კავკასიური ციყვი

მასალა ვიკიპედიიდან — თავისუფალი ენციკლოპედია
Jump to navigation Jump to search
კავკასიური ციყვი
Sciurus anomalus - Jeita Grotto.jpg
მეცნიერული კლასიფიკაცია
სამეფო:  ცხოველები
ტიპი:  ქორდიანები
კლასი:  ძუძუმწოვრები
რიგი:  მღრღნელები
ოჯახი:  ციყვისებრნი
გვარი:  ციყვი
სახეობა:  კავკასიური ციყვი
ლათინური სახელი
Sciurus anomalus (Gmelin, 1778)
დაცვის სტატუსი
Status iucn3.1 LC ka.svgსაჭიროებს ზრუნვას
ყველაზე ნაკლები საფრთხის ქვეშ
IUCN 3.1 Least Concern : 20000
გავრცელება
Persian squirrel habitat map.png

კავკასიური ციყვი, ანუ სპარსული ციყვი (ლათ. Sciurus anomalus) — ძუძუმწოვარი ცხოველი ციყვისებრთა ოჯახისა. გვხვდება სამხრეთ-დასავლეთ აზიის ზომიერი სარტყლის ფართოფოთლოვან და შერეულ ტყეებში.[1]

როგორც ცნობილია, ეს სახეობა პირველად 1778 წელს იქნა აღწერილი იოჰან ფრიდრიხ გმელინის მიერ „Systema Naturae“-ის მე-13 გამოცემაში[2] და ეწოდა Sciurus anomalus.[1] მაგრამ, ზოგიერთი ავტორი ამტკიცებს, რომ ეს ნაშრომი რეალურად გამოიცა 1788 წელს[3] და რომ რეალურად პირველად აღწერა იოჰან ანტონ გულდენშტადტმა 1785 წელს.[4][5]

აღწერა[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

კავკასიური ციყვი პატარა ხის ციყვია. მისი საერთო სიგრძეა 32–36 სმ, კუდის სიგრძე 13-დან 18 სმ-მდე. მასა 250-დან 410 გრამამდე. სხეულის ზედა ნაწილის ფერი დამოკიდებულია ქვესახეობაზე და მერყეობს მონაცრისფრო-ყავისფერიდან ღია რუხამდე, სხეულის ქვედა ნაწილის ფერი — ჟანგიანი ყავისფერიდან მოყვითალომდე, ხოლო კუდისა — ყვითელ-ყავისფერიდან მუქ წითლამდე. კლანჭები შედარებით მოკლეა, ვიდრე სხვა ხის ციყვებისა. მდედრებს აქვთ რვა ან ათი სარძევე ჯირკვალი.[5]

სამუელ გრისვოლდ გუდრიხმა კავკასიური ციყვი აღწერა 1885 წელს: „მისი ფერი მორუხო-ყავისფერია, ხოლო ქვემოთ მოყვითალო-ყავისფერი“.[6]

გავრცელება და ჰაბიტატი[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

კავკასიური ციყვის მშობლიური არიალია სამხრეთ-დასავლეთ აზია. გავრცელებულია თურქეთიდან, იმბროსიდან და ლესბოსიდან ირანამდე (სამხრეთ-დასავლეთით), ისრაელამდე და იორდანიამდე (სამხრეთით).[1] არის ერთ-ერთი ციყვის გვარის ორი სახეობიდან ერთ-ერთი, რომელიც გვხვდება ხმელთაშუა ზღვის კუნძულებზე.[4]

სახეობა ძირითადად ცხოვრობს ტყისპირა რაიონებში, სადაც დომინირებს მუხა, ფიჭვი და ფსტა, ზღვის დონიდან აღწევს 2000 მეტრს.[1]

ცნობილია სამი ქვესახეობა:

კონსერვაცია[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

2008 წელს ჩატარებულმა მოკვლევამ დაადგინა, რომ სახეობა უხვადაა თურქეთში, თუმცა შემცირება შეინიშნება ლევანტის რეგიონში. 1993 წელს ისრაელში ჩატარებული მოკვლევის მიხედვით შესწავლილ ტერიტორიაზე სახეობა გადაშენების საფრთხესთან ახლოს მდგომი იყო.[7] სახეობაზე ნადირობა აკრძალულია ცენტრალური სანადირო კომისიის მიერ, დაცულია ბერნის კონვენციითა და ევროკავშირის ჰაბიტატების დირექტივით.[8]

სქოლიო[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

  1. 1.0 1.1 1.2 1.3 Yigit, N., Kryštufek, B., Sozen, M., Bukhnikashvili, A. & Shenbrot, G. (2008). "Sciurus anomalus". IUCN Red List of Threatened Species. Version 2008. International Union for Conservation of Nature. Retrieved 6 January 2009.
  2. 2.0 2.1 Thorington, R.W., Jr.; Hoffmann, R.S. (2005) "Family Sciuridae", Mammal Species of the World: a taxonomic and geographic reference, 3rd, The Johns Hopkins University Press, გვ. 754–818. ISBN 978-0-8018-8221-0. OCLC 26158608. 
  3. 13th edition Systema Naturae. impensis Georg. Emanuel. Beer. ციტირების თარიღი: 17 September 2016. 
  4. 4.0 4.1 Masseti, Marco (2012). Atlas of Terrestrial Mammals of the Ionian and Aegean Islands. Boston: De Gruyter, გვ. 60–61. ISBN 978-3110254570. 
  5. 5.0 5.1 Koprowski, J.L.; Gavish, L.; Doumas, S.L. (August 2016). "Sciurus anomalus (Rodentia: Sciuridae)". Mammalian Species 48 (934): 48–58. .
  6. Goodrich, Samuel Griswald (1885). Johnson's Natural History. New York: A.J. Johnson & Co., გვ. 372. 
  7. Yigit, N., Kryštufek, B., Sozen, M., Bukhnikashvili, A. & Shenbrot, G. (2008). "Sciurus anomalus". IUCN Red List of Threatened Species. Version 2008. International Union for Conservation of Nature. Retrieved 6 January 2009.
  8. Appendix B1 - Mammal Species Dossier. British Petrolleum (October 2002). ციტირების თარიღი: 14 July 2013.