გამოსვლა, დანარჩენი ინსტრუმენტების არაადეკვატურობა ჯგუფის პროფესიონალურ მოთხოვნებთან და გეგმებთან. ამასთან, ჯგუფს, მიუხედავად პოპულარობისა, არ გააჩნდა ფინანსური სახსრები. გარდა ამისა, ამ მომენტისათვის „ბეთლემის“ ყველა წევრი უკვე ბათუმში იყო გადასული საცხოვრებლად და ბუნებრვია, საჭირო იყო ბათუმშივე ჰქონოდათ სარეპეტიციო ბაზა.

კონფლიქტი ადგილობრივ პოლიტიკურ ელიტასთან[რედაქტირება]

1991 წლის ივლისიდან აჭარის ავტონომიურ რესპუბლიკის პოლიტიკურ მმართველობას სათავეში ჩაუდგა ასლან აბაშიძე. ამ დროიდან მოყოლებული, აჭარის რეგიონში იწყება ახალი ეტაპი, ერთი მხრივ – შედარებითი სტაბილურობისა და მეორე მხრივ – ათასგვარი წინააღმდეგობებით სავსე ვითარებისა. აბაშიძემ განახორციელა სრული პოლიტიკური და ეკონომიური კონტროლი მთელ რეგიონზე, ოპოზიციაზე. გაბატონდა ერთპიროვნული, კორუმპირებული, აბაშიძის ოჯახის კლანის ინტერესებზე დაფუძნებული, სრული განუკითხაობის ადგილობრივი პოლიტიკა, რომლის ძირითადი პოსტულატი იყო პრო–რუსული ორიენტაცია, რასაც ახორციელებდა მისი მარიონეტული პოლიტიკური პარტია – „საქართველოს აღორძინების კავშირი“ (შემდგომში – დემოკრატიული აღორძინების კავშირი).

ასლან აბაშიძის ერთპიროვნულ ინტერესებზე და გემოვნებეზე იყო აგებული რეგიონის ყველა სფეროს მუშაობის სტილი, მათ შორის – კულტურის, ხელოვნების დარგიც. ამ მხრივ მისი ორიენტიაცია ძირითადად მიმართული იყო კლასიკური ხელოვნების ჟანრის მიმართ: მისი ხელმძღვანელობით დაარსდა ბათუმის ოპერისა და ბალეტის სახელწიფო თეატრი.

საკუთარი მძიმე მდგმარეობიდან გამოსასვლელად ჯგუფი შეეცადა ასლან აბაშიძის დახმარების მიღებას დაფინანსების მიზნით და მოახერხა მასთან შეხვედრა ცნობილი ქართველი მწერლის, ჯემალ ჯაყელის შუამდგომლობით. ასლან აბაშიძემ ჯგუფს მოუსმინა და დაპირება მისცა, მაგრამ ეს დანაპირები არ შეასრულა.

აბაშიძის ამბიციური, ყოვლისმომცველი გრანდიოზულობის ეფექტის შემცველი, პრო–რუსული პოლიტიკის იდეები შესანიშნავად გამოიყენა მისმა ფუნქციონერმა – უზენაესი საბჭოს ერთ–ერთი კომისიის თავმჯდომარემ, ლეონიდე ჟღენტმა. ასლან აბაშიძის მხარდაჭერით, მან განახორციელა რუსული პოპ მუსიკის ვარსკვლავების ჩამოყვანა ბათუმში, რაშიც იხარჯებოდა მილიონობით აშშ-ის დოლარი, იმ დროს, როცა ადგილობრივი, თანამედროვე მუსიკის ამა თუ იმ ჟანრის ჯგუფები სულს ღაფავდნენ მათდამი ამავე ადგილობრივი ხელისუფლების სრული გულგრილობის გამო.

