ბეტმენი

თავისუფალი ქართულენოვანი ენციკლოპედია ვიკიპედიიდან
გადასვლა: ნავიგაცია, ძიება
ბეტმენი
Bminc cv3 var-copy.jpg
კომიქსის ბეტმენი გაერთიანებული 3-ე ნომრის გარეკანი (2011). მხატვრები - დევიდ ფინჩი და სკოტ უილიამსი.
ისტორია
გამომცემელი DC კომიქსები
დებიუტი დეტექტივური კომიქსები #27
(მაისი 1939)
ავტორ(ებ)ი ბობ კეინი
ბილ ფინგერი
დახასიათება
სრული სახელი ბრიუს უეინი
სახეობა ადამიანი
მოკავშირეები რობინი
სუპერმენი
მტრები ჯოკერი
შხამიანი სურო
დუმილი
ორსახა და სხვა.

ბეტმენი (ინგლ. Batman, ადამიანი-ღამურა, ორიგინალური სახელი იყო the Bat-Man და დღემდე იხსენიება ხოლმე, როგორც the Batman) — ბეტმენის კომიქსების პერსონაჟი. მისი შემქმნელები არიან მხატვარი ბობ კეინი და სცენარისტი ბილ ფინგერი. პერსონაჟი პირველად გამოჩნდა სერიის „დეტექტივური კომიქსები“ 27-ე ნომერში (1939 წლის მაისი).

ბეტმენი ასევე ცნობილია როგორც „ბნელი რაინდი“, „ბნელი რაინდი დეტექტივი“, „მსოფლიოს საუკეთესო დეტექტივი“ და „მოსასხამიანი ჯვაროსანი“.[1]

ბეტმენის ვინაობა ცნობილია - ეს არის ბრიუს უეინი, მდიდარი ინდუსტრიალისტი, პლეიბოი და ქველმოქმედი. ბავშვობაში უეინის თვალწინ მოკლეს მშობლები და მან გადაწყვიტა კრიმინალს შერკინებოდა[2]. ბეტმენი ცხოვრობს და მოქმედებს გამოგონილ ამერიკულ ქალაქ გოთემ სიტიში. მას ეხმარება რამდენიმე პერსონაჟი — მაგალითად, რობინი და მისი მოსამსახურე, ალფრედ პენიუორთი. ბეტმენი ებრძვის ჩვეულებრივ კრიმინალებს და განსხვავებულ ბოროტმოქმედებს, როგორიც არის ჯოკერი. ბევრი სუპერგმირისგან განსხვავებით, მას არ გააჩნია სუპერძალა, იგი ავლენს ინტელექტს, გამოძიების ნიჭს, მეცნიერებისა და ტექნოლოგიის კარგად ცოდნას და ფიზიკურ ძალებს.

ბეტმენი პირველივე გამოჩენიდან იქცა პოპულარულ პერსონაჟად და 1940 წლიდან გამოდის მისი თავგადასავლების ამსახველი კომიქსების სერია, „ბეტმენი“. მოგვიანებით, 1960-იან წლებში გამოჩნდა ტელესერიალი „ბეტმენი“. 1986 წელს იგი კვლავ გამოჩნდა კომიქსების მინისერიაში „ბეტმენი: ბნელი რაინდის დაბრუნება“, რომელიც შექმნა მხატვარმა ფრენკ მილერმა. ტიმ ბარტონის მიერ 1989 წელს გადაღებულმა ფილმმა „ბეტმენი“ და 2005 წელს კრისტოფერ ნოლანის ფილმმა „ბეტმენი: დასაწყისი“, კვლავ გააღვიძა ინტერესი პერსონაჟის მიმართ. საერთო ჯამში, ბეტმენის ინსცენირება და ადაპტაცია შედგა სხვადასხვა მედია-საშუალებით, როგორიც არის ტელევიზია და რადიო, ასევე გამოსულია მისი სათამაშო ფიგურები და ვიდეო თამაშები. 2011 წელს IGN-ის გამოკითხვაში „ყველა დროის 100 საუკეთესო კომიქსების გმირი“ ბეტმენმა მე-2 ადგილი დაიკავა სუპერმენის შემდეგ.

შექმნა[რედაქტირება]

1938 წელს, სუპერმენის გამოცემაში Action Comics წარმატებამ მის ავტორებს დაანახა, რომ საჭიროა მეტი სუპერგმირის გამოჩენა. ამის პასუხად, ბობ კეინმა შექმნა პერსონაჟი ”ბეტმენი”[3]. ბილ ფინგერი იხსენებს:

...კეინს ჰქონდა ახალი პერსონაჟის, ბეტმენის იდეა, და მას სურდა, რომ მე მენახა ჩანახატები. მე მივედი კეინთან და მან დამიხატა პერსონაჟი, რომელიც ჰგავდა სუპერმენს...წითელი ტანსაცმლით, როგორც მახსოვს, ჩექმებში...ხელთათმანები არ ჰქონდა...სახეზე ჰქონდა დომინოს ფერების ნიღაბი, რომელიც დამაგრებული იყო თოკით. მას ჰქონდა ორი მოუქნელი ფრთა, რომელიც გამოიყურებოდა, როგორც ღამურის ფრთები. უფრო ქვევით კი იყო დიდი ნიშანი - ბეტმენი.[4]

ფინგერის შემოთავაზებით, პერსონაჟმა უბრალო ნიღბის მაგივრად მიიღო კაპიშონი, ფრთების მაგივრად - მოსასხამი, კოსტუმს მოსცილდა წითელი ფერები.[5][6] ფინგერის თქმით, სახელი ბრიუს უეინი რობერტ ბრიუსის, შოტლანდიელი პატრიოტის გავლენით იქნა გამოყენებული. უეინი, რომელიც სიუჟეტის მიხედვით პლეიბოი იყო, დიდი მამულის მფლობელი არის. მის პროტოტიპად იქცა ენტონი უეინი, რომელიც პირდაპირ კავშირშია კოლონიალიზმთან.[7]

