გაუტენგი

მასალა ვიკიპედიიდან — თავისუფალი ენციკლოპედია
Jump to navigation Jump to search
გაუტენგი
ინგლ. Gauteng
Old Boksburg Post Office.jpg
დროშა
Flag of the Gauteng Province.png

ქვეყანა სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკის დროშა სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკა
ადმ. ცენტრი იოჰანესბურგი
შიდა დაყოფა City of Johannesburg Metropolitan Municipality, City of Tshwane Metropolitan Municipality, Ekurhuleni Metropolitan Municipality, Sedibeng District Municipality, West Rand District Municipality და Metsweding District Municipality
კოორდინატები 26°00′00″ ს. გ. 28°00′00″ ა. გ. / 26.00000° ს. გ. 28.00000° ა. გ. / -26.00000; 28.00000
მმართველი Nomvula Mokonyane
დაარსდა 1994
ფართობი 18 178 კმ²
ცენტრის სიმაღლე 1,652 მეტრი
მოსახლეობა 12 272 263 კაცი (2011)
სიმჭიდროვე 675,12 კაცი/კმ²
სასაათო სარტყელი [[UTCUTC+2]]
ISO 3166 კოდი ZA-GT[1]
ოფიციალური საიტი gpg.gov.za
Gauteng in South Africa.svg

გაუტენგი (ინგლ. Gauteng) — სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკის 9 პროვინციიდან ერთ-ერთი. შეიქმნა 1994 წელს ადმინისტრაციული რეფორმის შემდეგ. გაუტენგი ქვეყანაში ეკონომიკურად ყველაზე უფრო განვითარებული პროვინციაა. ტერიტორიის მიხედვით მას უკავია ბოლო ადგილი (ქვეყნის 1,4 %). პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრია — ქალაქი იოჰანესბურგი.

გეოგრაფია და კლიმატი[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

გაუტენგი — ქვეყნის ერთადერთი პროვინციაა, რომელსაც არ გააჩნია არც სანაპირო ზოლი და არც საზღვარი უცხო ქვეყნებთან. ესაზღვრება ფრი-სტეიტის (სამხრეთით), ჩრდილო-დასავლეთის (დასავლეთით), მპუმალანგას (აღმოსავლეთით) და ლიმპოპოს (ჩრდილოეთით) პროვინციებს. გაუტენგის სამხრეთი საზღვარი გადის მდინარე ვაალზე. ტერიტორიის დიდი ნაწილი მდებარეობს ველდის პლატოზე (ზღვის დონიდან დაახლოებით 1500 მეტრ სიმაღლეზე). პრეტორიასა და იოჰანესბურგს შორის გადაჭიმულია მაგალისბერგის და ვიტვატერსრანდის მთების ქედები და ბორცვები.

პროვინციის კლიმატი — სუბტროპიკულია, მაგრამ საკმაოდ დამოკიდებულია ზღვის დონიდან არსებულ სიმაღლეზე. პრეტორიაში (1300 მეტრი) და იოჰანესბურგში (1700 მეტრი) ის საკმაოდ გრილია. ზამთარში ხშირად იცის ყინვები, განსაკუთრებით სამხრეთის რაიონებში. თოვლი იშვიათობაა, მაგრამ მოდის ზოგიერთ რაიონში. იოჰანესბურგში წლის საშუალო ნალექების დონე შეადგენს 713 მმ-ს; იანვრის მაქსიმალური ტემპერატურაა: 26 °С, მინიმალური: 15 °С; ივნისის მაქსიმალური ტემპერატურაა: 16 °С, მინიმალური: 4 °С. ნალექების წლის საშუალო დონე პრეტორიაში შეადგენს — 647 მმ-ს, იოჰანესბურგში ტემპერატურის მაჩვენებლები ცოტა უფრო მაღალია.

მოსახლეობა[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

მოსახლეობის სიმჭიდროვე:
  <1 /კმ²
  1–3 /კმ²
  3–10 /კმ²
  10–30 /კმ²
  30–100 /კმ²
  100–300 /კმ²
  300–1000 /კმ²
  1000–3000 /კმ²
  >3000 /კმ²
ენები პროვინციაში:
  არ არსებობს უპირატესი ენა

2011 წლის აღწერის მონაცემებით მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენს 12 272 263 ადამიანს[2][3]. (ყველაზე უფრო მეტად დასახლებული პროვინცია, ქვეყნის მთლიანი მოსახლეობის თითქმის 24 %). ამას გარდა, აქ აღნიშნულია მოსახლეობის ზრდის ყველაზე უფრო მაღალი მაჩვენებელი, მაგალითად 1996 წლიდან 2001 წლის ჩათვლით მოსახლეობის რაოდენობა გაიზარდა 20 %-ით. 2011 წელს მოსახლეობის სიმჭიდროვე შეადგენდა 675,12 ად./კმ²-ზე. 15 წლამდე ასაკის მოსახლეობის წილია — 23,6 %; 65 წელზე უფროსების — 4 %. საშუალო ასაკი შეადგენს 27 წელს. ყოველ 100 ქალზე მოდის 101,2 მამაკაცი.

გაუტენგის პროვინციის მოსახლეობის 19,8 % ლაპარაკობს ზულუს ენაზე, 13,3 % ინგლისურ ენაზე, 12,4 % აფრიკაანსზე, 11,6 % სესოთოს ენაზე.[4] შავკანიანები შეადგენენ გაუტენგის პროვინციის მოსახლეობის 77,4 %-ს, თეთრკანიანები — 15,6 %-ს, ფერადკანიანები — 3,5 %-ს, აზიელები — 2,9 %-ს.[3] მოსახლეობის დაახლოებით 76 % — ქრისტიანია; 1,7 % — მუსლიმი; 0,8 % — ინდუსი; მოსახლეობის 18,4 % საკუთარ თავს არც ერთ რელიგიას არ მიაკუთვნებს. უმუშევართა წილი შეადგენს 25,8 %-ს.

ადმინისტრაციული დაყოფა[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

პროვინცია დაყოფილია 3 საქალაქო და 2 სასოფლო ოლქად:

ეკონომიკა[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

გაუტენგის პროვინცია — სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკის მთავარი ეკონომიკური და მთელი აფრიკის კონტინენტის ცენტრია, რომელიც მთავარ როლს თამაშობს სამრეწველო, საფინანსო, სატრანსპორტო, ტექნოლოგიების და ტელეკომუნიკაციების სექტორებში. აქვს რა მთელი ქვეყნის ფართობის მხოლოდ 1,4 %, გაუტენგის პროვინცია იძლევა მთელი სამხრეთაფრიკული მთლიანი შიდა პროდუქტის 33,9 %-მდე. პროვინციაში მდებარეობს ბევრი უცხოური კომპანია და საწარმო. უკანასკნელ წლებში ქალაქის რაიონებში მოსახლეობის რაოდენობის ზრდის სწრაფი ტემპის გამო აქტუალური ხდება სატრანსპორტო პრობლემა.

სქოლიო[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]

Commons-logo.svg
ვიკისაწყობში? არის გვერდი თემაზე: