მალთაყვა

მასალა ვიკიპედიიდან — თავისუფალი ენციკლოპედია
Jump to navigation Jump to search
Disambig-dark.svg სიტყვას „მალთაყვა (მრავალმნიშვნელოვანი)“ აქვს სხვა მნიშვნელობებიც, იხილეთ მალთაყვა (მრავალმნიშვნელოვანი).
უბანი
მალთაყვა
Normal poti 008.jpg
მალთაყვა, გურიის ქუჩა
ქვეყანა საქართველოს დროშა საქართველო
მხარე სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარე
მუნიციპალიტეტი ფოთი
ცენტრის სიმაღლე 3
მოსახლეობა 9187 კაცი (2002)
ეროვნული შემადგენლობა ქართველები 71%;
რუსები 27% [1]

მალთაყვა — უბანი ქალაქ ფოთში. მდებარეობს კოლხეთის დაბლობის დასავლეთ ნაწილში, შავი ზღვის სანაპიროზე მდინარე მალთაყვის ნაპირებზე. ქ. ფოთის ცენტრიდან 4 კილომეტრის დაშორებით, საქართველოს საავტომობილო მაგისტრალი ს2–ს მონაკვეთზე, აღმოსავლეთით მას ესაზღვრება პალიასტომი, დასავლეთით შავი ზღვა, ზღვის დონიდან 0,5 მ-ის სიმაღლეზე.

ბუნება[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

რელიეფის ძირითადი ფორმაა სანაპიროს გასწვრივ განვითარებული რელიქტური ქვიშიანი დიუნების ვიწრო ზოლი და მცირე კოლბოხოვანი მიკრო რელიეფი.

მალთაყვა გამოირჩევა ზღვის ნოტიო და თბილი ჰავით. ზამთარი ძლიერ რბილი და უთოვლო, იანვრის საშუალო ტემპერატურა +5, +7 გრადუსია, ზაფხული ძალზე თბილია, აგვისტოს საშუალო ტემპერატუა +23, +24 გრადუსია. ნალექები დიდი რაოდენობითაა მთელი წლის განმავლობაში და საშუალოდ 1660 მმ-ს შეადგენს, დამახასიათებელია მაღალი შეფარდებითი ტენიანობა 78%. ტერიტორიის გახსნილობის გამო ხშირია ქარები განსაკუთრებით ზამთარში.

ბუნებრივი რესურსებიდან მალთაყვის ტერიტორიაზე ძირითადად გვხვდება ტორფის საბადოები, რომლის ექსპლუატაცია ამჟამად შეჩერებულია. ტერიტორიის დიდი ნაწილი უკავია ხელოვნურად გაშენებულ შერეულ ტყეს, ჩრდილო-აღმოსავლეთით კი ვრცელდება ჭარბტენიანი კოლხური რელიქტური ტყეები, რომელიც კოლხეთის დაცულ ტერიტორიებში შედის.

მალთაყვა ადგილობრივი მნიშვნელობის კურორტია. სოფლის ტერიტორიაზე მდებარეობს ე.წ. „ოქროს ტბა“. ზღვის სანაპირო ზოლი მდიდარია მაგნეტიტით. ასევე მოიპოვება ტორფი.

კოლბოხოვან მიკრორელიეფზე გვხვდება ჭილიანი, ლაქაშიანი და ლელიანი ფრაგმენტები. ჭილიანები გავრცელებულია ისეთ ადგილებზე სადაც ძლიერია ზღვის წყლის გავლენა-სველ ქვიშნარებზე, ლაგუნებზე, არხების სანაპიროზე. იქ სადაც კოლბოხებს შორის დგას წყალი, უფრო განვითარებულია ლელიან-ლაქაშიანი ცენოზები.

ფაუნისტური წარმომადგენლებით მალთაყვა ღარიბია, განსაკუთრებით ძუძუმწოვრებით. ძირითადად აქ გვხვდება ამფიბიები, სამგიეროდ ზამთარში მალთაყვის ჭაობებს თავს აფარებს და იზამთრებს 190-მდე სახეობის მიმომფრენი და მოზამთრე ფრინველები. მათ შორის ბევრია წითელ წიგნში შეტანილი სახეობები: ხუჭუჭა ვარხვი, მეკლოე ბატი, ყივანა გედი, შაკი, ქარცი, ყანჩა.

პალიასტომის ტბაში ბინადრობს 15-მდე სახეობის სარეწაო თევზი.

მალთაყვა ადგილობრივი მნიშვნელობის კურორტია. ზღვა, ქვიშიანი პლაჟი, დიდი ინსოლაცია და ჰაერში ზღვიური წარმოშობის ქიმიური მიკროელემენტების არსებობა სასარგებლოა გულ-სისხლძარღვთა, სასუნთქი გზების და ნერვული სისიტემის ფუნქციური დარღვევების სამკურნალოდ. ასევე ტბის სანაპიროზე არის მცირე დებატიანი ჰირბოკარბონატული მინერალური წყალი.

ეტიმოლოგია[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

მალთაყვას გარს აკრავს შავი ზღვა, პალიასტომის ტბა, მდინარეები: კაპარჭინა და მალთაყვა. თქმულების მიხედვით მალთაყვის უბანი გაუვალი და ჭაობიანი ყოფილა. ხოლო აქ გამდინარე მდინარე მალთაყვა ღრმა. მტრების ერთ-ერთი შემოსევისას ადგილობრივმა მოსახლეობამ აქ მოიმწყვდია მომხდურები, რომელთაც სიმწრისგან აღმოხდათ "მულტა აკუა" - რაც დიდ წყალს ნიშნავს. მას შემდეგ შემორჩა ამ ადგილს სახელწოდება მალთაყვა.

ისტორია[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

1784 წელს გურიის მთავარმა გიორგი IV გურიელმა მდინარე სუფსის მარჯვენა მხარე ზღვიდან 17 ვერსზე, მათ შორის სოფლები, მალთაყვა და გრიგოლეთი საბატონიშვილოდ გამოეყო თავის შვილს, ვახტანგ III გურიელს. ვახტანგისა და შემდეგ, მისი შვილის, დავითის იყო ნავების საბაჟო შემოსავალი გრიგოლეთსა და მალთაყვაში.

1809 წელს მალთაყვასთან მოხდა ბრძოლა რუსეთისა და ოსმალეთის იმპერიებს ჯარებს შორის ფოთის გამო. 1841 წლის 20-23 აგვისტოს მალთაყვასა და გრიგოლეთს შორის, დედაბერას წყლებთან გაიმართა კიდევ რეთი ბრძოლა, ამჯერად გურულ აჯანყებულებსა და ოდიშის სამთავროს მილიციას შორის, რომელსაც დავით დადიანი მეთაურობდა. ბრძოლა გურულთა გამარჯვებით დასრულდა.

1930 წლიდან როგორც სოფელი, შედიოდა ლანჩხუთის რაიონის შემადგენლობაში. ამჟამად არის ფოთის უკიდურესი სამხრეთი უბანი.

მოსახლეობა[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

მალთაყვაში ძირითადად საუბრობენ გურულ დიალექტზე. მალთაყვაში ცხოვრობს 9187 ადამიანი. მაღალია საშუალო ასაკის ადმიანთა ხვედრითი წილი – 60%, დაბალია შობადობის კოეფიციენტი. მალთაყვაში დგას მეორე მსოფლიო ომში დაღუპულთა დიდების მემორიალი.

რესურსები ინტერნეტში[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

მალთაყვა, ნაჭყებია მაყვალა

სქოლიო[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]