ბეტმენის პიროვნების, პერსონაჟის ისტორიის, ვიზუალური დიზაინისა და აქსესუარების ესა თუ ის ასპექტი 1930-იანი წლების კულტურის შთაგონებით შეიქმნა.[8] გამოყენებული იქნა როგორც ფილმების, გაზეთების და კომიქსების სტილი, ასევე კეინის პირადი წარსულიც. კეინი აღნიშნავდა, რომ ზოროს ნიღბის (1920) და ღამურის ჩურჩულის (1930) დამსახურებაა ბეტმენის პიროვნების ჩამოყალიბებაში, ხოლო ფინგერისათვის გავლენის წყაროდ ლიტერატული პერსონაჟები იქცნენ - დოკ სავაჟი, აჩრდილი და შერლოკ ჰოლმსი - როგორც ეტყობა, ბრიუს უეინმა მათგან მემკვიდრეობით მიიღო ანალიზისა და მეცნიერული აზროვნების თვისებები.[9]

თავის 1989 წლის ავტობიოგრაფიაში კეინი დეტალებში განიხილავს ფინგერის წვლილს ბეტმენის შექმნაში:

ერთ დღეს ბილს დავურეკე და ვუთხარი, ’მე ახალი პერსონაჟი, ბეტმენი მოვიგონე და რამდენიმე უხეში, უბრალოდ ჩანახატი გავაკეთე, რომელიც მინდა, გაჩვენო’. იგი მოვიდა და ვუჩვენე ნახატები. მაშინ პერსონაჟს პატარა დომინოს ფაქტურის მქონე ნიღაბი ჰქონდა, დაახლოებით ისეთი, როგორიც ჰქონდა რობინს. ბილმა მითხრა ’რატომ არ გავაკეთოთ ისე, რომ იგი გამოიყურებოდეს, როგორც ღამურა? დავახუროთ თავსაბურავი, გავუქროთ თვალები და უბრალოდ სიცარიელე დავტოვოთ, რათა იგი უფრო იდუმალი იყოს.’. იმ ეტაპზე ბეტმენს წითელი კოსტიუმი ჰქონდა, ხოლო ფრთები, ტრუსი და ნიღაბი შავი იყო. მე ვიფიქრე, რომ წითელი და შავი კარგი კომბინაცია იქნებოდა. ბილმა თქვა, რომ კოსტუმი მეტად ღია ფერის იყო: ’რუხ ფრად შეღებე, რათა იგი უფრო აღსაქმელი იყო’. მოსასხამი გამოიყურებოდა, როგორც ორი მოუქნელი ფრთა, რომელიც მიმაგრებული იყო მის ხელებზე. საუბრისას მე და ბილმა გამოვარკვიეთ, რომ ეს ფრთები ფრენისას უფრო ვეებერთელა იქნებოდა და შევცვალეთ ისინი მოსასხამით, რომელიც გამოიყურებოდა, როგორც ღამურის ფრთები, როდესაც პერსონაჟი იბრძოდა ან ჩამოკიდებული იყო თოკზე. მას მაშინ არც ხელთათმანები ჰქონდა, ასე რომ დავამატეთ ისინიც, რათა ანაბეჭდები არსად დაეტოვებინა.[10]

კეინმა საკუთარი ავტორობა გაცვალა კომიქსში თავისი თავის ავტორად ხსენებაზე, თუმცა იქ არ ეწერა, რომ ”ბეტმენი შექმნა ბობ კეინმა”. მისი სახელი უბრალოდ ეწერა ყოველი ისტორიის პირველ გვერდზე. სახელი კომიქსებიდან გაქრა 1960-იან წლებში და მას ჩაენაცვლა კონკრეტული ისტორიის მხატვრისა და სცენარისტის სახელ-გვარები. 1970-იანი წლების ბოლოს, როდესაც ჯერი სიგელმა და ჯო შუსტერმა მიიღეს ყველა უფლება სუპერმენის გავრცელებაზე, ბეტმენის კომიქსებში უკვე ეწერა ”შექმნილია ბობ კეინის მიერ”.

ფინგერს იგივე სტატუსი არ მიენიჭა. იგი DC კომიქსების სხვა კომიქსებზეც მუშაობდა. თუმცა, 1960-იან წლებში, ბეტმენის 169-ე ნომრიდან (თებერვალი, 1965) მოყოლებული, მაგალითად, ჯულიუს შვარცი მას ახსენებს, როგორც პერსონაჟ გამოცანის ავტორს - ეს ბეტმენის ერთ-ერთი მტერი იყო. ამასთან, კონტრაქტის მიხედვით, ფინგერი უბრალოდ დარჩა ნახსენები ერთადერთ გვერდზე. კეინი იხსენებდა, რომ ბილი გულგატეხილი იყო თავის კარიერაში სრულყოფილების ნაკლებობით. იგი გრძნობდა, რომ მან ბოლომდე არ გამოიყენა თავისი შემოქმედებითი პოტენციალი და წარმატებამ მას გვერდი აუარა.[7] 1974 წელს, ფინგერის გარდაცვალების შემდეგაც კი DC კომიქსები არ ახსენებდა მას, როგორც ბეტმენის თანაავტორს.

