ჩეჩნები

თავისუფალი ქართულენოვანი ენციკლოპედია ვიკიპედიიდან
გადასვლა: ნავიგაცია, ძიება
ჩეჩნები
Sheikh Mansur 140-190 for collage.jpg Kunta-haji 140-190 for collage.jpg Pyotr Zakharov-Chechenets 140-190 for collage.jpg
შეიხი მანსური ქუნტა ჰაჯი პიოტრ ზახაროვ-ჩეჩენეცი
Tapa Tchermoeff 140-190 for collage.jpg Khanpasha Nuradilov 140-190 for collage.jpg Milana Terloeva 140-190 for collage.jpg
ტარა ჩერმოეფი ხანფაშა ნურადილოვი მილანა ბახაევა
საერთო მოსახლეობა
1,500,000
რეგიონები მნიშვნელოვანი მოსახლეობით
ჩეჩნეთის დროშა ჩეჩნეთი 1,050,000[1]
რუსეთის დროშა რუსეთი 300,000[1]
დაღესტნის დროშა დაღესტანი 115,000[1]
ინგუშეთის დროშა ინგუშეთი 103,000[1]
ევროპის დროშა ევროპა 100,000[2]
ყაზახეთის დროშა ყაზახეთი 35,000[1]
თურქეთის დროშა თურქეთი 30,000[1]
იორდანიის დროშა იორდანია 10,000[1]
აზერბაიჯანის დროშა აზერბაიჯანი 5,000[2]
ეგვიპტის დროშა ეგვიპტე 5,000[2]
სირიის დროშა სირია 4,000[2]
საქართველოს დროშა საქართველო 10,000 (ქისტების ჩათვლით)
ერაყის დროშა ერაყი 2,500[3]
აშშ-ის დროშა აშშ 500
კანადის დროშა კანადა 100
ენები ჩეჩნური
რელიგიები სუნიტური ისლამი

ჩეჩნები (ჩეჩნურად: ნოხჩი/Noxçi) წარმოადგენენ ეთნიკურ ჯგუფს ჩრდილოეთ კავკასიაში. საკუთარ თავს უწოდებენ „ნოხჩებს“ (მხოლობითში „ნოხჩო“, მრავლობითში „ნოხჩიჲ“).

იზოლირებულმა, მთებით გარშემორტყმულმა ტერიტორიამ და სტრატეგიულად ხელსაყრელმა მდებარეობამ მიიზიდა ჩეჩნები და შემდგომში ხელი შეუწყო მათი, როგორც ეთნოსის უნიკალური ნაციონალური ხასიათის ჩამოყალიბებას.

სახელწოდების წარმოშობა[რედაქტირება]

სიტყვა „ჩეჩენი“ წარმოდგება სპარსულიდან და ჩეჩნურად ნოხჩის სიშნავს [საჭიროებს წყაროს მითითებას]. ის პირველად მოხსენიებულია მერვე საუკუნის არაბულ წყაროებში. რუსები ამ ეთნოსს სწორედ „ჩეჩნებს“ უწოდებდნენ, რაც მომდინარეობს ჩეჩნურ სოფელ ჩეჩენ-აულთან 1732 წელს მომხდარი შეტაკებიდან, რომელშიც რუსები დამარცხდნენ. თუმცა, რუსულ წყაროებში ის მანამდე, 1692 წლიდანაც გვხვდება, რაც სავარაუდოდ განპირობებულია იმით, რომ ყაბარდოელები ჩეჩნებს „შაშნებს“ ეძახდნენ, რაც რუსებმა თავისებური ინტერპრეტაციით გადაიღეს.

განსახლება[რედაქტირება]

ჩეჩნები ჩეჩნეთის ძირითად მოსახლეობას შეადგენენ. ასევე ცხოვრობენ ინგუშეთში, დაღესტანსა და მოსკოვში.

ჩეჩნური დიასპორებია საქართველოში, ყაზახეთში, თურქეთსა და არაბულ სამყაროში (განსაკუთრებით დიდია მათი რაოდენობა იორდანიასა და სირიაში)[2]. ამ ადამიანების ნაწილმა რუსეთ-ჩეჩნეთის ომის დროს დატოვა სამშობლო და ამჟამად ლტოლვილის სტატუსით ცხოვრობს სხვა ქვეყანაში, ნაწილმა უფრო ადრე, 1850 წელს რუსეთის იმპერიის მიერ ჩეჩნეთის ანექსიის პერიოდში, დანარჩენებს კი 1944 წელს სტალინის ბრძანებით იძულებით დაატოვებინეს სამშობლო და ყაზახეთში გადაასახლეს . 2002 წლიდან ათი ათასობით ჩეჩენი ლტოლვილის სტატუსით ცხოვრობს ევროპის ქვეყნებში[2].

სქოლიო[რედაქტირება]