ამ პერიოდში, ასლან აბაშიძის ყურდღების მისაპყრობად და ამ ვითარების გამოსასწორებლად, „ბეთლემმა“ გადადგა უაღრესად სარისკო, რადიკალური ნაბიჯი: აჭარის ტელევიზიისადმი მიცემულ ინტერვიუში ჯუმბერ ბოლქვაძემ ჯგუფის სახელით გამოთქვა დაახლოებით ასეთი სახის განმარტება:

ვიკიციტატა
„რუსული პოპ მუსიკის ვარსკვალების კონცერტები ბათუმში, რა თქმა უნდა, წინგადადგმული ნაბიჯია, მაგრამ იწვევს ორ სხვადასხვა სახის დამოკიდებულებას მოსახლეობაში: პირველ რიგში, ადგილობრივი მაყურებლისათვის სასიხარულოა მათი ცოცხლად ნახვა ბათუმის სცენაზე, მაგრამ არსებობს მეორე დამოკიდებულებაც: თუკი შესაძლებელია ამ ტიპის იმპორტი მისი შესაბამისი, საკამოდ ძვირადღირებული დაფინანსებით, მაშასადამე, შესაძლებელი უნდა იყოს ჩვენი ადგილობრივი, ქართული თანამედროვე კულტურის ექსპორტიც, რათა სხვა ქვეყნებმაც დაგვინახონ, რომ ჩვენც ხალხი ვართ, ვართ ერი, რომელსაც გააჩნია თავისი ისტორია, კულტურა და ხელოვნება.“

აბაშიძის მთავრობის ამ ინტერვიუსადმი რეაქციამ დიდხანს არ დააყოვნა: მისი აჭარის ტელევიზიის ეთერში გასვლის მეორე დღესვე ჯუმბერ ბოლქვაძეს დაურეკა განრისხებულმა ლეონიდე ჟღენტმა, რომელმაც ბეთლემის ეს განცხადება "თავხედურ, უსამართლო და უსაფძვლო კრიტიკად" მიიღო და თითქმის ნახევასაათიან სატელეფონო დისკუსიის შემდეგ ჯგუფს დაემუქრა, რომ მის ხელთ არსებული ყველა ხერხებით ბეთლემს გადაუკეტავდა არსებობისა და წინსვლის ყველა გზას.

სამწუხაროდ, მან შეასრულა ეს დანაპირები: „ბეთლემი“ განწირული აღმოჩნდა 5 წლის განმავლობაში. მთელი ამ ხნის განმავლობაში ბეთლემს შესაბამის ინსტიტუტებისაგან ფინანსური დახმარების ყველა კარი დაკეტილი ჰქონდა. კერძო ბიზნესმენებიც კი ვერ ბედავდნენ ბეთლემის ხელშეწყობას: ყველა გზა უზენაესი საბჭოსკენ მიდიოდა, მის კონტროლს ექვემდებარებოდა, თანაც, ის, რაც თანამედროვე მუსიკას და მის დაფინანსებას ეხებოდა, ლეონიდე ჯღენტის გადასწყვეტი იყო, რომელიც სავსებით, ყველა გაგებით კმაყოფილი იყო რუსული "პაპს–ის" (პოპ მუსიკის) ვარსკვლავების კონცერტების ორგანიზაციით და რუსი პროდიუსერის, იური აიზენშპისის† შეხედულებებითა და პოზიციებით მოქმედებდა, თავის მხრივ აიზენშპისი კი, რა თქმა უნდა, მხოლოდ საკუთარი "პროდუქციის" გასაღებით იყო დაინტერესებული.

მეოთხე ეტაპი: ჯგუფის რენესანსი[რედაქტირება]

ახალი სტრატეგია[რედაქტირება]

სამწლიანი „თავისუფალი ვარდნის“ შემდეგ, 1996 წელს ჯგუფის წევრებმა გადაწყვიტეს ახალი სტრატეგიის ამუშავება. პირველ რიგში, ჯგუფმა მენეჯერობა შესთავაზა ჯუმბერ ბოლქვაძეს, რომელმაც შეცვალა საკუთარი სურვილით „ბეთლემიდან “ წასული გურამ ქობულაძე (მან კერძო ბიზნესი დაიწყო).

1997 წელს, ჯგუფის ახალმა მენეჯერმა გაიცნო და დაუახლოვდა ანზორ გოგიტიძეს, რომელიც უზენაეს საბჭოში საფინანსო კომისიის თავმჯდომარე იყო. მისი რჩევით, როკ ჯგუფი „ბეთლემი“ დარეგისტრდა აჭარის ტელევიზიის ბაზაზე და რესპუბლიკის სახელმწიფო ბიუჯეტის მომავალი წლის გეგმაში ოფიციალურად ჩაისვა ჯგუფის აპარატურისა და ინსტრუმენტების შესაძენი თანხა.

1998 წლის ზაფხულში, ჯუმბერ ბოლქვაძე აჭარის ტელევიზიის წარმომადგენლებთან ერთად გერმანიაში გაემგზავრა და შეარჩია როკ ჯგუფის ახალი „შეიარაღება“ – ინსტრუმენტების და აპარატურის სრული კომპლექტი.

ახალი სტილი[რედაქტირება]

ჯუმბერ ბოლქვაძე

1998 წლის სექტემბერში, ახალი ინსტრუმენტების სტიმულით გაჯერებულმა „ბეთლემმა“ მუშაობა განაახლა ახალ პროგრამაზე. ახალ დრამერად მოწვეული იქნა ნუგზარ ფარტენაძე, რომელიც იმჟამად თურქეთში ცხოვრობდა და მუშაობდა, მაგრამ მისი დიდი ხნის ოცნება იყო „ბეთლემში“ დაკვრა და ხანმოკლე მოლაპარაკების შემდეგ ბათუმში დაბრუნდა ოჯახიანად და ჯგუფს შეუერთდა.

ამ პერიოდში ჯგუფში, გარდა დრამერის შეცვლისა, მოხდა სხვა სახის მნიშვნელოვანი ცვლილებებიც – ჯგუფის სტილი ახალი, განსხვავებული მიმართულებით წავიდა: ქართული ეროვნული მუსიკის ელემენტებით შეზავებული პროგ–როკი შეცვალა უფრო „დამძიმებულმა“, სიმფონიურმა პროგრესული მეტალმა“, მაგრამ მასში მაინც დარჩა ტრადიციული, ქართული მუსიკალური ელემენტები, რითაც ბეთლემმა არ უღალატა თავის "ხელწერას" – მუსიკალურ თვითმყოფადობასა, ეროვნულ ნიადაგს.

ჯგუფის ჟღერადობა უფრო მეტად გაამდიდრა კიდევ ერთი სიახლემ: ჯგუფში ელექტრო ინსტრუმენტების გვერდით გაჩნდა ქართული დოლი (ნუგზარ ფარტენაძე), აზიური აკორდეონი (ბეგლარ მიქელაძე). ამ ინსტრუმენტების შთაგონებით შეიქმნა კომპოზიცია „ლაშარის ასული“, რომელიც უდავოდ წინგადადგმული ნაბიჯია ბეთლემის მეორე შემადგენლობის მუსიკალური შემოქმედებაში. გარდა ამისა, მთავარმა ვოკალმა ნუგზარ გუჩმანიძემ კიდევ ერთი გიტარა დაუმატა ჯგუფს, რითაც ჯგუფის მუსიკის ადრინდელი სიმფონიური მუხტი საგიტარო ხასიათის ბგერობრივმა დინამიკამ შეცვალა.

ეს დინამიკა კიდევ უფრო გააძლიერა დასარტყამ ინსტრუმენტებზე მეორე ბას–დოლის მიმატებამ. ეს ფაქტი სხვა კუთხის ნოვატორობადაც შეიძლება ჩაითვალოს, რადგან ამ ტიპის დასარტამის ინსტრუმენტების შემადგენლობა და მასზე დაკვრის ტექნიკა პირველი იყო ქართული როკის ისტორიაში. (აღსანიშნავია ის ფაქტიც, რომ ნუზარ ფარტენაძე ზოგ მომენტებში ერთდროულად უკრავდა ორივე ინსტრუმენტს – დოლსა და დასარტყამ ინსტრუმენტებს, კერძოდ, ზემოთხსენებულ კომპოზიცია "ლაშარის ასულში").

შეიცვალა მუსიკის წერის სტრატეგიაც: ამ ფრონტზე ლიდერობა თავზე აიღო ნუგზარ გუჩმანიძემ, რომელიც იმ პერიოდისთვის უფრო მძიმე, მეტალის მიმართულებით მომუშავე ჯგუფების მუსიკის გავლენის ქვეშ იმყოფებოდა, ამან კი, თავის მხრივ, დაღი დაასვა არამარტო მის მუსიკალურ გემოვნებებს, არამედ ჯგუფის მთლიან ჟღერადობას, მუსიკალურ ელფერს.