ჯერი რობინსონი, რომელიც ასევე მუშაობდა ფინგერთან და კეინთან ერთად, აკრიტიკებდა კეინს იმის გამო, რომ მან არ გაიზიარა ავტორობა. რობინსონი იხსენებდა, რომ ფინგერი აღშფოთდა თავისი პოზიციის გამო. 2005 წლის ინტერვიუში გამოცემასთან კომიქსების ჟურნალი ვკითხულობთ:

ბობმა იგი ნაკლებად დაცულად აქცია, რადგანაც ბეტმენზე მუშაობისას იგი არაფერს იღებდა კეინის მიერ მიღებული ფულიდან, სწორედ ამიტომაც იგი აპირებდა კეინის მმართველობისგან წასვლას. კეინს ბილი თანაშემქმნელად უნდა გამოეცხადებინა, რადგან ვიცი, მე იქ ვიყავი... ეს ისაა, რასაც ბობს ვერასოდეს ვაპატიებ, რომ არ გამოაცხადა, ბეტმენის შექმნაში ბილის მნიშვნელოვანი როლის შესახებ. ისინიც სიგელის და შუსტერის მსგავსად უნდა მოქცეულიყვნენ, სტრიპის შემქმნელებად სცენარისტი და მხატვარი უნდა გამოეცხადებინათ.[11]

გამოგონილი ბიოგრაფია[რედაქტირება]

ბეტმენის ისტორიის შეცვლა, უმნიშვნელოდ ან მნიშვნელოვნად, რამდენიმეჯერ მოხდა. მაგრამ, პერსონაჟის რამდენიმე ელემენტი უცვლელი დარჩა. ბეტმენის ისტორიას აქვს მთავარი დეტალი. ბავშვობაში ბრიუს უეინმა მიიღო დიდი ტრავმა, თავისი მშობლების, ექიმ ტომას უეინის და დედა მართა უეინის სიკვდილის ხილვის გამო. ამან უბიძგა, რომ გოთემში ებრძოლა კრიმინალის წინააღმდეგ, როგორც ბეტმენს.

ადრეული წლები[რედაქტირება]

ბეტმენის პირველი გამოჩენა, დეტექტივური კომიქსების 27-ე ნომერში. მხატვარი ბობ კეინი.

ბეტმენის პირველი ისტორია "ქიმიური სინდიკატის საქმე" (The Case of the Chemical Syndicate) გამოქვეყნდა დეტექტივური კომიქსების 27-ე ნომერში (1939, მაისი). ფინგერმა თქვა: ბეტმენის სცენარი დაწერილი იყო pulps სტილში. და ეს ზეგავლენა იგრძნობოდა, როდესაც ბეტმენი მცირე სინდისის ქენჯნას განიცდიდა, დამნაშავეების მოკვლის ან დასახიჩრებისას. ბეტმენის პერსონაჟმა წარმატება მოიპოვა და 1940 წელს პირადი კომიქსების სერია მიიღო. ბეტმენი ასევე რჩებოდა დეტექტივური კომიქსების მთავარ პერსონაჟად. იმ დროისათვის National Publications იყო კომიქსების ინდუსტრიაში ყველაზე გაყიდვადი და გავლენიანი კომპანია. ბეტმენისა და კომპანიის კიდევ ერთი პერსონაჟი, სუპერმენი, კომპანიის წარმატების ქვაკუთხედს წარმოადგენდნენ. ორი პერსონაჟი ერთად მონაწილეობდა World's Finest Comics-ში, რომელსაც შექმნის მომენტიდან მსოფლიოს საუკეთესო კომიქსის ტიტული ჰქონდა მიღებული (1940). შემქმნელები ჯერი რობინსონი და დიკ სპრენგი ამ პერიოდში სხვა სტრიპებზეც მუშაობდნენ.

ბობ კეინმა თანდათან შემატა ბეტმენს ახალი აღჭურვილობა. მისი ქამარი წარდგენილი იქნა დეტექტივური კომიქსების 29-ე ნომერში (1939, ივლისი), მას მოყვა ბუმერანგის მსგავსი ბეტარანგი და პირველი ბეტპლანი (31-ე ნომერი, 1939 წლის სექტემბერი). პერსონაჟის წარმოშობის ისტორია გამოაშკარავდა 33-ე ნომერში (1939 წლის ნოემბერი), სადაც ორ გვერდზე ბეტმენის მშობლების სიკვდილი იყო ნაჩვენები. ბილ ფინგერის სცენარისტობით დაწერილ ისტორიაში, მშობლების მკვლელობის შემდეგ, პატარა ბრიუს უეინმა თქვა: "ჩემი მშობლების სულების სახელით, [მე] შურს ვიძიებ მათი სიკვდილისთვის, ჩემს ცხოვრებას კრიმინალთან ბრძოლას მივუძღვნი." [12]

დეტექტივური კომიქსების 38-ე ნომერში (1940 წლის აპრილი) გამოჩნდა რობინი. იგი შეიქმნა ბილ ფინგერის მითითების მიხედვით, მან თქვა, რომ ბეტმენს სჭირდებოდა "უოტსონი" რომელთანაც შეძლებდა ლაპარაკს. ბეტმენის პირველ ნომერში არა მხოლოდ შედგა მისი ორი, ყველაზე შეუპოვარი მოწინააღმდეგის, ქალი-კატას და ჯოკერის დებიუტი, არამედ აჩვენეს ისტორიაც, რომელშიც ბეტმენმა რამდენიმე გიგანტი მონსტრი სროლით მოკლა. ამ ისტორიამ რედაქტორ უიტნი ელსვორტს გადააწყვეტინა, რომ ბეტმენს მეტად იარაღი აღარ უნდა გამოეყენებინა.[13]

1950-იანი და 1960-იანი წლები[რედაქტირება]

1950-იან წლებში ბეტმენის კომიქსები უფრო მეტად ორიენტირებული იყო სამეცნიერო ფანტასტიკის ჟანრზე. ამ პერიოდში შეიქმნა ისეთი პერსონაჟები, როგორიცაა ბეტვუმენი, ეისი ბეტ-ძაღლი და ბეტ-ტკიპი. შემდეგ, კომიქსში მამაცი და გაბედული #28 (1960, თებერვალი) ბეტმენი გამოცხადდა ამერიკის სამართლიანობის ლიგის წევრად.

თანამედროვე ბეტმენი[რედაქტირება]

12-ნომრიანი ლიმიტირებული სერიის - დაუსრულებელ მიწათა კრიზისის შემდეგ, DC კომიქსების მიერ თავიდან შეიქმნა მთავარი პერსონაჟების ისტორიები და გაათანამედროვა ისინი. სცენარისტმა ფრენკ მილერმა დაწერა ბეტმენის წარმოშობის ახალი ისტორია, კომიქსში ბეტმენი 404-407, სადაც მის ქვიშისფერ ტონს გაუსვა ხაზი. პოსტკრიზისულ სამყაროში შეიცვალა ბეტმენის კლასიკური, ოქროს და ვერცხლის ასაკის ისტორიები. მაგალითად, გოთემის პოლიცია გახდა უფრო კორუმპირებული და ამან გამოიწვია ბეტმენის არსებობის აუცილებლობა. რადგან დიკ გრეისონის წარმოშობის ისტორია იგივე დარჩა, სცენარისტემა შექმნეს მეორე რობინი, ჯეისონ ტოდი. ის იყო ობოლი ბავშვი, რომელმაც სცადა ბეტმობილის საბურავების მოპარვა [14]. ბრიუსმა ის აღზარდა როგორც თავისი ახალი თანაშემწე. ბეტმენი კვლავ დარჩა ამერიკის სამართლიანობის ლიგის შემადგენლობაში და ცოტა ხნით, 1987 წელს, მისი ლიდერიც იყო.

1988 წელს კომიქსების სერიაში "ბეტმენი: სიკვდილი ოჯახში", ბეტმენის 426-ე და 429-ე ნომრებში, ჯეისონ ტოდი, მეორე რობინი, მოკლა ჯოკერმა. ბეტმენმა დაიწყო კრიმინალთან ბრძოლა უფრო სასტიკი მეთოდებით, რაც ჯეისონის სიკვდილმა გამოიწვია. ის კვლავ მარტოხელა მეომარი გახდა. 2005 წელს, როცა ტიმ დრეიკი გახდა ახალი რობინი [15], სცენარისტებმა დააბრუნეს ჯეისონ ტოდი და თავის ძველ აღმზრდელს დაუპირისპირეს ის.

1993 წელს DC კომიქსებმა გამოუშვა ისტორია "Knightfall". ამ სერიაში ახალმა პერსონაჟმა წყევლამ მოახდინა ბეტმენის პარალიზება. ამიტომ ბრიუს უეინი გოთემიდან გაემგზავრა, ხოლო მისი ადგილი დაიკავა აზრაილმა. მისი მეთოდები იყო უფრო სასტიკი, ვიდრე პირველი ბეტმენის. ბრიუს უეინმა აზიაში ყოფნისას, შეძლო ვარჯიშების დახმარებით გამოჯანმრთელება, აზრაილის დამარცხება და კვლავ დაუბრუნდა ბეტმენის როლს. ის ასევე მონაწილეობას იღებდა გრანტ მორისონის ახალი ამერიკის სამართლიანობის ლიგის სერიებში, 1996 წელს.

ისტორიის "Face the Face" შემდეგ, ბრიუსმა, ტიმი (რომელმაც მის მსგავსად ორივე მშობელი დაკარგა.) ოფიციალურად იშვილა[16]. მომდევნო ისტორიაში "ბეტმენი და შვილი", გამოჩნდა დემიან უეინი, რომელიც ბრიუს უეინის შვილია, ტალია ალ გულისგან. ამავე პერიოდში, ბეტმენმა, სუპერმენთან და ქალ საოცრებასთან ერთად ჩამოაყალიბა ახალი ამერიკის სამართლიანობის ლიგა[17] და სათავეში ჩაუდგა აუტსაიდერების განახლებულ გუნდს.

”ბეტმენის სიკვდილი”[რედაქტირება]

ფინალური კრიზისის 6-ე ნომერის, ბოლო გვერდი. სუპერმენს უჭირავს ბეტმენის ცხედარი. მას შემდეგ რაც დარკსაიდმა მას ომეგა სხივები ესროლა. მხატვარი დაგ მანქი.

გრანტ მორისონის 2008 წლის ისტორიის "Batman R.I.P."-ს შემდეგ, ბეტმენმა მიიღო ფიზიკური და გონებრივი ტრავმა, უცნობი მოწინააღმდეგე "შავი ხელთათმანისგან". ისტორია სავარაუდოდ დასრულდებოდა ბრიუს უეინის სიკვდილით[18]. მაგრამ სცენარისტების ორიგინალური ჩანაფიქრის მიხედვით, ბეტმენი უნდა მომკვდარიყო არა "R.I.P"-ს გვერდებზე, არამედ ისტორია უნდა გაგრძელებულიყო DC კომიქსების გლობალურ მოვლენა, ფინალურ კრიზისში და იქ მომხდარიყო მისი მოკვლა. "R.I.P".-ს შემდეგ გამოვიდა ორ-ნომრიანი სერია "უკანასკნელი რიტუალები"(Last Rites), სადაც გაირკვა, რომ R.I.P.-ს ფინალში ბეტმენი გადაურჩა ვერტმფრენის აფეთქებას და დაბრუნდა ბეტგამოქვაბულში. შემდეგ კი დაეხმარა ასლ-ს ორიონის სიკვდილის გამოძიებაში. ეს წინ უძღოდა ფინალურ კრიზისს (რომლის გამოცემაც Batman R.I.P.-ს შემდეგ დაიწყო.), სადაც ბეტმენი გრენი გუდნისმა გაიტაცა. ამის შემდეგ ”უკანასკნელ რიტუალებში” ნაჩვენებია, როგორ ცდილობდნენ მოკარი და საიმონი, დარკსაიდის ბრძანებით, ბეტმენის მეხსიერებიდან, მისი პიროვნების შტრიხების კოპირებას, რათა შემდეგ კლონისთვის გადაენერგათ. გეგმა კლონის გამო ჩავარდა, რომელმაც ყოველდღე იმ სტრესის ატანას, რასაც ბეტმენად ყოფნა იწვევდა, თავის მოკვლა ამჯობინა. ორნაწილიანი სერიის ბოლოს გაირკვა რომ ბეტმენი, ტყვიას, რომლითაც ფინალურ კრიზისში ორიონი მოკლეს თავის ქამარში ინახავდა.[19]

ბეტმენის სიკვდილი მოხდა ფინალური კრიზისის 6-ე ნომერში, სადაც ის დარკსაიდს დაუპირისპირდა. ბეტმენმა თქვა, რომ ის მეტოქესთან შეხვედრისას, თავის მთავარ წესს: ”არავითარი იარაღი” დაარღვევდა. აპოკალიფსში დამზადებული პისტოლეტიდან, ბეტმენმა დარკსაიდს რადიონის ტყვია მკერდში ესროლა (იგივე ტყვია, რითაც ორიონი მოკლეს). პარალელურად დარკსაიდმაც ბეტმენს თავისი ომეგა სხივები დაუშინა[20]. დარკსაიდის ომეგა სხივები, რომელიც მიზანს კი არ კლავს, არამედ პარალელურ სამყაროში აგზავნის, ბეტმენს თავში მოხვდა. მაგრამ დარჩა ბეტმენის გვამი, რომელიც ადასტურებდა, რომ ის მოკვდა. როგორც ფინალური კრიზისის ფინალში გაირკვა, ბეტმენი გაიგზავნა შორეულ წარსულში, სადაც ანთროს შეხვდა[21][22].

ბრძოლა მოსასხამისთვის[რედაქტირება]

სამ-ნომრიან მინისერიაში ბრძოლა მოსასხამისთვის (მოსასხამში ბეტმენის ნიღაბი იგულისხმება) ნაჩვენებია ბეტმენის ახლობლების დაპირისპირება, მისი ადგილის დასაკავებლად. არქემის საპყრობილედან შავი ნიღაბი უშვებს გოთემის ყველაზე საშიშ დამნაშავეებს[23]. რომელთა შეჩერებაში რობინს და ნაითვიგს გმირების კლუბიც დაეხმარება. კომიქსში ასევე ნაჩვენებია შავი ნიღბის, პინგვინის და ორსახას ბრძოლა, გოთემზე გავლენის მოსაპოვებლად. დიკ გრეისონის მთავარი მოწინააღმდეგე იქნება ჯეისონ ტოდი, რომელიც თავს ახალ ბეტმენად გამოაცხადებს და მის კოსტუმს ჩაიცვამს. საბოლოოდ ნაითვიგი შეძლებს ჯეისონის დამარცხებას და კომიქსის ბოლოს, მიუხედავად იმისა რომ ამის სურვილი არ აქვს, გახდება ახალი ბეტმენი[24]. ტიმ დრეიკი კი დაირქმევს ახალ სახელს წითელი რობინი და დაიწყებს მსოფლიოს გარშემო ბეტმენის ძებნას, რადგანაც დაიჯერებს, რომ ის ცოცხალია.[25]

უბნელესი ღამე[რედაქტირება]

DC კომიქსების გლობალურ მოვლენაში უბნელესი ღამე ბოროტმოქმედი შავი ხელი შეეცდება შავი ბეჭდის დახმარებით გააცოცხლოს ბრიუს უეინი, როგორც შავი ფარნების კორპუსის წევრი[26]. ამის შემდეგ გაცოცხლებული ბეტმენი გამოჩნდება უბნელესი ღამის რამდენიმე ნომერში. საბოლოოდ შავი ხელის მბრძანებელი ნეკრონი აღმოაჩენს რომ ბეტმენის ცხედარი ყალბია[27].

ბრიუს უეინის დაბრუნება[რედაქტირება]

2010 წლის მაისში, მორისონმა ბეტმენის ისტორიაზე მუშაობა გააგრძელა მინი სერიით ბეტმენი: ბრიუს უეინის დაბრუნება. ექვს-ნომრიან სერიაზე მორისონი მხატვრებთან - კრის სპოუზთან, ფრეიზერ ირვინგთან, იანიკ პექუეტესთან, ჯორჯეს ჯინტისთან, რაიან სუკისთან, ლი გარბიტთან ერთად მუშაობდა. ექვსივე ნომრისთვის გარეკანი დახატა ენდი კუბერტმა. ბეტმენს მოუწია ქვის ხანის, შუა საუკუნეების, მეკობრეების (XVII საუკუნე), ველური დასავლეთის, მეოცე საუკუნის დასაწყისი (ნუარი) პერიოდების გავლა, დროში მოგზაურობით[28]. დროში მოგზაურობისას ბეტმენს რამდენიმე დაბრკოლების გადალახვა მოუხდა: მას არ ახსოვდა ვინ იყო. ასევე მისგან შეუმჩნევლად დარკსაიდმა ბეტმენი აქცია განკითხვის დღის იარაღად და თუ ის დაბრუნდებოდა აწმყოში, ყველაფერს გაანადგურებდა. მისმა მეგობრებმა (სუპერმენი, ოქროს ბუსტერი, მწვანე ფარანი და რიპ ჰანთერი) დაიწყეს დროში მოგზაურობა ბეტმენის მოსაძებნად[29]. საბოლოოდ ბეტმენმა მოკავშირეების წყალობით შეძლო განკითხვის დღის გეგმის ჩაშლა და თანამედროვე დროში დაბრუნება.

ბეტმენი გაერთიანებული[რედაქტირება]

ბეტმენი გაერთიანებულის გუნდი. მხატვარი კრის ბარნჰემი.

