ფუნდამენტალიზმი

თავისუფალი ქართულენოვანი ენციკლოპედია ვიკიპედიიდან
გადასვლა: ნავიგაცია, ძიება

ფუნდამენტალიზმი (ლათ. Fundamentum – საფუძველი) — უკიდურესად კონსერვატიული ფილოსოფიური, მორალური და სოციალური მიმდინარეობების კრებითი სახელწოდება. ფუნდამენტალიზმი ხშირად წარმოადგენს თანადროულ საზოგადოებაში მიმდინარე გლობალიზაციური და სეკულარიზაციული პროცესების რეაქციას. ამ მიმართულების ერთ-ერთი ვარიანტია რელიგიური ფუნდამენტალიზმი. ფუნდამენტალიზმს ძირითადად საფუძველი ჩაეყარა აშშ-ის სამხრეთ შტატებში, განსაკუთრებით პრესვიტერიანებს, ბაპტისტებსა და მეთოდისტებს შორის XX საუკუნის 1910-იან წლებში. 1921-1929 წლებში არკანზასის, ტენესის, მისისიპისა და სხვა შტატებში ფუნდამენტალისტებმა გაატარეს ანტიევოლუციური კანონები, რომლის თანახმად სახელმწიფო სკოლებში იკრძალებოდა დარვინიზმის მოძღვრების სწავლება.[1]

ფუნდამენტალიზმი — რელიგიური პოზიცია, რომელიც მოცემული რელიგიის ბაზისური მცნებების უპირობო მხარდაჭერას მოითხოვს და მათ პირდაპირ რეალიზაციას ისახავს მიზნად. ფუნდამენტალიზმი როგორც წესი, არატოლერანტობის გამოვლინებაა განსხვავებული რწმენის ან შეხედულებების მხარდამჭერი ადამიანებისადმი, ან საკუთარი რწმენის იმ მიმდევართა მიმართ, ვინც არ იზიარებს რადიკალურ პოზიციას რწმენის საკითხში. არსებობს ფუნდამენტალისტური მოძრაობების განსხვავებული სახეები. ასე მაგ., პროტესტანტული ფუნდამენტალიზმი საბოლოო ჯამში ყოველთვის მიმართულია კათოლიციზმის წინააღმდეგ.[2]

ებრაულ ფუნდამენტალიზმს ძირითად მოწინააღმდეგეებად ისევ ებრაელები ჰყავს, თუკი ეს უკანასკნელი იუდაიზმის სეკულარიზაციისაკენ იხრებიან. ისლამური ფუნდამენტალიზმის ძირითადი ამოცანაა ისლამის დაცვა ნებისმიერი სახის მოდერნიზაციისაგან და ა. შ.[3]

ისლამური ფუნდამენტალიზმი — გავრცელებული მოძრაობა ისლამურ ქვეყნებში, რომელთა უმრავლესობაში სეკულარიზებული ხელისუფლებაა. გულისხმობს მმართველობის ისეთ სისტემასთან დაბრუნებას, რომელიც ემყარება ყურანს.[4]

სქოლიო[რედაქტირება]