რამდენად გაამართლა ამ სინთეზმა, მუსიკალური კრიტიკოსებისა და ჯგუფის ერთგული გულშემატკვრების, მსმენელის გადასწყვეტია, ფაქტი ერთია: ამ ახალი ეტაპის დაწყების შემდეგ ჯგუფს საკმარისი დრო აღარ დაურჩა იმისათვის, რომ სრულყოფამდე მიეყვანა, დაეხვეწა ან სხვა სიბრტყეში გადაეყვანა დაწყებული მუსიკალური ძიება.

კვლავ ლატვია[რედაქტირება]

თემურ დიასამიძე

ერთი წლის ინტენსიური მუშაობის შემდეგ, 1999 წლის აგვისტოში, როკ ჯგუფი „ბეთლემი“ მიწვეული იქნა ლატვიის ახალ, უფრო მაღალი დონის საერთაშორისო როკ ფესტივალზე, სახელწოდებით „Liepājas dzintars” (ქ. ლიეპაია). ჯგუფისთვის ეს იყო ახალი შემოქმედებითი გზისა და ახალი შემადგენლობის გამოცდის პოლიგონი. ფესტივალი კარგად ორგანიზირებული და დაკომპლეტქებული იყო, მასში მონაწილეობას ღებულობდნენ ლატვიური და სხვა ქვეყნებიდან მოწვეული ჯგუფები: The Hobos, Back Group, Inside Joke, Skamp, "Frühstück¨და სხვ. საპატიო სტუმრად მოწვეული იყო ლეგენდარული როკ ვარსკვლავი, სიუზი კუატრო, რომელიც დამამთავრებელი კონცერტით გამოვიდა „ბეთლემის“ გამოსვლის შემდეგ.

მიუხედავად იმისა, რომ ამჯერად ფესტივალის გრან პრის მოპოვება „ბეთლემმა “ვერ შეძლო, მან მიიღო შვედი მუსიკალური პროდიუსერის, პიერ ვერკელინის მიწვევა შვედეთში, ხოლო პრესამ მისი გამოსვლა აღნიშნა მოულოდნელი ანალოგიებით: მისი სტილი შეადარეს საყოველთაოდ ცნობილი "Judas Priest"–ის საწყისი ეტაპის შემოქმედებას, ხოლო სოლო–გიტარისტის, თემურ დიასამიძის დაკვრის სტილი – თანამედროვე როკ–მუსიკის გიტარისტებს შორის ერთ–ერთი უდიდესი ვარსკვლავის, ინგვი მალმსტინის დაკვრის ტექნიკას.

ბათუმში დაბრუნებულმა ჯგუფმა მზადება დაიწყო შვედეთში გასასვლელად. შვედმა პროდიუსერმა, პიერ ვერკელინმა ოფიციალური წერილით ასლან აბაშიძეს სთხოვა ჯგუფზე ფინანსური დახმარება, რამაც შედეგი გამოიღო, მაგრამ თანხის გამოყოფის გაჭიანურების გამო ვიზების გაცემის პროცედურა სტამბოლში მყოფ შვედეთის საკონსულოში დაგვიანდა და სამწუხაროდ, „ბეთლემის“ ეს გასრტოლი შვედეთში ჩაიშალა.

Real Sound Studio, GmbH (გერმანია)[რედაქტირება]

როკ ჯგუფი ბეთლემი გერმანიაში წასვლის წინ

შვედეთში გასრტოლის დაკარგული შესაძლებლობის შემდეგ, ჯგუფმა გადაწყვიტა გამოეყენებინა უკვე გამოყოფილი დაფინანსება და ევროპაში მოესინჯა თავისი ძალა: ჩაეწერა დემო, მოეხდინა პრომოუშენი, ეპოვა ევროპელი მენეჯერი და პროდიუსერი. უკვე არსებული კონტაქტების გამოყენებით, ჯუმბერ ბოლქვაძე დაუკავშირდა გერმანიის ქ. გელზენკირხენში მყოფ Real Sound Studio, GmbH–ის ადმინისტრაციას და დაჯავშნა დემო CD–ის ჩაწერის დღეები.

გერმანიაში წასვლამდე ჯგუფის მენეჯერი და ბას–გიტარისტი ჯუმბერ ბოლქვაძე შეხვდა ანზორ გოგოტიძეს, რომელმაც თავის დროზე დიდი როლი ითამაშა ჯგუფის გადარჩენაში და მისგან დაპირება მიიღო, რომ საჭიროების შემთხვევაში ისევ დაეხმარებოდა მათ.

ამ იმედებითა და გეგმებით ჩავიდა „ბეთლემი“ გერმანიაში. სტუდიაში ნაყოფიერი მუშაობის დროს ჩაწერილი იქბა 3 კომპოზიცია: "აბელი და კაენი", "გონიო" და "გზაჟვარედინზე". თავდაპირველად, ყველაფერი კარგად მიდიოდა. ჯგუფით დაინტერესდა გერმანელი საერთაშორისო ტურ–მენეჯერი სვენ მაარეტი, რომელმაც მას შესთავაზა იდეა ევროპის სკანდინავიურ ქვეყნებსა და იაპონიაში ტურის მოწყობის იდეა, საწყისი მომზადების (ინგლისურ ენაზე გადასვლის) და ქართული მხარის ანუ „ბეთლემის“ მხრიდან პირველადი, საორგანიზაციო ხარჯების დაფარვის საფუძველზე.

ჯუმბერ ბოლქვაძისა და ანზორ გოგოტიძის არაერთი მცდელობის მიუხედავად, ასლან აბაშიძემ ზურგი შეაქცია ჯგუფს ამ მეტად მნიშნელოვან, გადამწყვეტ მომენტში. გერმანიაში მყოფ ჯგუფს დაეწყო ეკონომიური პრობლემები, რის გამოც, საბოლოო ჯამში, ჯგუფი იძულებული შეიქმნა საქართველოში დაბრუნებულიყო.

დაშლა[რედაქტირება]

დაწყებული საქმის ბოლომდე მისაყვანად, ჯგუფმა ისევ სცადა გერმანიაში დაბრუნება, ამჟამად საკუთარი, ნათესავ–მეგობრებისაგან ნასესეხები თანხებით, მაგრამ ეს მცდელობაც არ აღმოჩნდა საკმარისი.

ამ გაუთავებელმა ეკონომიურმა პრობლემებმა, არასტაბილურობამ, უპერსპქტივობამ, რომელსაც ქმნიდა საქართველოში შოუ–ბიზნესის ინსტიტუტების არარსებობა ჯგუფში წარმოშვა ახალი ტიპის, უფრო საშიში და შორსმიმავალი, დასანანი პრობლემა: ფსიქოლოგიური კრიზისი. დაირღვა ჯგუფის წევრთა იდეური და შემოქმედებითი ერთიანობა, მეგობრული ატმოსფერო, საქმისადმი ერთგულების მრავალწლიანი პრაქტიკა. ერთის მხრივ, ეს გასაგებიც უნდა იყოს: ჯგუფის ყოველ წევრს უკვე შექმნილი ჰქონდა საკუთარი ოჯახი, საყვარელი საქმიანობა კი, სამწუხაროდ, მათი შენარჩუნებისათვის აუცილებელ მინიმუმსაც კი არ იძლეოდა.

ეს იყო „ბეთლემის“, როგორც ჯგუფის, ტრაგედია და საბოლოო კრახი, ტრაგედია ჯგუფისა, რომელმაც წლების განმავლობაში საკუთარი ენერგია მოახმარა ერთ იდეას – სახელი და დიდება მოეტანა საქართველოსათვის, იდეა, რომელიც ემსხვერპლა პოლიტიკურ და პიროვნულ ამბიციებს.

ბეთლემის შემოქმედებითი მემკვიდრეობა[რედაქტირება]

ბეთლემის სიმღერები:

როკ ჯგუფ ბეთლემის ლირიკის (ავტორი – ჯგუფის ბას–გიტარისტი ჯუმბერ ბოლქვაძე) თემატიკის ძირითადი საგანია ეროვნულ–პატრიოტული, ისტორიული ასპექტი. ფაქტიურად, ამ თემით დაიწყო ბეთლემმა თავისი პირველი კომპოზიციები, სახელწოდებით „ბეთლემი“, „ივერთა მხარე“, „ხიხანის ციხე“, მოგვიანებით კი, ბოლო ეტაპზე, იმავე თემაზე გერმანულ სტუდიაში ჩაწერილი „გონიო“. ამ კომპოზიციებში ჯგუფი ხოტბას ასხამს საქართველოს გმირულ ისტორიულ წარსულს, ეხება მის დღევანდელობას და მოუწოდებს ერს მთლიანობის, ერთად დგომის და სულიერი აღზევებისაკენ, რაც განსაკუთრებით ხაზაგასმულია ამ თემატიკის საუკეთესო ნიმუშში – როკ კომპოზიცია "ივერთა მხარეში". მასში ნათქვამია:

ვიკიციტატა
„დღეს რატომ სდუმან ძველი გმირები, მათი ანდერძი, დანაპირები? ან მათი დროშა, ხმალი, კალამი, "ძმობა – ერთობით" გაფიცულები?! ჰაი... "სიტყვა წყურია წამალად სულსა!!!"“

ჯგუფი თავის ლირიკაში ეხმაურება ზოგადსაკაცობრიო თემატიკასაც. ადამიანში რწმენის, ზნეობრივი გადარჩენის, სიკეთის თესვისა, ბოროტების არსებობის და მისი გმობის, დედამიწაზე სიცოცხლის აპოკალიპტიკური საშიშროების მუდამ აქტუალურ თემატიკაზე ჯგუფმა შექმნა საუკეთესო ტრილოგია კომპოზიციების „Verbum Sapientubus“–ის, „აპოკალიფსის (მზის ლიგის რაინდი)“ და „ნოსტრადამუსის“ შემადგენლობით (აღსანიშნავია ის ფაქტი, რომ ჯგუფმა ეს ბოლო კომპზიცია შექმნა როკ მუსიკის ლეგენდარული ვარსკვლავის, ფრედი მერკურის პატივის მიგების ნიშნით მისი გარდაცვალების გამო და მასში მუსიკალური კუთხითაც შეინიშნება Queen-ის ღრმა პატივისცემა).

ღრმა ფილოსოფიური ხედვით წარმოჩნდება ბეთლემი თემატიკაში დედამიწაზე ბუნების, ეკოლოგიური პრობლემატიკის საკითხიც კომპოზიციაში " თევზების ენა", რომელშიც ჯგუფი ამბობს:

ვიკიციტატა
„მაგრამ ადამიანო, ერთი რამ ნუ გავიწყდება: დღეს თუ შენ გაიმარჯვე, შურს იძიებს შენზე ბუნება!“

ადამიანის მორალურ, ზნეობრივ და ფსიქოლოგიურ სიმაღლეებისაკენ სწრაფვის აუცილებლობაზე დაიწერა კომპოზიციები „არწივი მეხია მთის“, „კლდის ვეფხვი“ (მიეძღვნა ცნობილი ქართველი მთამსვლელის, მიხეილ ხერგიანის ხსოვნას), მითოლოგიური "სიზიფე", ბიბლიური "აბელი და კაენი", "ცხოვრება მარათონია", ბოლოდროინდელი " გზაჯვარედინზე".

აღსანიშნავია ის ფაქტიც, რომ ბეთლემის მუსიკალური და ლირიკული შემოქმედება მხოლოდ წარმოსახვითი თემატიკით არ შემოიფარგლება. მასში ასახულია საქართველოს რეალური ცხოვრების ამა თუ იმ მოვლენისსადმი ჯგუფის მოქალაქობრივი რეაქცია, პროტესტი. ცნობილი 9 აპრილის სისხლიანი ტრაგედიის თემატიკაზე ჯგუფმა შექმნა უაღრესად პატრიოტული, ტკივილითა და ოპტიმიზმით აღსავსე კომპოზიცია "ველოდით ცის ნათელს (9 აპრილი)". სამწუხაროდ, მისი ჩანაწერი არ არსებობს. (ეს კომპოზიცია იმდენად დრამატული და ამაღელვებელია, რომ მისი კონცერტებზე შესრულების დროს სცენაზე არაერთხელ ამოვიდა აცრემლებული, გულაჩუყებული მაყურებელი). მიუხედავად მისი ძირითადად სევდიანი, ღრმა ტრაგიკული ხასიათისა, კომპოზიცია მთავრდება ოპტიმისტური სიტყვების მისამღერით:

ვიკიციტატა
„დაჩოქილი ვერ შეძლებს იმღეროს სიმღერა!...“

რესურსები ინტერნეტში[რედაქტირება]