ბრიუს უეინი დაბრუნების შემდეგ, დაუბრუნდა ბეტმენის როლსაც, ოღონდ გლობალური მასშტაბებით. მან დიკს და დემიანს უფლება მისცა, კვლავ გოთემის დინამიური წყვილი ყოფილიყვნენ[30]. ბეტმენის სერიაში ბეტმენი, გაერთიანებული(Batman, Incorporated) ნაჩვენებია როგორ დაიწყო ბრიუსმა ყველა ეროვნების ბეტმენის გაერთიანება, მის ახალ გუნდში - ბეტმენი გაერთიანებული. მან ჯერ საჯაროდ განაცხადა რომ Wayne Enterprises მისი ახალი პროექტისთვის იწყებს თანამშრომლობას ბეტმენთან[31], შემდეგ კი დაიწყო მოგზაურობა მსოფლიოს სხვადასხვა ქვეყანაში. ბეტმენი გაერთიანებული გუნდში შედიან პერსონაჟები - ბეტმენი, რობინი, წითელი რობინი, ბეტგერლი და ბეტვუმენი გოთემიდან, ასევე რაინდი და სკვაიერი და ხუფი დიდი ბრიტანეთიდან, ელ გაუჩო არგენტინიდან, ღამისმრბოლელი საფრანგეთიდან, ღამურისფრთა აფრიკიდან, შავიღამურა ჰონგ კონგიდან, მისტერ უცნობი იაპონიიდან, შავი რეინჯერი ავსტრალიიდან, პილოტი შვედეთიდან, და ღამურა-კაცი და წითელი ყორანი ლათინური ამერიკიდან.[32]. 2010 წელს, ბეტმენი გაერთიანებულის ფარგლებში, დაიწყო ახალი მინისერია ბეტმენი: ბნელი რაინდი. მხატვარი და სცენარისტი - დევიდ ფინჩი. ისტორიაში ნაჩვენებია ბეტმენის მოღვაწეობა გოთემში, როგორ ცდილობს ის გამოიძიოს თავისი ბავშვობის მეგობარ გოლდენ დაუნის გაქრობის საქმე. ასევე ნაჩვენებია როგორ იძიებს ბეტმენი მისტიკურ და მაგიურ დანაშაულებს[33].

DC კომიქსები გადატვირთვა[რედაქტირება]

სექტემბერში მოხდება ბეტმენის სერიების: ბეტმენი, ბეტმენი და რობინი, დეტექტივური კომიქსები, ბეტმენი: ბნელი რაინდი და სხვა, თავიდან გამოშვება, DC კომიქსების გადატვირთვის ფარგლებში, რომლის მიხედვითაც ძველი სერიები დაიხურება და 52 ახალი #1 კომიქსი გამოვა. გადატვირთვის შემდეგ ბრიუს უეინი იქნება ერთადერთი ბეტმენი, ხოლო დიკ გრეისონი კვლავ ნაითვინგის როლს დაუბრუნდება[34].

ბრიუს უეინი[რედაქტირება]

ბრიუს უეინი საზოგადოებაში. ბეტმენი #655, მხატვარი ენდი კუბერტი.

ბეტმენის ნამდვილი სახელია ბრიუს უეინი. იგი არის მდიდარი ბიზნესმენი, რომელიც ქალაქ გოთემში ცხოვრობს. საზოგადოება მას იცნობს როგორც უპასუხისმგებლო, გართობისმოყვარულ პლეიბოის, რომელიც თავისი მშობლების ქონების ხარჯზე ცხოვრობს და მემკვიდრეობით ფლობს, ტექნიკის კომპანია Wayne Enterprises-სს. უეინი ასევე ცნობილია თავისი ქველმოქმედებით, განსაკუთრებით კრიმინალთან ბრძოლაში[35]. ბრიუსი პლეიბოის იმიჯს თავისი საიდუმლო ვინაობის დასაფარად იყენებს. ასევე ხშირად თამაშობს თვითკმაყოფილი, ან მშიშარა-მოლაყბის როლს[36]. ასევე იქმნის ლოთის იმიჯსაც. ბრიუსი სინამდვილეში თავისი ფიზიკური და გონებრივი ჯანმრთელობისთვის, ბევრს ვარჯიშობს.

კომიქსების ოქროს ასაკში, ბრიუს უეინი უფრო მეტად იყო ფასადი ბეტმენისთვის[37] (განსხვავებით მაგალითად, სუპერმენისგან - კლარკ კენტი იყო მისი ნამდვილი ვინაობა, სუპერმენი კი ნიღაბი[38][39].).ბეტმენის ხასიათზე შექმნილ დოკუმენტურ ფილმში ბეტმენი უნიღბოდ, პროფესორმა ბენჟამინ კერნიმ შენიშნა: ”ბეტმენი იგივე საქმეს ემსახურება, რასაც ბრიუს უეინი, ესაა ბრიუსის იარაღი, რომლითაც ის ცდილობს სამყარო უკეთესი გახადოს.”

როგორც უაილ ბრუკერის წიგნში, „ბეტმენი უნიღბოდ“ წერია, ”ხშირად ბეტმენის ვინაობას, ახალგაზრდები შეცდომაში შეყავს...ის არაა ბრიუს უეინი; მას უბრალოდ სჭირდება კოსტუმი და მოწყობილობები, შესაძლებლობები და ყველაზე მთავარი მორალი, ადამიანურობა.მასზე უბრალოდ ასეთი გაგება არსებობს:’ისინი მას ენდობიან...და არც ცდებიან[40]. ’”

თ. ჯეიმზ მუსლერის წიგნში სუპერგმირი ყველა ჩვენთაგანშია ავტორი ამტკიცებს რომ ბრიუს უეინის ცხოვრებაში მთავარი ფულია[41].

დიკ გრეისონი[რედაქტირება]

ბრიუს უეინის დროში მოგზაურობისას დიკ გრეისონმა გახდა ახალი ბეტმენი. მან მეორედ მოირგო ბერმენის მასასხამი, მაგრამ სურვილის გარეშე. ბრიუსის ”სიკვდილის” შემდეგ დიკმა განაცხადა რომ ბეტმენად ყოფნა არ იყო მისთვის პრობლემა, მაგრამ უეინმა მას დაუტოვა შეტყობინება, სადაც ეუბნებოდა, რომ არ ჩაეცვა ბეტმენის კოსტუმი და კრიმინალთან ებრძოლა როგორც ნაითვინგს, სხვების დახმარებით. მაგრამ ის დარწმუნდა, რომ გოთემს ბნელი რაინდი სჭირდებოდა, ამიტომ ნაითვინგის იმიჯზე უარი თქვა და გახდა ბეტმენი. ბრიუსმა დაბრუნების შემდეგ უფლება მისცა, დარჩენილიყო ბეტმენად.

ბეტ-სიგნალი[რედაქტირება]

ბეტ-სიგნალი.

ბეტ-სიგნალი — გამოგონილი მოწყობილობა ბეტმენის ისტორიებიდან. ის წარდგენილი იქნა 1942 წლის თებერვალში, დეტექტივური კომიქსების 60-ე ნომერში. ბეტ-სიგნალი ბეტმენზე შექმნილ თითქმის ყველა ფილმში და კომიქსშია გამოყენებული.

ბეტ-სიგნალი არის შუქურა, რომელიც მდებარეობს გოთემის პოლიციის შენობის თავზე. როდესაც პოლიციას სჭირდება ბეტმენის დახმარება, ისინი ამ შუქურას რთავენ, რომელიც ცაში ბეტმენის ემბლემას გამოსახავს. ბეტ-სიგნალი გოთემის ყველა წერტილიდან ჩანს.

მტრები[რედაქტირება]

ბეტმენის მტრები. ბეტმენი #619. მხატვარი ჯიმ ლი

ბეტმენი ებრძვის სხვადასხვა სახის ბოროტმოქმედებს, დაწყებული უბრალო კრიმინალებიდან, დამთავრებული კანონგარეშე სუპერბოროტმოქმედებით. მათი სია პოპ კულტურაში ყველაზე ცნობილია. უმეტესობას აქვს ტრაგიკული წარმოშობის ისტორია, რამაც კრიმინალებად აქცია. ბეტმენის "ყველაზე დაუნდობელი მტერია" ჯოკერი, ფსიქოპატი, კლოუნი კრიმინალი, "რომლის ქმედებები ირაციონალურია", მიზანი - "ბეტმენის შეწინააღმდეგება"[42]. ასევე ბეტმენის ცნობილი მტრები არიან ქალი-კატა, საფრთხობელა, პინგვინი, ორსახა, რიდლერი, დუმილი მისტერ ფრიზი, შხამიანი სურო და სხვები.

ბეტგამოქვაბული[რედაქტირება]

ბეტგამოქვაბული, ბეტმენის მე-700 ნომრიდან. ფრედი უილიამს II-ის და მეთიუ მენინგის ნამუშევარი.

ბეტგამოქვაბული არის ბეტმენის საიდუმლო თავშესაფარი, რომელიც შედგება რამდენიმე მიწისქვეშა გამოქვაბულისგან. ისინი მდებარეობენ უეინის მამულის ქვეშ. ბეტგამოქვაბული არის სამეთაურო ცენტრი, განკუთვნილი ლოკალური და გლობალური ზედამხედველობისთვის. აქ ინახება ბეტმენის მანქანები და აპარატურა, ასევე ბეტმენის გუნდის წევრების კოსტუმები. კომიქსებში Batman: Shadow of the Bat (ნომერი 45) და 2005 წლის ფილმში ბეტმენი: დასაწყისი, ბეტგამოქვაბულს აქვს მიწისქვეშა სარკინიგზო გასასვლელი. ბეტმენის მტრებიდან და მოკავშირეებიდან, ძალიან ცოტამ იცის, თუ სად მდებარეობს ბეტგამოქვაბული.

ბეტგამოქვაბული პირველად დეტექტივური კომიქსების 83-ე ნომერში გამოჩნდა (იანვარი, 1944). ის აღჭურვილია მსოფლიოში ყველაზე სანდო დაცვის სისტემებით. სისტემაში შედის ძლიერი სენსორები, ჩუმი სიგნალიზაცია, ტელეპატების და ტელეკინეზისგან დამცავი ველი[43], ასევე მეტალით და ტყვიით დაფარული კარებები. ბეტმენის 700-ე ნომერში მხატვარმა ფრედი უილიამს II-მ და მეტიუ მენინგმა, შექმნეს ბეტგამოქვაბულის სრული, სამგანზომილებიანი, კომპიუტერული მოდელი.

ბეტმენი მედიაში[რედაქტირება]

მაიკლ კიტონი ტიმ ბარტონის ფილმში ბეტმენი. 1989

ბეტმენი შეიქმნა კომიქსებში, მაგრამ ჩნდება ასევე სხვა მედია საშუალებებშიც, გაზეთებში, წიგნებში, რადიოში, ტელევიზიაში, კინოში და სხვა.

1966 წელს დაიწყო ბეტმენის ტელესერიალი, ადამ უესტის მონაწილეობით, ტელეარხ ABC-ზე. სერიალის მიხედვით შეიქმნა რამდენიმე ფილმიც.

1989 წლიდან დაიწყო ბეტმენზე ახალი, სრულმეტრაჟიანი ფილმების გადაღება. 1989 ტიმ ბარტონმა გადაიღო ფილმი ბეტმენი, ხოლო 1992 წელს - ბეტმენი ბრუნდება, რომლებშიც მსახიობები მაიკლ კიტონი, კიმ ბესინჯერი, ჯეკ ნიკოლსონი, მიშელ პფაიფერი, დენი დევიტო და სხვები თამაშობენ. 1995 და 1997 წლებში შეიქმნა ფილმები ბეტმენი სამუდამოდ და ბეტმენი და რობინი. ამ ფილმებში ბეტმენის როლებს ჯორჯ კლუნი და ველ კილმერი ასრულებენ.

