აირარატის სამეფო

მასალა ვიკიპედიიდან — თავისუფალი ენციკლოპედია
Jump to navigation Jump to search
აირარატის სამეფო
Այրարատյան թագավորություն
სამეფო

ძვ. წ. 331–200 [1].
აირარატის სამეფო
დედაქალაქი არმავირი (სომხეთი)
ენები სომხური (ოფიციალური)
ბერძნული (ადმინისტრაციულ დონეზე)
მთავრობა აბსოლუტური მონარქია
ისტორია
 -  შეიქმნა ძვ. წ. 331
 -  გაუქმდა 200 [1].

აირარატის სამეფო (სომხ. Այրարատյան թագավորություն; იგივე ერვანდუნების სომხეთი, ან დიდი სომხეთი.[2]) — უძველესი სომხური სამეფო სომხეთის მთიანეთის მახლობლად. სამეფომ იარსება ძვ. წ. 331-200 წლებში[1][3].

ისტორია[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

ჩამოყალიბება[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

ძვ. წ. 522 წლიდან ალექსანდრე მაკედონელის ეპოქამდე სომხეთის ტერიტორია აქემენიათა იმპერიაში შედიოდა. ძვ. წ. 331 წელს მაკედონელის შემოსევების შემდეგ იმპერიის ტერიტორიაზე დამოუკიდებელი სახელმწიფოები ჩამოყალიბდა. სომხებმა ფორმარულად აღიარეს ალექსანდრე საკუთარ მმართველად, თუმცა მაკედონელის არმიელები არც კი შეხებიან სომხურ ტერიტორიებს[4].

ძვ. წ. 323 წელს ალექსანდრე მაკედონელის სიკვდილის შემდეგ იმპერია დაიშალა. იერვანდ III-მ თავი სომხეთის მეფედ გამოაცხადა.

ამ პერიოდისათვის რამდენიმე სომხური სახელმწიფო არსებობდა, მათ შორის ყველაზე ძლიერი დიდი სომხეთი იყო[5].

ერვანდუნების დინასტია ფორმარულად სელევკიდებს ემორჩილებოდა. თუმცა სინამდვილეში დამოუკიდებელ პოლიტიკას ატარებდნენ [6].

სელევკიდების მმართველობა გამოიხატებოდა სომეხი მთავრებისაგან ხარკის აღებით. მათზე არანაირი პოლიტიკური გავლენა არ გააჩნდათ. ასეთი მდგომარეობა გაგრძელდა ანტიოქე III-ის პერიოდამდე[5].

არსებობის დასასრული[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

ანტიოქემ ძვ. წ. 200 წელს დაიმორჩილა აირარატი[7][8][9][10][11][12]. მისი რომაელებთან დამარცხების შემდეგ ადგილობრივმა მმართველმა არტაშეს I-მა თავი დამოუკიდებელ მეფედ გამოაცხადა. მისი მმართველობის პერიოდიდან სომხური სახელმწიფო დიდი სომხეთის სახელით იწოდებოდა.

ლიტერატურა[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

  • „История Востока“. Т. 1 „Восток в древности“. მოსკოვი : შემქმნელი ფირმა „Восточная литература“ РАН, 2000. ISBN 5-02-018102-1

სქოლიო[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

  1. 1.0 1.1 Всемирная история. Энциклопедия. Том 2. 1957 г. Армения в III—I вв. до н. э.:
  2. George Bournutyan A Concise History of the Armenian People. — 2006. — გვ. 25.
  3. Levon Zekiyan, The Orontid (Ervanduni) dynasty
  4. historic.ru
  5. 5.0 5.1 Кембриджская история Ирана, том 3, книга 1. Стр. 510:
  6. Шнирельман Войны памяти.
  7. Под ред. А. Белявский, Л. Лазаревич, А. Монгайт Всемирная история. — М.: 1956 ტომი: 2, ч. II, гл. XIII.
  8. «История Востока» (Восток в древности). Глава XXIX, ЗАКАВКАЗЬЕ И СОПРЕДЕЛЬНЫЕ СТРАНЫ В ПЕРИОД ЭЛЛИНИЗМА. Часть 1. Независимые государства IV—III вв. до х.э.:
  9. The Cambridge History of Iran Volume 3. Chapter 12: Iran, Armenia and Georgia. Страница 512:
  10. Кирилл Туманов, «Studies in Christian Caucasian History». Раздел «The Orontids of Armenia» страницы 277—354. См. в частности страницы 282—283.
  11. Ричард Ованнисян, «The Armenian People From Ancient to Modern Times» Volume I. Страница 36, генеалогия династии Ервандидов.
  12. Рыжов К. В., «Все монархи мира: Древний Восток: Справочник». Статья: Армении цари.