ჰაოსი

მასალა ვიკიპედიიდან — თავისუფალი ენციკლოპედია
გადასვლა: ნავიგაცია, ძიება
სომეხთა ეთნარქი ჰაოსის ქანდაკება

ჰაოსი, ჰაიოსი, ჰაიკი, ჰაი[1] (სომხ. Հայկ) — სომხების ლეგენდალური ეთნარქი და ეპონიმი. მითიური სომხეთის პირველი მეფე. თარგამოსის უფროსი ვაჟი, იაფეტის შვილთაშვილი, ქართველთა ეთნარქის, ქართლოსის ძმა.

მისი ისტორია აღწერეს მოვსეს ხორენაცმა, ლეონტი მროველმა და სხვა ისტორიკოსებმა.

ისტორია[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

ჰაოსი, რომელიც იყო თარგამოსის უფროსი ვაჟი დასახლდა მამულში, ხოლო ქართლოსმა და დანარჩენმა ძმებმა გაინაწილეს ჩრდილოეთი მიწები. მოგვიანებით როდესაც ძმები გაძლიერდნენ გადაწყვიტეს გათავისუფლებულიყვნენ ნებროთის უღელისაგან. ნებროთმა შეიტყო რა ძმების განდგომა წარმოემართა მათ დასამორჩილებლად. მრავალი დღის ბრძოლის შემდეგ ნებროთი მოკლულ იქნა ჰაოსისაგან მასისის მთებში.

ჰაოსისგან ნებროთის მოკვლა[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

მსოფლიო იქტორია არ იცნობს ჰაოსისაგან ნებროთის მოკვლის ფაქტს გარდა ქართული და სომხური წყაროებისა, ხოლო სომხურ წყაროებიდან მხოლოდ მოსე ხორანელი აღწერს არა ჰაოსისა და ნებროთის, არამედ ჰაოსისა და ბაალის შერკინებას. მის მიერ სომხეთის ისტორიაში წერია შემდეგი:

ვიკიციტატა
„ბელ (ბილ ანუ ბაალ) იყო ჟამთა სომეხთა ნათესავთ მთავრისა ჰაოსისა, მრავალნი მოუთხრობენ და მრავალნი განჰყოფენ სხვად და სხვად, არამედ მევიტყვი ვითარმედ იგი რომელსაცა უწოდებენ სატურნასა და ბელს იგი არს ნებროდ.“
(მოსე ხორანელი, „სომხეთის ისტორია“, წიგნი I, თავი 6)

ისტორიული წყაროები[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

ლეონტი მროველი წერს:

ვიკიციტატა
„ხოლო ჰაოს დაემკჳდრა საყოფელთა მამისა თჳსისა თარგამოსისთა, და დაიპყრა ქუეყანა ჩრდილოთ, ვითა დამიწერია: სამჴრით მთით ორეთისითგან, აღმოსავლით ვიდრე ზღუადმდე გურგანისა, და დასავლით ვიდრე ზღუადმდე პონტოსა. და ამათ შჳდთავე გმირთა ზედა იყო განმგებელ და უფალ ჰაოს. და ესე ყოველნი იყვნეს მორჩილ ჰაოსისა.“

თეიმურაზ ბატონიშვილის სიტყვებით:

ვიკიციტატა
„ხოლო ჰაოს ძმა ქართლოსისა ნათესავთმთავარი სომეხთა ფლობდა წილსა თვისსა, რომელი მისცა მას მამამან მათმან თარგამოს მასისის მთიდან ვიდრე ასურეთისა საზღვრადმდე.“

იხილეთ აგრეთვე[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

ლიტერატურა[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

სქოლიო[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

  1. ვიკიციტატა
    „თარგამოს ჰყუანდა რუანი შჳლნი: ჰაი, ქართლ, ბარად, მოვაკ, ლეკ, ჰერ, კავკას და ეგრ.“
    („ქრონიკები და სხვა მასალა საქართველოს ისტორიისა და მწერლობისა“ - თ. ჟორდანია 1893 წ.)
თარგამოსის შთამომავლობა - ქართლის ცხოვრების მიხედვით
ქართველთა ეთნარქები სომეხთა ეთნარქი ალბანთა ეთნარქები ჩრდილოკავკასიელთა ეთნარქები
თარგამოსის ძენი ქართლოსი · ეგროსი · ჰეროსი ჰაოსი ბარდოსი · მოვაკანოსი ლეკანოსი · კავკასოსი
ქართლოსის ძენი მცხეთოსი · გარდაბოსი · კახოსი · კუხოსი · გაჩიოსი
მცხეთოსის ძენი უფლოსი · ოძროხოსი · ჯავახოსი
მოძიებულია „https://ka.wikipedia.org/w/index.php?title=ჰაოსი&oldid=3018216“-დან