2005 წელს, ფილმით ბეტმენი: დასაწყისი, რეჟისორმა კრისტოფერ ნოლანმა თავიდან შექმნა ბეტმენის კინო ისტორია. 2008 წელს ფილმის მეორე ნაწილმა ბნელი რაინდი, შემოსავლის ზრდის კუთხით, ამერიკის ყველა რეკორდი მოხსნა. მისმა სალაროს შემოსავლებმა მილიარდს გადააჭარბა. 2012 წელს იგეგმება მესამე ფილმის - ბნელი რაინდი: აღზევება, გამოსვლა, რომლითაც ნოლანი დაასრულებს თავის ტრილოგიას ბეტმენზე. განახლებული ბეტმენის ფილმებში მონაწილეობენ მსახიობები კრისტიან ბეილი - ბეტმენი, გერი ოლდმენი, მაიკლ კეინი, ჰიტ ლეჯერი, მეგი ჯილენჰალი, მორგან ფრიმენი, ენ ჰეთეუეი და სხვები.

1960-იანი წლებიდან დაიწყო ბეტმენის ანიმაციური ფილმების და სერიალების გამოშვებაც. 2008 წლიდან, Cartoon Network-ზე გამოდის ანიმაციური სერიალი ბეტმენზე ბეტმენი: მამაცი და გაბედული. სერიალში ბეტმენს ახმოვანებს დიდრიხ ბედერი.

რესურსები ინტერნეტში[რედაქტირება]

სქოლიო[რედაქტირება]

  1. Fleisher, Michael L. The Encyclopedia of Comic Book Heroes Volume 1 Batman Collier Books 1976 ISBN 0-02-080090-8 p. 31
  2. Beatty, Scott (2008), „Batman“, Dougall, Alastair, The DC Comics Encyclopedia, London: Dorling Kindersley, pp. 40-44, ISBN 0-7566-4119-5
  3. Daniels, Les. Batman: The Complete History. Chronicle Books, 1999. ISBN 0-8118-4232-0, pg. 18
  4. Steranko, Jim. The Steranko History of Comics 1. Reading, PA: Supergraphics, 1970. (ISBN 0-517-50188-0)
  5. Daniels (1999), pg. 21, 23
  6. Havholm, Peter; Sandifer, Philip (Autumn 2003). „Corporate Authorship: A Response to Jerome Christensen“. Critical Inquiry 30 (1): გვ. 192. DOI:10.1086/380810. ISSN 00931896. 
  7. 7.0 7.1 Kane, Andrae, p. 44
  8. Daniels, Les. DC Comics: A Celebration of the World's Favorite Comic Book Heroes. New York: Billboard Books/Watson-Guptill Publications, 2003, ISBN 0-8230-7919-8, pg. 23
  9. Boichel, Bill. "Batman: Commodity as Myth." The Many Lives of the Batman: Critical Approaches to a Superhero and His Media. Routledge: London, 1991. ISBN 0-85170-276-7, pg. 6–7
  10. Kane, Andrae, p. 41
  11. "Comic Book Interview Super Special: Batman" Fictioneer Press, 1989
  12. დეტექტივური კომიქსები #33(1939 წლის ნოემბერი) Grand Comics Database
  13. Daniels (1999), pg. 42
  14. მაქს ალან კოლინზი (ს), კრის უორნერი (მ). "მოკვდა ამაღამ რობინი?" (Did Robin Die Tonight?) ბეტმენი 408 (ივნისი, 1987), DC კომიქსები
  15. ბეტმენი #457
  16. ბეტმენი #654
  17. ბრედ მელნტზერი (ს), ედ ბენესი (მ). "The Tornado's Path" Justice League of America (vol. 2) 1 (აგვისტო, 2006), DC კომიქსები
  18. Holy smoke, Batman! Are you dead? სტატია. 2008 წლის 28 ნოემბერი.
  19. Newsarama: "Batman R.I.P. - Finally?” 2009 წლის, 15 იანვარი.
  20. გრანტ მორისონი (ს),ჯეი ჯი ჯონსი (მ). "How to Murder the Earth" ფინალური კრიზისი #6 (იანვარი, 2009), DC Comics
  21. გრანტ მორისონი (ს). ფინალური კრიზისი #7 (იანვარი, 2009), DC კომიქსები
  22. გრანტ მორისონის ინტერვიუ ფინალურ კრიზისზე Newsarama.com-თან
  23. ტონი დენიელი (ს/მ) ბეტმენი: ბრძოლა მოსასხამისთვის #1 (2009) DC კომიქსები
  24. ბრძოლა მოსასხამისთვის #3 (2009)
  25. წითელი რობინი #1(2009)
  26. ჯეფ ჯონსი (ს), უბნელესი ღამე #0 (2009, DC კომიქსები)
  27. უბნელესი ღამე #5(2010, იანვარი)
  28. ბეტმენი: ბრიუ უეინის დაბრუნება - ნომრები 1-6.(2010, მაისი-ნოემბერი) DC კომიქსები
  29. Time masters of vilishing point #1-6 (2010-2011)DC კომიქსები
  30. ბეტმენი: დაბრუნება (2010, DC კომიქსები)
  31. ბეტმენი: ბრიუს უეინის დაბრუნება #6 (2010)
  32. ბეტმენი გაერთიანებული #1-10(2010-2011.DC კომიქსები)
  33. ბეტმენი: ბნელი რაინდი #1...(დღემდე)(2010)
  34. ბეტმენის ისტორიები სექტემბერში Newsarama.com
  35. Pearson, pg. 202
  36. Daniels, 1999, pg
  37. Scott Beatty, The Batman Handbook: The Ultimate Training Manual. 2005, Quirk Books, p51
  38. Aichele, G. (1997). Rewriting Superman. In G. Aichele & T. Pippin (Eds.), The Monstrous and the Unspeakable: The Bible as Fantastic Literature (pp. 75-101). Sheffield: Sheffield Academic Press
  39. Superman vol. 2, #53
  40. Brooker, Will (2001). Batman Unmasked. NY/London: Continuum International Publishing Group. p. 368.
  41. T. James Musler. 2006. Unleashing the Superhero in Us All.
  42. Boichel, pg. 9
  43. Batman #691